0 چالش‌های ترجمۀ متون نقد ادبی عربی معاصر نقدی بر کتاب الشعر العربی المعاصر قضایاه و ظواهره الفنیة و المعنویة A Study on Translation of the Book Entitled “Semantic & Artistic Aspects of Contemporary Arabic Poetry” http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3181.html 0 یکی از کتاب‌های مهمی که در عرصة شعر معاصر عربی نگاشته شده است الشعر العربی المعاصر قضایاه و ظواهره الفنیة و المعنویة اثر عزالدین اسماعیل، منتقد نام‌دار ادبیات عربی، است. این کتاب با ترجمة سیدحسین سیدی و با عنوان بررسی جنبه‌های هنری ــ معنایی شعر معاصر عرب به‌چاپ رسیده است. این پژوهش ازمنظر روابط جانشینی و هم‌نشینی که سوسور، زبان‌شناس معروف، از آن سخن به‌میان آورده است، به نقد و بررسی این ترجمه پرداخته است. در مقالة پیش‌روی از ره‌گذر روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه‌بر مطالعات ترجمة توصیفی محصول‌مدار به پاره‌هایی از ترجمة این کتاب پرداخته‌ایم و آن‌ها را زیر ذره‌بین نقد و تحلیل قرار داده‌ایم و سپس، ترجمه‌ای پیش‌نهادی ارائه کرده‌ایم. به‌طور کلی، باید گفت که ترجمة این کتاب باوجود تلاش‌ها و زحمات فراوان مترجم در انتقال مطالب از زبان مبدأ به زبان مقصد با اشکالاتی روبه‌روست که می‌تواند ناشی از ناآشنایی یا نداشتن دقت کافی مترجم درمورد دو زبان مبدأ و مقصد و نیز اصطلاحاتی باشد که در حوزة واژگانی و اصطلاحی این زبان‌ها کاربست مناسب و به‌جای خود را دارد. 1 One of the important books written about contemporary area of Arabic poetry is “Semantic & Artistic Aspects of Contemporary Arabic Poetry” by Azlodin Esmaeili, the famous critic of Arabic literature. This book was published in 1391 and translated by Seyyed Hossein Seyyedi, and was titled artistic and semantic aspects of contemporary Arabic poem of Taraneh Mashhad publications. One of the most important relationship bridges among languages, cultures, and literature of various countries is the translation. This study, investigating the relationship between substation and companionship that a famous linguist Saussurehas talked about, investigated the present translation. The present study has engaged in problems from the view of descriptive-interpretive method, by emphasizing the product-oriented (descriptive) translation studies. He has analyzed them, has presented the suggested translation. In general, it can be said that in spite of the efforts and a lot of translating problems in transferring contents from the source language into the target language, the translation of the mentioned book has confronted many difficulties that can be resulted from the loss of exact understanding or enough accuracy between the source language and the target language, and idioms have beneficial usages in the area of words and idioms in these languages. 1 22 علی بشیری Ali Bashiri استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان Iran shmotoun.arabic@yahoo.com علیرضا کاوه نوش‌آبادی Alireza Kaveh Nooshabadi دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان Iran kaveh2959@gmail.com criticism of translation translation product-oriented translation companionship substitution احمدی، بابک (۱۳۸۷)، معمای مدرنیته، تهران: نشر مرکز.##اسماعیل، عزالدین (1391)، بررسی جنبه‌های هنری ـ معنایی شعر معاصر عرب، ترجمة سیدحسین سیدی، مشهد: ترانه.##اسماعیل، عزالدین (1988 م)، الشعر العربی المعاصر قضایاه وظواهره الفنیة والمعنویة، بیروت: دار العودة.##امین‌پور، قیصر (۱۳۸۴)، سنت و نوآوری در شعر معاصر، تهران: علمی و فرهنگی.##ایبرمز، ام. اچ. و جفری گالت هرفم (۱۳۸۷)، فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی، ترجمة سعید سبزیان، تهران: رهنما.##آذرنوش، آذرتاش (1384)، فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی، تهران: نشر نی.##آشوری، داریوش (1384)، فرهنگ علوم انسانی انگلیسی ـ فارسی، تهران: نشر مرکز.##حمداوی، جمیل (1997)، «السیمیوطیقا و العنونة»، عالم الفکر، المجلد الخامس والعشرون، العدد ۳، الکویت.##داد، سیما (1380)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید.##دهخدا، علی‌اکبر (1377)، لغت‌نامه، زیرنظر محمد معین و سیدجعفر شهیدی، تهران: دانشگاه تهران.##سوسور، فردینان دو (۱۳۸۲)، دورة زبان‌شناسی عمومی، ترجمة کورش صفوی، تهران: هرمس.##شاتلورت، مارک و مویرا مویرا کاوی (1385)، فرهنگ توصیفی اصطلاحات مطالعات ترجمه، ترجمة فرزانه فرح‌زاد، غلامرضا تجویدی، و مزدک بلوری، تهران: یلدا قلم.##صفوی، کورش (1392)، هفت گفتار دربارة ترجمه، تهران: نشر مرکز.##صلح‌جو، علی (۱۳۹۱)، گفتمان و ترجمه، تهران: نشر مرکز.##فرحزاد، فرزانه (۱۳۹۴)، فرهنگ جامع مطالعات ترجمه، تهران: علمی.##کامبل، روبرت ب. (۱۹۹۶ م)، أعلام الأدب العربی المعاصر (سیر وسیر ذاتیة)، بیروت: الشرکة المتحدة للتوزیع.##مجمع اللغة العربیة (2004 م)، المعجم الوسیط، القاهرة: مکتبة الشرق الدولیة.##معلوف، لویس (2001 م)، المنجد فی اللغة العربیة المعاصرة، بیروت: دارالمشرق.##موندی، جرمی (1389)، درآمدی بر مطالعات ترجمه؛ نظریه و کاربردها، ترجمة الهه ستوده‌نما و فریده حق‌بین، تهران: علم.##مهاجر، مهران و محمد نبوی (۱۳۸۱)، واژگان ادبیات و گفتمان ادبی، تهران: آگه.##ناظمیان، رضا (۱۳۸۱)، روش‌هایی در ترجمه از عربی به فارسی، تهران: سمت.##ناظمیان، رضا (۱۳۹۲)، فن ترجمه از عربی به فارسی، تهران: سمت.##ویلیامز، ریموند (2007 م)، الکلمات المفاتیح، ترجمة نعیمان عثمان، بیروت: المرکز الثقافی العربی.##یاکوبسن، رومن (۱۳۸۸)، «قطب‌های استعاره و مجاز»، در: ساخت‌گرایی، پساساخت‌گرایی، و مطالعات ادبی، ترجمة کورش صفوی، تهران: سورة مهر.##Shuttleworth, M. and M. Cowie (1997), Dictionary of Translation Studies, Manchester: St Jerome.##http://seyyedihosein.persiangig.com/index.html.##

0 نقدی بر کتاب النقد و الناقدون فی الأدب العربی An Analysis of Salimiś Criticism and Critics in Arabic Literature http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3182.html 0 تنظیم مطالب علمی درحد واحد درسی ازجمله ضرورت‌هایی است که استادان دانشگاه‌ها را به امر تهیة جزوه و کتاب وامی‌دارد. در این راستا، کتاب النقد و الناقدون فی الأدب العربی (1387 ش)، نوشتة علی سلیمی، شامل سه فصل با موضوعات تطور نقد، عناصر ادب، و ناقدان سرشناس است که نویسنده هدف کلی آن را نگاهی جامع به نقد ادبی و سیر تحول آن در ادب عربی قدیم و جدید بیان کرده است. ازاین‌رو، طبق بررسی علمی کیفیت جلد، صحافی، حروف‌نگاری، صفحه‌آرایی، عنوان‌بندی، و سطربندی از نقاط قوّت شکلی آن به‌شمار می‌رود. اما طراحی سادة جلد، اغلاط چاپی، ضعف دستور زبان، اشتباهات املایی، و نارسایی عبارات از نقاط ضعف شکلی است. فهرست محتوایی خوب، تحلیل بدون سوگیری، سازواری مناسب با مبانی اسلامی، و تناسب حجمی با واحد درسی و سرفصل ازجمله نقاط مثبت محتواست. ضعف در انسجام عناوین، شیوة ارجاع، ابهام در سازواری علمی، نداشتن انطباق عنوان با محتوا، و ضعف معادل‌سازی اصطلاحات ازجمله نقاط منفی محتوا به‌حساب می‌آید. درنتیجه، این کتاب به‌لحاظ کیفی کاستی فراوان دارد که پیش‌نهادهایی به‌منظور بهبود کیفی آن داده شده است. رعایت نکات یادشده می‌تواند این اثر را در خط سیر هدف آموزشی قرار دهد. 1 Preparing an academic course is an urgent need which makes university instructors write books and textbooks. Ali Salimiś book "Criticism and Critics in Arabic Literature", deals with Criticism in Arabic Literature. It is a pedagogical text containing: a table of contents, a preface, and three chapters (on the development of criticism, literary elements, and renowned critics).The stated purpose of the writer is to have an overview of literary criticism and its development in the classical and modern Arabic literature. After a careful analytic study, the following qualities are enumerated as the advantages in the format of book: covering, binding, lettering, pagination, titling, and paragraph writing. The related flaws include simple covering design, typing mistakes, poor grammar, spelling mistakes, and poor eloquence. In terms of content, the advantages are good table of contents, impartiality, accordance with Islamic principles, and the sciences curriculum. The negative points in content are inconsistency between the titles, poor referencing, ambiguity in academic accordance, mismatch between title, content, and course objectives, and poor terminology. All in all, it is worth mentioning that the book is qualitatively poor, and this article aims to offer points in settling the flaws. Observing these suggestions can make the book fit for educational purposes. 23 44 علی بیانلو Ali Bayanlou استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه یزد Iran abayanlou@yazd.ac.ir Analysis of Form and Content Criticism and Critics Ali Salimi ابن‌المعتز، عبدالله (1402 ق/ 1982 م)، کتاب البدیع، نشر و تحقیق اغناطیوس کراتشقوفسکی، بیروت: دار المسیرة.##احمد ابراهیم، طه (1937 م)، تاریخ النقد الأدبی عند العرب من العصر الجاهلی إلی القرن الرابع الهجری، بیروت: دار القلم.##امین، احمد (1963 م)، النقد الأدبی، مکتبة النهضة المصریة.##الحاج حسن، حسین (1416 ق/ 1996 م)، النقد الأدبی فی آثار أعلامه، المؤسسة الجامعیة للدراسات و النشر و التوزیع.##زغلول سلام، محمد (2002 م)، تاریخ النقد الأدبی و البلاغة حتّی القرن الرابع الهجری، الاسکندریة: منشأة المعارف.##سلیمی، علی (1387)، النقد و الناقدون فی الأدب العربی، کرمانشاه: دانشگاه رازی.##سلیمی، علی و محمدنبی احمدی (1431 ق/ 2010 م)، «الأدب وعناصره الجمالیة»، مجلة اللغة العربیة وآدابها، السنة السادسة، العدد العاشر.##الشایب، احمد (1994 م)، أصول النقد الادبی، مکتبة النهضة المصریة.##ضیف، شوقی (لاتا)، النقد، القاهرة: دارالمعارف.##عتیق، عبدالعزیز (1391 ق/ 1972 م)، فی النقد الأدبی، بیروت: دارالنهضة العربیة.##منیر حجاب، محمد (1421 ق/ 2000 م)، الأسس العلمیة لکتابة الرسائل الجامعیة، القاهرة: دارالفجر للنشر و التوزیع.##

0 تحلیل انتقادی کتاب التطوّر النحوی للّغة العربیّة The Critical Analysis of the Book “A’taTawor A’naHwi Le’loghate Al’Arabiy” http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3183.html 0 نقد مؤثر، سازنده، و مثبت نقش بسیار مهمی در پیشرفت علم و دانش دارد که باعث شکوفایی ثروت کلان هر کشوری، که همان تکنولوژی آن است، می‌شود. ازآن‌جایی‌که پیدایش، دگرگونی، و تکامل نحو عربی ازجمله مسائلی است که توجه خاصی را می‌طلبد، بنابراین، پژوهش در این زمینه بسیار ارزش‌مند به‌نظر می‌رسد. رمضان عبدالتوّاب با ترجمة کتاب التطوّر النحوی للّغة العربیّة از برجشتر اسر، در 1994 م راهی هموار در توسعة نحو زبان عربی قرار داد. نویسندۀ این کتاب نحو عربی را ازمنظر تاریخی و زبان‌شناسی بررسی کرده است و از دیگر زبان‌های سامی ازجمله عبری، اکدی، حبشی، و آرامی نیز سخن به‌میان آورده است. با تحلیل کمّی و کیفی محتوای این کتاب می‌توان دریافت که این کتاب دو هدف اساسی را دنبال می‌کند: 1. بررسی نحو زبان عربی ازمنظر تاریخی: یعنی ازمنظر شکل‌گیری و پیدایش، تکوین، حروف اصلی، انواع جمله، بناء، و تغییرات ایجادشده در آن درطول زمان، 2. بررسی تشکیلاتی و ساختاری زبان که در حوزة زبان‌شناسی واقع می‌شود. می‌توان این کتاب را در عنوان درسی «تحقیق در مسائل صرفی و نحوی» در دورة دکتری زبان و ادبیات عربی در دانشگاه‌های ایران پیش‌نهاد کرد. 1 Constructive criticism has asignificant impact on the scientific development which leads to the flourishment of the country’s whole wealth, i.e. its technology. As the emergence, revolution, and maturity of the Arabic language can be regarded as the problems which demand a particular heed, the research therein also seems very valuable. In this paper, the book “A’taTawor A’naHwi Le’loghate Al’Arabiy” written by Bergeshter Eser(1994) and researched and translated by Ramazaan AbdA’ta’waab has been put into criticism. Besides mentioning other semiotic languages such as Hebrew, Akkadian, Aramaic, and Habashi, this book has studied the Arabic syntax from the historical and linguistic viewpoints. Through the quantitative and qualitative analyses, it was understood that the book seeks two major objectives: first, studying the Arabic syntax from the historical viewpoint, that is, in terms of emergence, major letters, types of the sentence, the basic [of the language], and the changes applied to it over time; second, studying it structurally, which occurs in the linguistic scope. On the whole, this book has paved the way for the development of the Arabic syntax. In addition, it could reasonably be suggested that this book be included into the curriculum of Arabic language and literature at the PhD level for the course of Research into Arabic Word Formation and Syntax especially in Iran’s universities. 45 57 اسحق رحمانی Es’haagh Rahmaani دانشیار آموزش زبان عربی، دانشگاه شیراز Iran esrahmani@yahoo.com اسماعیل اشرف Esma’il Ashraf دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی Iran ashraf.esmail1987@gmail.com Bergeshter Eser Ramazaan AbdA’ta’waab A’taTawor A’naHwiLe قرآن کریم.##احمد‌نژاد، محمد (1387)، زبان و ایدئولوژی: تحلیل گفتمان رسانه‌های غربی در بازنمایی اسلام، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم سبزوار، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی.##اسر، برجشتر (1994)، التطوّر النحوی للغة العربیّة، تحقیق و ترجمة رمضان عبدالتوّاب، القاهرة: مکتبة الخانجی.##انصاری بارد، صدیقه (1392)، تجزیه و تحلیل مقایسه‌ای گفتمان خبرهای روزنامه‌های غربی و روزنامه‌های انگلیسی چاپ ایران، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه کاشان، دانشکدة ادبیات و زبان‌های خارجی.##بهبهانی، مرضیه و دیگران (1392)، «بررسی و تحلیل انتقادی گفتمان رمان سگ و زمستان بلند»، فصل‌نامة علمیـ پژوهشی مطالعات داستانی دانشگاه پیام ‌نور، دورة 6، ش 4.##رمضان عبدالتوّاب: <www.wikimedia.com>.##شاهین، عبدالصّبور (1980)، المنهج الصوتیّ للبنیة العربیّة (رؤیةٌ جدیدةٌ فِی الصرفِ العربِی)، بیروت: مؤسسة الرسالة للطباعة و النشر و التوزیع.##طبسی، احترام (1391)، ساختار قدرت در رمان سور بز اثر ماریو یارگاس بوسا: تحلیل انتقادی کلام، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلّم سبزوار، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی.##غفاری، محمد (1392)، «روایت زنانه از جنگ: تحلیل انتقادی کتاب خاطرات دا»، فصل‌نامة علمی پژوهشی نقد ادبی، دانشگاه تربیت مدرس، دورة 6، ش 24.##هاشمیان‌نژاد، فریده (1380)، ارائة چهارچوب نظری درخصوص برنامة درسی مبتنی‌بر تفکر انتقادی در دورة ابتدایی با تأکید بر برنامة درسی مطالعات اجتماعی، رسالة دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.##Paul, W. Richard and Linda Elder (2008), The Miniature Guide to Critical Thinking Concepts and Tools, Dillon Beach: Foundation for Critical Thinking Press.##

0 تحلیل انتقادی کتاب فلسفة البلاغة بین التقنیّة و التطوّر Critical analysis of the book "Philosophy of Rhetoric" http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3184.html 0 تحلیل انتقادی کتاب‌های مختلفی که در زمینه‌های گوناگون علمی نگاشته می‌شود یکی از بایدها و ضرورت‌ها و زمینه‌های مهم فعالیت نقادان است. علم بلاغت هم به‌هیچ‌روی از این قاعده برکنار نیست و ازآن‌جاکه امروزه در زمرة علوم روزآمد و مهمی است که نویسندگان و پژوهش‌گران زیادی در آن وارد می‌شوند و نظرات مختلفی ارائه می‌دهند بایسته است تا این آثار متنوع با نگاهی دانشگاهی و ضابطه‌مند نقد و بررسی شود. بر این اساس، بررسی انتقادی کتاب فلسفة البلاغة بین التقنیة و التطور اثر رجاء عید استاد دانشگاه بنها مصر، به‌منزلة مسئلة اصلی این پژوهش انتخاب شده است. مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش، که با روشی تحلیلیـ انتقادی نگاشته شده، بیان‌گر این مطلب است که در این کتاب نویسنده سعی دارد با نگاهی نو به مباحث بلاغت منطق‌محوری و فلسفه‌مآبی و کلام‌اندودیِ بلاغت را به ‌نقد بکشد و در این کار تاحد زیادی موفق است، اما هنگام ارائة طرحی نو و جای‌گزینی برای تقسیم‌بندی‌های منطقی و مباحث فلسفی و کلامی راه به جایی نبرده است. 1 Critical analysis of written several books on various subjects and fields is an important and necessary rule of the critics. One of the most important areas of research is rhetoric that is still considered by many researchers. It is one of the updated and significant areas of research which attracts the attention of many researchers, so it should be reviewed academically and orderly research and books that should be reviewed properly. Accordingly, a critical review of the book "Philosophy of Rhetoric" by Raja Eid the full Professor of the University Banha, Egypt, as the main issue of this study is selected. The important findings of this research, which are based on interpretive-critical view, show that the respected author has tried to criticize the old rhetoric and look at them with a new look, but it does not seem that much of this work has been successful in considering logical classifications, philosophical and discursive discussions. 59 73 محمد رحیمی خویگانی Mohammadi Rahimi Khoigan استادیار گروه زبان عربی، دانشگاه اصفهان Iran m.rahimi@fgn.ui.ac.ir محمد خاقانی اصفهانی Mohammad Khaqani Isfahani استاد گروه زبان عربی، دانشگاه اصفهان Iran khaqani@khaqani.org Rhetoric Critical Analysis Raja Eid Philosophy of Rhetoric ابوموسی، محمد (بی‌تا)، خصائص الترکیب، دراسة تحلیلیة لمسائل علم المعانی، القاهرة: مکتبة وهبة.##الجاحظ، عمر بن بحر (1998)، البیان و التبیین، جمعه و حقّقه: عبدالسلام محمد هارون، القاهرة: مکتبةالخانجی.##السکاکی الخوارزمی، یوسف‌ بن أبی ‌بکر (1987)، مفتاح العلوم، تحقیق نعیم زرزور، بیروت: دارالکتب العلمیة.##عید، رجاء (1998)، فلسفة البلاغة بین التقنیة و التطور، إسکندریه: منشأة ‌المعارف.##القزوینی، جلال‌الدین (بی‌تا)، الإیضاح فی علوم البلاغة، تحقیق محمد عبدالمنعم خفاجی، بیروت: دارالجیل.##المتنبی، ابوالطیب (بی‌تا)، دیوان المتنبی بشرح العکبری، ضبطه و حققه مصطفی السقا، إبراهیم الأبیاری، عبدالحفیظ شلبی، القاهرة: دارالمعارف.##المیدانی، عبدالرحمن ‌بن حسکه (1996)، البلاغة العربیة، جزءان، دمشق: دار القلم.##

0 مقایسۀ تطبیقی کارکرد اسطوره در شعر خلیل حاوی و منوچهر آتشی A Comparative Study of the Function of Myth in a Poem by Khalil Haavi and Manouchehr Atashi http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3185.html 0 اسطوره‌ها برپایۀ فطرت آدمیان شکل می‌گیرند و در هر دوره سیلانی دارند و در ذهن و زبان مردم جاری می‌شوند؛ ازاین‌رو، باید اسطوره را فصل جدایی‌ناپذیر ادبیات دانست. شاعران و ادیبان هرگاه آمال و آرزوهای ملت خود را در خطر می‌دیدند به اسطوره روی می‌آوردند. یکی از پرتحول‌ترین دوره‌های ادبی در ادبیات فارسی و عربی‌ دورة‌ معاصر است که با بررسی آثار و افکار شاعران این دو سرزمین می‌توان دریافت که تحت‌تأثیر عواملی هم‌چون تحولات سیاسیـ اجتماعی،‌ نفوذ استکبار، فشار استبداد داخلی، و ... شاعرانی چون قروی، فؤاد خطیب، و خلیل حاوی از لبنان و فرخی یزدی، ملک‌الشعرای بهار، منوچهر آتشی، و ... از ایران به‌منظور شکل‌دهی وطنی با جلوه‌های ملی و مبارزه با استبداد و احیای هویت ملی سروده‌های خود را با اسطوره‌گرایی عجین کرده‌اند. در پژوهش حاضر، جلوه‌های اسطوره در شعر خلیل حاوی (1919-1982 م) و منوچهر آتشی (1310-1384 ش) با روش توصیفیـ تحلیلی و برپایۀ مکتب ادبیات تطبیقی آمریکایی بررسی می‌شود. توجه به کارکرد اسطوره به‌عنوان ابزاری برای بیداری ملت و توجه به جنبه‌هایی از میراث کهن اسطوره‌های فارسی و عربی و اساطیر یونانی که انسان معاصر را به مقاومت و ایستادگی دربرابر ظلم و ستم فرامی‌خواند، مهم‌ترین وجوه همانندی و تشابه در شعر دو شاعر است. 1 Myths are formed based on human nature and the mind, and the language of the current period is fluid. So, myths have been considered as the integral part of literature. Whenever the poets and writers see the wishes of the people in danger, they turned to myth. One of the most transformative periods in contemporary literary Persian and Arabic literature, can be influenced by factors such as political developments, arrogance, the pressure of internal despotic poets imbued with idealism. In this study, the effects of myth in a poem by Khalil Alhavi (1919- 1982) and M. Atashi (1310- 1384) were explored based on analytic approach which is in accordance with the myth functions as a means of awakening people to select the most motivated poets mentioned in this research. 75 96 سید علی سراج Seyyed Ali Seraj استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور Iran ali.seraj78@yahoo.com Comparative literature Myth-fluidity and Continuity of Myth khalil Haavi Manouchehr Atashi آتشی، منوچهر (1381). «شاعر سرودخوان فردیت خویش است»، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شمارة 63، ص 13.##الآلوسی، شهاب‌الدین محمود(1985). روحالمعانی، الطبعة الرابعة، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.##آیدنلو، سجاد(1385). «ارتباط اسطوره و حماسه بر پایۀ شاهنامه و منابع ایرانی»، مجلۀ مطالعات ایرانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال پنجم، شمارۀ دهم،صص 11-30.##پیشوازاده، میترا(1386). «اساطیر در آثار مولانا»، مجموعه مقالات همایش داستانپردازی مولانا، به کوشش محمد دانشگر، تهران: مؤسسۀ خانۀ کتاب با همکاری انجمن زبان و ادبیات فارسی.##جحا، میشال خلیل(1999). الشعر العربی الحدیث مِن أحمد شوقی الی محمود درویش، بیروت: دار العوده.##الجیوسی، سلمی الخضرا(2001). الإتجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث، ترجمة الدکتور عبد‌الواحد لؤلؤه، بیروت: مرکز دراسات الوحده العربیة.##الحاوی، ایلیا(بیتا). مع خلیل حاوی فی مسیرة حیاته و شعره، بیروت: دارالثقافه.##حاوی، خلیل(1993). الأعمال الشعریه الکامله، بیروت: دار العوده.##حلاوی، یوسف (1994). الأسطوره فی الشعر العربی المعاصر، الطبعه الاولی، بیروت: دارالآداب.##رستگار فسایی، منصور(1383). پیکرگردانی در اساطیر، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##رضوان، هادی و نسرین مولودی (1392). «بررسی شخصیت مسیح (ع) در شعر خلیل حاوی»، مجلۀ ادب عربی، شمارۀ 2، سال 5، صص 89- 112.##روتون، کنتنولز(1378). اسطوره، ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیل پور، تهران: نشر مرکز.##زاید، علی عشری(1997). استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر العربی المعاصر، القاهره: دارالفکر العربی.##الضاوی، أحمد عرفات(1384). کارکرد سنت در شعر معاصر عرب، ترجمۀ سید حسین سیدی، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.##طاهری، قدرتالله (1383). طبقهبندی، نقد و تحلیل جریانهای شعری معاصر فارسی از 1357- 1380، رسالة دکتری رشتة زبان و ادبیات فارسی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.##عالیعباسآباد، یوسف(1387). «شعر منوچهر آتشی و جایگاه اسطوره در آن»، پژوهشنامة‌ ادب غنایی، سال ششم، شمارة یازدهم، صص 131- 152.##عبود، عبده و الآخرون(1420). الأدب المقارن مدخلات نظریه و نصوص و دراسات تطبیقیه، دمشق: مطبعه قمحه إخوان.##عوض، ریتا(1974). أسطورة الموت و الانبعاث، رسالة مقدمة إلی دائره اللغة العربیة و لغات الشرق الأدنی، بیروت: الجامعة الأمریکیه.##فرای، نورتروپ (1377) تحلیل نقد ادبی، ترجمة صالح حسینی، چاپ اول، ‌تهران: انتشارات نیلوفر.##قطب، سید (1417). النقد الأدبی الحدیث أصوله و مناهجه، ط4، القاهره: دار الشروق.##کفافی، محمد(1972). فی الادب المقارن، بیروت: دار الشروق.##کمبل، جوزوف(1377). قدرت اسطوره، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: نشر مرکز.##کوپ، لارنس(1384). اسطوره، ترجمۀ محمد دهقانی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.##لوفلر، م.دلاشو(1366). زبان رمزی قصههای پریوار، تهران: توس.##مورنو، آنتونیو(1376). یونگ، خدایان و انسان مدرن، ترجمۀ داریوش مهرجویی، تهران: نشر مرکز.##الیاده، میرچا(1382). اسطوره، رؤیا و راز، ترجمة رؤیا منجم، چاپ سوم، تهران: نشر علم.##

0 نقدی بر کتاب مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر العباسی الأوّل A Critique of the Book "A Selection of Masterpieces of Arabic Literature in the First Abbasid Period " http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3186.html 0 کتاب مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر العباسی الأوّل یکی از آثاری است که نگارندة آن نمونه‌هایی از نثر و شعر دوران عباسی اول را گلچین کرده و به ترجمه و تحلیل آن پرداخته است. مطالعة کتاب نشان می‌دهد که این اثر، ضمن داشتن امتیازاتی، عاری از کاستی‌ها و نقص‌ها نیست. نگارنده در این جستار قصد دارد با رعایت اصول نقد و با استفاده از شیوة توصیفیـ تحلیلی میزان پای‌بندی نویسندة این کتاب را به رعایت معیارها و قوانین نگارشی به بوتة نقد بکشاند. از بررسی دقیق کتاب چنین استنباط می‌شود که این اثر برخی کاستی‌های محتوایی و شکلی دارد که از اساسی‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پرداختن به موضوعات غیرضروری مانند زندگی‌نامة شاعران و غافل‌شدن از برخی مباحث ضروری مانند اغراض شعری عصر عباسی. خطاهای تایپی زیادی نیز در کتاب مشاهده می‌شود که می‌تواند اطلاعات اشتباهی به مخاطب مبتدی بدهد و حتی باعث بدفهمی مطلب شود. 1 The book "A Selection of Masterpieces of Arabic Literature in the First Abbasid Period " written by Mirloohiis one of the works that the writer has selected, and the examples of prose and poetry of the first Abbasid era have been translated and analyzed. The study of the book shows that this work, while having concessions, is free of defects. This essay aims to observe the principles of critique, using a descriptive-analytic method to determine the extent of adherence of the author to the standards and rules of writing the critiques. A careful review of the book suggests that this work has some shortcomings in content and form. Some of the most fundamental of which are as follows: addressing unnecessary topics such as the poet's biography and neglecting some of the essential topics, such as the Abbasid era poetry. There are many typographical errors found in the book that could give the beginners inaccurate information and even mislead the readers. 97 112 محسن سیفی Mohsen Seifi استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان Iran motaseifi2002@yahoo.com مهوش حسن‌پور Mahvash Hassanpoor دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان Iran hasanpoormahvash@yahoo.com The texts of Arabic poetry and prose A selection of masterpieces of Arabic literature in the first Abbasid period Book Review حیدری، غلامرضا (1380)، آیین نگارش، ج 2، زنجان: نیکان کتاب.##زرین‌کوب، غلامحسین (1361)، نقد ادبی، تهران: امیرکبیر.##سلطانی، محمدعلی (1369)، «ضرورت و شیوة نقد کتاب»، آینة پژوهش، س 1، ش 1.##سیاوشی، صابره (1391)، «بررسی و نقد ترجمۀ کتاب تاریخ ادبیات عربی»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 12، ش 2.##صاد، علی (1392)، روش نقد، قم: هجرت.##میرلوحی، سیدعلی (1392)،مختارات من روائع الأدب العربی فی العصر العباسی الأوّل، تهران: سمت.##

0 بایسته‌های کمّی و کیفی مواد آموزشی رشتۀ زبان و ادبیات عربی با تکیه بر نقد کتاب ملامح النثر الحدیث و فنونه Quantitative and Qualitative Requirements of Teaching Materials for Arabic Language and Literature (Focusing on Reviewing and Analyzing ‘Malameh Al-Nathr Al-Hadith &Fonouneh’) http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3187.html 0 با عنایت به این‌که متون منثور معاصر، علاوه‌بر جنبة آموزشی، بیش از هر زمان دیگری منعکس‌کنندة فرهنگ آن است، کتابی که به‌عنوان منبع درسی معرفی می‌شود، علاوه‌بر ساختار شکلی و محتوایی مناسب، باید مطابق با جدیدترین نظریه‌ها و رویکردهای ادبی باشد تا بتواند رسالت ادبی خویش را به‌ انجام برساند. در همین راستا، در این پژوهش تلاش شده است به‌روش بازخوانی اثر و در دو بخش تحلیل کمّی و کیفی نشان داده شود که آیا کتاب ملامح النثر الحدیث و فنونه از پتانسیل لازم به‌مثابة یک منبع درسی برای رشتة زبان و ادبیات عربی برخوردار است یا خیر. نتایج حکایت از آن دارد که باوجود داشتن محاسنی چون خط کاملاً خوانا، صفحه‌آرایی مطلوب، و عملکرد فنی برخی از نویسندگان، این کتاب معایب کمّی و کیفی فراوانی دارد که درصورت ارائه به‌عنوان کتاب درسی بسیار ضعیف و ناقص خواهد بود. استفادة بسیار اندک و جزئی از علائم ویرایشی و نبود فهرست منابع و کتاب‌شناسی تاریخ ادبیات ازجمله معایب کمّی این کتاب است. تجدیدچاپ‌نشدن کتاب پس از 21 سال، نقصان موضوعی و محتوایی عناوین، بی‌نظمی و انسجام‌نداشتن مطالب، دقت کافی‌ نداشتن در استناددهی، استفاده‌نکردن از منابع متعدد، معتبر، و به‌روز، و نیز نقصان در ارائة مطالب و استنباط غلط از مهم‌ترین معایب کیفی این کتاب است. 1 Considering that contemporary prose texts, in addition to the educational aspect, more than any time, reflects the culture and beliefs of a community and influences them; a book that is introduced as the reference for the curriculum, in addition to proper structure and content, should be in line with the latest literary theories and approaches, so it could fulfill its literary mission. For this reason, this research, using the method of rereading the work in both quantitative and qualitative analyses, has tried to see whether the book entitled ‘Malameh Al-Nathr Al-Hadith & Fonouneh’ by Omar Daqaq, Mohammad NajibTalawy, and MoradAb-AlrahmanMabrouk has enough potential to be used as a reference for the curriculum of Arabic language and literature. The results show that, in spite of its advantages, such as a completely legible font, ideal layout and technical performance of some authors of this book, it has many quantitative and qualitative disadvantages that if it is used as a reference for the curriculum, it would be very weak and incomplete. Some of the quantitative disadvantages of the book are very little use of punctuation marks and not having index, no list of references and the bibliography of the history of literature at the end of the book. Besides, some of the qualitative disadvantages of the book are not being reprinted after 18 years, thematic and content deficiencies of the titles, irregularity and incoherence of the text, inadequate citation, lack of up-to-date and valid resources and also defective presentation of the titles and wrong inference. 113 136 پیمان صالحی Payman Salehi استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه ایلام Iran salehi@ilam.ac.ir Malameh Al-Nathr Al-Hadith & Fonouneh Arabic Language and Literature teaching materials Review اجاقی، محمد و سیدمحمدرضا ابن‌الرسول (1394)، «بررسی و نقد کتاب النحو الغالب»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 15، ش 1.##الأسد، ناصرالدین (1963)، خلیل بیدس، رائد القصة العربیة الحدیثة فی فلسطین، الأردن، عمّان: معهد الدراسات العربیة العالمیة.##الأسد، ناصرالدین (1999)، الحیاة الأدبیة الحدیثة فی فلسطین والأردن حتی سنة 1950، الأردن، عمّان: مؤسسة عبدالحمید شومان.##البقاعی، شفیق (1990)، أدب عصر النهضة، بیروت: دارالعلم للملایین.##الجیوسی، سلمی الخضراء (2007)، الإتجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث، ترجمة عبدالواحد لؤلؤ، بیروت: مرکز الدراسات الواحدة العربیة.##حّری، عباس (1390)، اخلاق انتشار علمی، شیراز: تخت جمشید.##الحسین، أحمد الجاسم (1997)، القصة القصیرة جداً، دمشق: دار الأوائل.##خاقانی اصفهانی، محمد (1394)، «بررسی و نقد کتاب فی البلاغة العربیة والأسلوبات اللسانیة: آفاق جدیدة»، پژوهش‌نامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 15، ش 1.##خشة، عبدالغانی (1394)، «الخطاب الغلافی و مضمرات التصوّف فی أنطق عن الهوی»، مجلة الجمعیة العلمیة الإیرانیة للغة العربیة و آدابها، فصلیة محکمة، العدد 35.##دقاق، عمر، محمد نجیب تلاوی، و عبدالرحمن مبروک (1997)، ملامح النثر الحدیث و فنونه، بیروت: دارالأوزاعی.##رجبی، فرهاد (1393)، «نگاهی پژوهشی به نصوص حیة من الأدب العربی المعاصر»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 14، ش 4.##رضوان، عبدالله (2009)، البنی السردیة؛ دراسة تطبیقیة فی القصة القصیرة، الأردن، عمّان:دروب.##سلیمی، علی (1394)، «ضرورت بازتحلیل متون آموزشی گروه‌های عربی دانشگاه‌های کشور، رویکردی انتقادی به الشعر العربی الحدیث من أحمد شوقی إلی محمود درویش»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 15، ش 1.##عبدالسلام، فاتح (1999)، الحوار القصصی: تقنیاته وعلاقاته السردیة، بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات و النشر.##عبدی، صلاح‌الدین (1393)، «نقد و بررسی کتاب المدارس الأدبیة و مذاهبها»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 14، ش 4.##عبیدالله، محمد (2001)، القصة القصیرة فی فلسطین و الأردن منذ نشأتها حتی جیل الأفق الجدید، عمّان: وزارة الثقافة الأردنیة.##عسکری، صادق (1393)، «نقدی بر تاریخ الأدب العربی فی العصرین المملوکی و العثمانی»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 14، ش 4.##العید، یمنی (1999)، تقنیات السرد الروائی فی ضوء المنهج البنیوی، بیروت: دارالفارابی.##غلامحسین‌زاده، غلامحسین (1390)، راه‌نمای ویرایش، تهران: سمت.##الفاخوری، حنّا (1391)، تاریخ الأدب العربی، قم: ذوی القربی.##فکری، مسعود (1394)، «انسجام و هدف‌مندی مواد آموزشی در عرصة آموزش مهارت‌های زبان (بررسی موردی: لغة الأعلام)»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 15، ش 1.##کنفانی، غسان (1361)، ادبیات مقاومت در فلسطین اشغال‌شده، ترجمة موسی اسوار، تهران: سروش.##لحمدانی، حمید (2000)، بنیة النص السردی من منظور النقد الأدبی، بیروت: المرکز الثقافی العربی.##میمندی، وصال و نعیمه خبازی اشرف (1394)، «الصرف 1 در ترازوی نقد»، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، س 15، ش 1.##الناعوری، عیسی (1967)، أدب المهجر، بیروت: دارالمعارف.##نجم، محمد یوسف (1966)، القصة فی الأدب العربی الحدیث، بیروت: دار صادر.##الورقی، السعید (1982)، إتجاهات الروایة العربیة المعاصرة، مصر، اسکندریة: هیئة الکتاب.##

0 درآمدی انتقادی بر کتاب أسلوبیة البیان ‌العربی من أفق القواعد المعیاریة إلى آفاق النص الإبداعی Critical Review of Osloobia Albayanol Arabi Men Ofogh alghavaedolmeyaria Elaafagh E-nnaselebdaee http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3188.html 0 منتقدان رویکردهای سنتی بلاغت درخصوص سبک‌شناسی جدید تألیفات زیادی به‌رشتة تحریر درآورده‌اند که در این مقال سعی بر آن است تا یکی از این آثار را، یعنی أسلوبیة البیان العربی من أفق القواعد المعیاریة إلى آفاق النص الإبداعی نقد و بررسی کنیم. این اثر با روش تحلیل محتوا مورد نقد و بررسی قرار گرفته است که مهم‌ترین نتایج آن عبارت است از مرزبندی دقیق بین بیان عربی در بلاغت قدیم و جدید که نویسنده توانسته با بخشی کاربردی با عنوان «قراءة و نص» به توفیق خوبی دست یابد، تناسب عنوان با مطالب کتاب در تمامی فصول و دو کلیدواژة القواعد المعیاریة و النص الإبداعیدر تمامی فصول با شواهد و استنادات موردتحلیل قرار گرفته است، نگاهی تمدنی و پویا به زبان به‌مثابة یک پیکر زنده، ارائة تحلیل‌های جامع در پایان هر بخش که خواننده را به یک برداشت شفاف ره‌نمون می‌شود، و نظم و تسلسل منطقی مباحث ازجمله مهم‌ترین نقاط قوّت اثر است. ازجمله کاستی‌های اثر می‌توان به برخی اشتباهات ویرایشی و نگارشی، که البته بسیار اندک است، فشرده‌بودن مباحث کتاب و نداشتن تمرین‌ و آزمون، نداشتن فهرست اعلام، آیات و اشعار، و بررسی و نقدنکردن آرای صاحب‌نظران غربی اشاره کرد. 1 After emergence of Islam, by its miraculous style of expression, holy Quran attracted Muslims’ attention to rhetoric and aesthetics; this literati and critics fascination to miraculous style led them to move through regularization of rhetoric and aesthetics; in the meantime, by the advances in criticism and emergence of literary movements, there were some reactions to traditional approaches to rhetoric, showing themselves in names such as Osloobie.With regard to the new stylistics, numerous compilations were written by the critics, and in this study, the aim is to analyze one of this works, that is Osloobia albayanol arabi men ofogh alghavaedolmeyaria Elaafagh E-nnaselebdaee by Rahman Gharkan.This work was analyzed based on the content analysis method and the most significant results are mentioned in the part about pros and cons of the book. The most significant pros and cons include, a detailed boundary between old rhetoric and new rhetoric, which, by a practical part called “gheraatvanass” has led the author to succeed more in comparison to similar works The appropriateness of the title to the content is obvious in all chapters and two keywords “elghavaedolmeyariaelaafagh e-nnaselebdaee” has been analyzed in all chapters using evidences and references. A civilized and dynamic look to language as a live body in which rhetoric issues as well as modern literature have been used with a new perspective; presenting comprehensive analysis by the author at the end of each chapter which leads the reader to have a clear understanding about Osloobiaalbayanolarabi, logical discipline and order of book discussions are among the strengths of the book. Some editing and writing mistakes, compaction of book discussion and lack of exercises and tests, not having concordances, verses and poems, not evaluating and criticizing the view of western scholars are among the weak points. 137 151 موسی عربی Moosa Arabi استادیار بخش زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شیراز Iran moosaarabi@yahoo.com Osloobia statement new rhetoric old rhetoric Gharkan ابوالعدوس، یوسف (1998)، الإستعارة فی دراسات المستشرقین فلفهارت هاینریشس نموذجا، لبنان: منشورات الأهلیة.##خاقانی اصفهانی، محمد (1394)، «بررسی و نقد فی البلاغة العربیة والأسلوبیات اللسانیة»: آفاق جدیدة، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##عبدالمطلب، محمد (1994)، البلاغة والأسلوبیة، لبنان: مکتبۀ لبنان ناشرون.##عبدالمطلب، محمد (1997)، البلاغة العربیة: قراءة أخری، لبنان: مکتبۀ لبنان ناشرون.##غرکان، رحمن (2008)، اسلوبیه البیان العربی من أفق القواعد المعیاریة إلى آفاق النص الإبداعی، دمشق: دار الرائی.##مولینیه، جورج (2006)، الأسلوبیة، ترجمة بسام برکه، بیروت: مجد المؤسسة الجامعیة للدراسات و النشر و التوزیع.##میشال شریم، جوزف (1987)، دلیل الدراسات الأسلوبیة، بیروت: المؤسسة الجامعیة للدراسات و النشر و التوزیع.##<http://alapn.com/ar/save.php>.##<http://www.alnoor.se/author>.##

0 تحلیل انتقادی کتاب الأدب المصری من قیام الدولة الأیوبیة إلى مجیء الحملة الفرنسیة The Book Review of “Egyptian Literature from the Establishment of the Ayyubi State until French Campaign” http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3189.html 0 تحلیل انتقادی تولیدات علمی باعث شناساندن نقاط ضعف و قوّت آثار گذشتگان و اجتناب از نقاط ضعف و تقویت نقاط قوّت را به‌دنبال خواهد داشت. بنابر‌این، می‌توان گفت که رسیدن به کمال مطلوب در تدوین منابع دانشگاهی فقط پس از نقدهای سازنده میسر است. در این نوشتار کتاب الأدب المصری من قیام الدولة الأیوبیة إلى مجیء الحملة الفرنسیة نقد و بررسی می‌شود. نتایج به‌دست‌آمده از نقد و بررسی این کتاب نشان می‌دهد که کتاب حاضر باوجود برخی نکات قوّت ازقبیل رعایت قوانین نگارشی و انسجام و تنظیم منطقی باب‌ها و فصل‌ها متأسفانه نواقص فراوانی در عرصة شکل و محتوا دارد. مهم‌ترین نواقص شکلی این اثر عبارت‌اند از ثبت‌نکردن ارجاعات و فقدان کتاب‌نامه، فقدان مقدمه و خاتمه برای باب‌ها و فصل‌ها، خطاهای لغوی ناشی از رعایت‌نکردن قواعد صرف و نحو، و خطاهای تعبیری و انشایی ناشی از استعمال نادرست واژه‌ها و ترکیب‌ها. اما مهم‌ترین نواقص محتوایی موجود در این کتاب عبارت‌اند از تکراری‌بودن موضوع، بررسی سطحی و شتاب‌زدة ناشی از وسیع‌بودن موضوع، تکیه‌بر تدوین و جمع‌آوری، و درنتیجه، فقدان تحلیل و نقد و نوآوری. امید است که نتایج به‌دست‌آمده از این بررسی مختصر برای نگارنده و دیگر پژوهش‌گران مفید باشد و باعث ارتقای علمی آثار گردد. 1 Critical review of scientific production reveals the weaknesses of the works of the previous works, so we can avoid the shortcomings and strengthen our works.. Therefore, it can be said that achieving the optimum perfection in the development of academic resources is possible only after reviews. The present paper aims to review the book entitled "Egyptian Literature from the Establishment of the Ayyubi State to the Advent of the French Campaign ",written by Abdul Latif Hamza, and published in 2000 by the publication "Egyptian General Institute Forum for the Books" in 293 pages.The results of the critique and review of this book show that this book, despite some strengths such as observance of the rules of writing, the coherence and logical setting of the sections and chapters; unfortunately, it has many defects in the field of form and content. The most important drawbacks of this work include lack of registration of bibliography references and shortages, lack of introduction and closure for the sections and chapters, verbal errors due to non-observance of rules, lexical errors due to non-observance of the rules of conduct, interpretive errors and misunderstandings due to the inappropriate use of words and combinations. But the main drawbacks of the content in this book are repetition of the subject, surreptitious review due to the wide scope of the subject, reliance on compilation and accumulation as a result of the lack of analysis and innovation. It is hoped that the results of this brief review would be useful for the writer and other scholars, and would Lead to scientific promotion. 153 174 صادق عسکری Sadq Askari دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سمنان Iran s_askari@semnan.ac.ir Egyptian Literature Ayubi's period Abdol-Latif Hamza Book Review ابوسلیمان، عبدالوهاب (1378)، روش تحقیق علمى به زبان عربى، ترجمة باقر حسینى و ملیحه طوسى، مشهد: دانشگاه فردوسی.##الجبوری، یحیى وحید (1989)، منهج البحث الأدبی وتحقیق النصوص، بیروت: دارالکتب العلمیة.##حمزهًْ، عبداللطیف (2000)، الأدب المصری من قیام الدولة الأیوبیة إلى مجیء الحملة الفرنسیة، القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.##خاکى، غلامرضا (1386)، روش تحقیق: با رویکردى به پایان‌نامه‌نویسى، تهران: بازتاب.##خورشیدى، عباس و دیگران (1378)، روش‌هاى پژوهش در علوم رفتارى (از نظریه تا عمل)، تهران: نوین پژوهش.##دلاور، على (1385)، روش‌هاى تحقیق در روان‌شناسى و علوم تربیتى، تهران: دانشگاه پیام نور.##زرین‌کوب، عبدالحسین (2536)، یادداشت‌ها و اندیشه‌ها، تهران: جاویدان.##سنو، اهیف (2001)، محاضرات فی منهجیّة البحث، بیروت: جامعة القدّیس یوسف، معهد الآداب الشرقیّة.##شلبی، احمد (1974)، کیف تکتب بحثاً أو رسالة، القاهرة: مکتبة النهضة المصریّة.##صابرى، علی (1384)، المنهج الصحیح فی کتابة البحث الأدبی، تهران: شرح.##ضیف، شوقی (1972)، البحث الأدبی: طبیعته، مناهجه، أصوله، مصادره، القاهرة: دارالمعارف.##قرامکلى، احد فرامرز (1385)، روش‌شناسی مطالعات دینى، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.##مشکین‌فام، بتول (1386)، البحث الأدبی؛ مناهجه و مصادره، تهران: سمت.##المکتبة الشاملة (13/11/2017): <http://shamela.ws/index.php/author/1405 >.##نادرى، عزت‌الله و مریم سیف نراقى (1372)، روش‌هاى تحقیق در علوم انسانى، تهران: بدر.##

0 ارزیابی و نقد کتاب علوم البلاغة عند العرب و الفرس Book Review of Ulum al Balaqa end al Arab wa al Fors (The Arab and Iranian Rhetoric Knowledge) http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3190.html 0 نویسنده در این مقاله کوشیده است با معرفی کتاب علوم البلاغة عند العرب و الفرس ارزش آن را درمیان دیگر کتاب‌های مشابه روشن کند و با نقد ساختارِ صوری و محتوایی جایگاه کتاب را درمیان پژوهش‌های بلاغت اسلامی و ایرانی ارزیابی کند. نویسندة کتاب در هر دو زمینه عالی عمل کرده است و به هدف ذکرشده در مقدمة کتاب، که بررسی تاریخ تطور بلاغت فارسی و عربی درکنار هم و نشان‌دادن تأثیر و تأثر این دو عرصه درتقابل با یک‌دیگر است، رسیده است. ساختار نقد و بررسی در این مقاله در نگاه کلی چنین است: نخست، بررسى صوری؛ دوم، بررسی میزان رعایت قواعد عمومی ویرایش و نگارش؛ و سوم، بررسی محتوایى‏ اثر. پس از این سه بخش، محاسن کتاب، میزان انطباق محتواى اثر با عنوان و فهرست، میزان روزآمدى داده‏ها و اطلاعات اثر ازنظر ارجاع به منابع جدید، نمونه‏هایى از نوآورى، نظم منطقى و انسجام مطالب در کل اثر، نحوة نقد و بررسی‌ها در این اثر و میزان رعایت بی‌طرفی علمی در تحلیل‌ها، و میزان سازواری محتوای علمی و پژوهشی اثر با مبانی و پیش‌فرض‌های موردقبول اثر به‌ویژه سازواری محتوای علمی اثر با مبانی و اصول دینی و اسلامی عنوان شده است. 1 The author of this article tried to examine the status and value of the book entitled “The Arab and Iranian Rhetoric Knowledge” among other similar books, and to review the assessment and critical evaluation of it with respect to the formal and content structure, among Iranian Islamic rhetoric and research. The author in a couple of segments investigated the effect of formal structure and content in details. In a book review, the apparent effect of printing and quality including letters, layout and cover design, binding, and the value of observing the ritual writing and editing is taken into consideration. Considered in the evaluation of the content, materials such as preliminary discussion of the plan, the purpose of the author, summary and conclusions, comprehensiveness and relevance of content by subject, the type of content, the coherence of the whole work, updated resources and references the author's objectivity in analysis and content are presented. 175 193 یحیی عطائی Yahya Ataei عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور Iran y.ataei@gmail.com Rhetoric The Arab and Iranian rhetoric knowledge Ehsan Sadegh Saeed Book Review آهنی، غلام‌حسین (1357)، معانی بیان، تهران: مدرسة عالیِ ادبیات و زبان‌هایِ خارجی.##ابنِ‌اثیر، نصرالله‌ بن محمد (1973)، المثل السائر فی أدب الکاتب و الشاعر، تحقیق احمد حوفی و بدوی طبانة، قاهرة: نهضة مصر.##ابونواس (1982)، دیوان أبونواس، تحقیق عبدالمجید غزالی، بیروت: دارالکتب العربی.##امین، احمد (بی‌تا)، ضحی الاسلام، بیروت: دارالکتاب.##بهار، محمدتقی (1375)، سبک‌شناسی یا تاریخِ تطورِ نثرِ فارسی، تهران: امیرکبیر.##تجلیل، جلیل (1386)، معانی و بیان، تهران: مرکزِ نشرِ دانشگاهی.##تجلیل، جلیل (1387)، شرحِ درد اشتیاق، تهران: سروش.##تجلیل، جلیل (1385)، تحلیلِ اشعارِ اسرار البلاغة، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی.##تفتازانی، سعدالدین مسعود بن عمر (1377)، شرح المختصر علی تلخیص المفتاح للخطیب القزوینی فی معانی و البیان و البدیع، قم: منشورات دارالحکمة.##تفتازانی، سعدالدین مسعود بن عمر (1425)، المطول شرح تلخیص المفتاح و معه حاشیة السید الشریف جرجانی، صحّحه و علّق علیه احمد عزّو عنایة، بیروت: داراحیاء التراث العربی.##تقوی، سیدنصرالله (1363)، هنجارِ گفتار در فنِ معانی و بیان و بدیعِ فارسی، اصفهان: فرهنگ‌سرایِ اصفهان.##الجرجانی، عبدالقاهر (2000)، دلائل الإعجاز فی علم المعانی، بعنایة یاسین الأیوبی، بیروت (صیدا): المکتبة العصریة.##دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی (1367)، زیرنظر محمدکاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.##رادویانی، محمد بن عمر (1362)، ترجمان البلاغه، به تصحیح و اهتمامِ احمد آتش، تهران: اساطیر.##رازی، شمس‌الدین محمد بن قیس (1387)، المعجم ‌فی ‌معاییر اشعار العجم، تصحیحِ علامه ‌محمد ‌قزوینی و مقابلة مدرس‌ِ رضوی، تهران: زوّار.##رنجبر، احمد‌ (1385)، معانی، تهران: اساطیر.##زرین‌کوب، عبدالحسین (1384)، دو قرن سکوت، تهران: سخن.##زیدان، جرجی (1372)، تاریخ تمدن اسلامی، ترجمة علی جواهرکلام، تهران: امیرکبیر.##سمرقندی، دولتشاه الغازی (1366)، تذکرة ‌الشعراء، تهران: کلالة خاور.##صادق سعید، احسان (1421 ق/ 2000 م)، علوم البلاغة عند العرب و الفرس (دراسة مقارنة)، دمشق: المستشاریة الایرانیة الثقافة فی دمشق.##صفا، ذبیح‌الله (1374)، تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی تا اواسط قرن پنجم، تهران: دانشگاه تهران.##صفا، ذبیح‌الله (1375)، تاریخ ادبیات در ایران، تهران: فردوس.##القزوینی، جلال‌الدین محمد بن عبدالرحمن (2000)، الإیضاح فی علوم البلاغة، قدّم له و بوّبه و شرّحه علی بومحلم، بیروت: دار و مکتبة الهلال.##القزوینی، جلال‌الدین محمد بن عبدالرحمن (2008)، تلخیص المفتاح فی المعانی و البیان و البدیع، قرأه و کتب حواشیه و قدّم له یاسین الأیوبی، بیروت: المکتبة العصریة.##کاشفی، علی‌ بن حسین (1369)، بدایع الافکار فی صنایع الاشعار، به‌کوششِ میرجلال‌الدین کزازی، تهران: نشر مرکز.##گرکانی، محمدحسین (1378)، ابدع البدایع، به اهتمام حسین جعفری با مقدمة جلیل تجلیل، تبریز: احرار.##مطهری، مرتضی (1376)، خدمات متقابل اسلام و ایران، تهران: صدرا.##وحیدیان کامیار، تقی (1376)، بررسی منشأ وزن شعر فارسی، مشهد: آستان قدس رضوی.##وطواط، رشیدالدین محمد (1362)، حدایق السحر فی دقایق الشعر، تصحیح و اهتمام عباس اقبال، تهران: سنایی، طهوری.##هدایت، رضاقلی (1388)، مدارج البلاغة در علمِ بدیعِ فارسی، تصحیحِ حمید حسنی، تهران: فرهنگستانِ زبان و ادب فارسی.##همایی، جلال‌الدین (1373)، فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران: هما.##همایی، جلال‌الدین (1374)، معانی و بیان، به‌کوشش ماهدخت بانو همایی، تهران: هما.##

0 زبان‌شناسی متن و مطالعات ترجمه ارزیابی و نقد کتاب علم النص و نظریة الترجمة Text Linguistics and Translation Studies: An Evaluation and Critique of the Text Linguistics and Translation Theory http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3191.html 0 زبان‌شناسی متن از مباحث مهم نظریة ترجمه است و پژوهش‌گران بسیاری کوشیده‌اند نظریات این رشته را در مطالعة ترجمه به‌کار گیرند. یوسف نور عوض نیز در علم النص و نظریة الترجمة کوشیده تا با بیان تاریخچه‌ای مختصر از زبان‌شناسی متن و مطالعات ترجمه ارتباط این دو رشته را با یک‌دیگر شرح دهد و نظریة خود را، که برمبنای همین ارتباط بنا شده است، مطرح کند. او در متون سه نوع معنا قائل است: منطقی، بیانی، و بدیعی که باتوجه‌به کمیت این معانی متن‌ها نیز سه دسته‌اند: متون ادبی، غیرادبی، و مختلط که براساس تفاوت‌های این گونه‌ها باید راه‌کار ترجمه‌ای مناسبی برای برگردان آن در پیش‌ گرفت. نگارنده در نوشتة حاضر با شیوة توصیفیـ تحلیلی قصد دارد شکل و محتوای این کتاب را بررسی کند و میزان تحقق اهداف آن را مشخص کند و تطابق محتوای این اثر را با سرفصل دروس رشتة زبان و ادبیات عربی بسنجد. مهم‌ترین دستاوردهای این پژوهش عبارت است از قدمت زمان تألیف کتاب در مقایسه با رشتة مطالعات ترجمه، جامعیت‌نداشتن و دربرنگرفتن تمامی مطالب یادشده در سرفصل که سبب شده این کتاب مدخل جامعی در مطالعات ترجمه و منبع اصلی مناسبی برای دروس مرتبط با نظریة ترجمه در زبان عربی نباشد؛ از مزیت‌های نوشته می‌توان به ایده و چهارچوب نظری جدید آن اشاره کرد. 1 The text linguistics is one of that fields that has had a great impact on Translation Studies. In many definitions, translation has been defined as the replacement of a text in one language by a text in the target language, and a lot of researchers tried to use theories of text linguistics in translational investigation. Accordingly, Yousof Noor Ewath tried in a communicative perspective to provide a short history of text linguistics and translation studies in his book "Elmonnas wa Nazariyat Al-Tarjomah" (The Text Linguistics and Translation Theory) and to explain the relationship between these two fields. So at the end of both book's two chapters, he has raised his theory of these fields and named it: (Nazariyat Al-Enziyahat) the shifts of theory. He recognizes three types of meaning in texts as Obligatory Meaning, Extended Meaning and Accessory Meaning, and based on the quantity of these different meanings in texts, it is divided into three types: Literary texts, non-literary text, and Fuzzy texts or Hybrid texts. In his opinion, with regard to this division and differences between each of these types, an appropriate translational strategy should be chosen.This paper with a descriptive-analytic method tries to review this book and to analyze its appearance and content and to assess the degree of realization of book's goals That are, to write a text linguistic approached introduction to translation studies and also tried to study the compatibility of this work contents with Arabic language and literature field. The most important result of current study is as follows two reasons caused this book not to be a comprehensive introduction to the text linguistics and translation studies: first the book was published long time ago, and secondly, the book has not mentioned all the main tendencies of the two fields and lacks all the necessary topics related to curriculum which prevents this book from being considered as the main source of translation theory courses, but paying attention to the new ideas and a strong theoretical framework can present the innovative research ideas and new thinking way about the translation process. 195 215 سید اسماعیل قاسمی موسوی Seyed Esmaeil Ghasemi Mousavi استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه لرستان Iran ghasemi.es@lu.ac.ir "Elmonnas wa Nazariyat Al-Tarjomah" Text linguistics and Translation theory برنامة درسی دورة دکتری رشتة مطالعات ترجمة عربی، مصوب هشت‌صدوپنجاه‌و‌پنجمین جلسة شورای برنامه‌ریزی آموزش عالی وزارت علوم تحقیقات و فناوری، مورخ 16/06/1393.##پروینی، خلیل و دیگران (1390)، «زبان‌شناسی متن و الگوی انسجام در آرای نحوی، بلاغی، و نقدی عربی قدیم»، مجلة ادب عربی (دانشکدة ادبیات دانشگاه تهران)، ش 3، س 3.##حقانی، نادر (1386)، نظرها و نظریه‌های ترجمه، تهران: امیرکبیر.##رستمیان، مرضیه و سیدکاظم طباطبایی (1390)، «بررسی تطبیقی بافت موقعیت (برون‌زبانی) ازدیدگاه فرث، هایمز، ولوئیس با سیاق حالیه»، دوفصل‌نامۀ تخصصی پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم، س 2، ش 4.##رضایی، والی (1390)، «نقش زبان معیار و زبان‌شناسی متن در تدریس کتاب‌های دانشگاهی»، ماه‌نامة عیار، ش 24.##سعیدی، حبیب‌اله (1390)، ترجمة فارسی مقدمه‌ای بر زبان‌شناسی متن، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، رشتة زبان و ادبیات انگلیسی، گرایش مترجمی زبان انگلیسی.##الشرطونی، رشید (1372)، مبادی العربیة فی الصرف و النحو، المجلد الثالث، تهران: اساطیر.##گنتزلر، ادوین (1380)، نظریه‌های ترجمه در عصر حاضر، ترجمة علی صلح‌جو، تهران: هرمس.##لطیف‌نژاد، فرخ و دیگران (1393)، «مراحل دریافت متن در شعر سهراب سپهری براساس رویکرد دوبوگراند و درسلر»، دوماه‌نامة جستارهای زبانی، دورة 5، ش 3.##مشخصات کلی برنامة درسی و سرفصل دروس دورة کارشناسی ارشد رشتة مترجمی زبان عربی (28/11/1382)، شورای برنامه‌ریزی آموزشی دانشگاه تهران.##موندی، جرمی (1389)، درآمدی بر مطالعات ترجمه؛ نظریه و کاربردها، ترجمة الهه ستوده‌نما و فریده حق‌بین، تهران: علم.##نورعوض،‌ یوسف (1410 ق)، علم النص و نظریة الترجمة، مکة المکرمة: دارالثقة للنشر و التوزیع.##

0 نقد و تحلیل محتوا در تراز کتاب‌های درسی دانشگاهی مطالعۀ موردی: کتاب قواعد و متون عربی Reviweing and Analyzing Course Book of University Level: A Case Study of Arabic Grammar and Reading Text http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3192.html 0 کتاب درسی دانشگاهی در فرایند یاددهی و یادگیری نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. کتاب درسی مناسب ویژگی‌ها و شاخص‌هایی دارد که آن را از کتاب‌های غیردرسی متمایز می‌کند. نقد و تحلیل محتوای کتاب‌های دانشگاهی سبب می‌شود در طراحی و سازمان‌دهی مناسب آن دقت کافی به‌عمل آید. در این پژوهش با هدف دست‌یافتن به شاخص‌های کتاب‌های درسی دانشگاهی از روش تحقیق کتاب‌خانه‌ای استفاده کرده‌ایم. در این مقاله، با تحلیل محتوای کتاب تعریف و مفاهیم آن، کاربرد و ابعاد آن، و نظراتی را که در زمینة طراحی کتاب‌های درسی ارائه شده است موردارزیابی و نقد قرار داده‌ایم. در این مقاله به‌طور موردی میزان برخورداری کتاب قواعد و متون عربی، کتابی که برای دانشجویان رشتة زبان و ادبیات فارسی فراهم آمده است، از شاخص‌های کتاب دانشگاهی بررسی شده است. کتاب درسی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین رسانه‌های آموزشی است که نقش ارزش‌مندی در نظام تعلیم و تربیت ایفا می‌کند. طراحی کتاب‌ها باید باتوجه‌به معیارها و ضوابط خاصی در همة ابعاد متن باشد. تحلیل محتوای کتاب‌های درسی می‌تواند نقاط قوّت و ضعف احتمالی کتاب‌های درسی را برای اصلاح و تغییر احتمالی محتوا متناسب با اهداف تعیین‌شده و اصول علمی دراختیار مدیران و برنامه‌ریزان و مؤلفان کتاب‌های درسی قرار دهد. 1 University course books have a determining role in the teaching/learning process. A desirable course book has certain characteristics which differentiates it from a non-academic book. Reviewing and evaluating the content of the course book can lead to a better precision and accuracy in its design and organization. Using library research methodology in this study, an attempt has been made to obtain a framework which represents university course book characteristics. Our goal in this study was that by analyzing course book content we can also evaluate and review the definition and terminology of course book analysis, its application, dimensions, the related comments and interpretations. The book “Arabic Grammar and Reading” by Dr. Mohammad Reza Najjarian has been chosen as the case study, so we can check how well the book has benefited from the characteristics obtained. Course book is one of the most important and influential instructional medium which is very significant in the realm of education. Analyzing the content of course book can provide a better chance for the authors, course and curriculum planners and instructors to find the strengths and possible weaknesses of the books and also make revisions, and the possible changes to the content the books based on a desirable goal and academic principles can be helpful. 217 233 عیسی متقی‌زاده Issa Motaghizadeh دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرس Iran motaghizadeh@modares.ac.ir curriculum planning course book Textbook critique Higher Education اسماعیلی، سجاد و عیسی متقی‌زاده (1396)، «بررسی‌ تأثیر مهار تفکر نقادانه بر مهارت درک مطلب متون ادبی دانشجویان رشتة زبان و ادبیات عربی در ایران»، مجلة جستارهای زبانی، ش 37.##امیر تیموری، محمدحسن (1390)، طراحی پیام‌های آموزشی، تهران: سمت.##ایمان، محمدتقی و محمودرضا نوشادی (1390)، «تحلیل محتوای کیفی»، فصل‌نامة پژوهش، س 3، ش 2.##برک، لورا (1383)، روان‌شناسی رشد، ترجمة یحیی سیدمحمدی، تهران: ارسباران.##جعفری هرندی، رضا و دیگران (1387)، «تحلیل محتوا روشی پرکاربرد در مطالعات علوم اجتماعی، رفتاری و انسانی، با تأکید بر تحلیل محتوای کتاب‌های درسی»، فصل‌نامۀ حوزه و دانشگاه، روش‌شناسی علوم انسانی، س 14، ش 55.##حسن مرادی، نرگس (1388)، تحلیل محتوای کتاب درسی، تهران: آییژ.##راجردی، دومینیک ج. آ. (1384)، تحقیق در رسانه‌‌های جمعی، ترجمة کاووس سیدامامی، تهران:سروش.##رسولی، مهستی و زهرا امیرآتشانی (1390)، تحلیل محتوا با رویکرد کتب درسی، تهران: جامعه‌شناسان.##فاضلی، نعمت‌الله (1376)، «آموزش، تحقیق و ترویج (تحلیل محتوای نامة علوم اجتماعی)»، نمایۀ پژوهش، س 1.##فتحی واجارگاه، کورش (1384)، اصول برنامه‌ریزی درسی، تهران: ایران‌زمین.##فتحی واجارگاه، کورش و محمد آقازاده (1386)، راه‌نمای تألیف کتاب‌های درسی، تهران: آییژ.##کریپندروف، ک. (1390)، تحلیل محتوا (مبانی روش‌شناسی)،ترجمة هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.##لاریجانی، حسن (1387)، «تجزیه و تحلیل محتوای گسترش روش‌های تحقیق در علوم کتاب‌داری و اطلاع‌رسانی یا روش تجزیه و تحلیل محتوا»، فصل‌نامة دانش‌شناسی، س 1، ش 1.##متقی‌زاده، عیسی، سجاد اسماعیلی، و دانش محمدی (1392)، «تحلیل محتوای کتب اللغة العربیة فی مرحلة البکالوریوس لفرع اللغة العربیة و آدابها فی ضوء معاییر الجودة، مبادئ العربیة للرشید الشرتونی و الجدید فی الصرف و النحو للدیباجی نموذجین»، مجلة بحوث فی اللغة العربیة و آدابها، جامعة اصفهان، عدد 8.##مشایخ، فریده (1375)، فرایند برنامه‌ریزی آموزشی، تهران: مدرسه.##معاونت پژوهش (1382)، در جست‌وجوی راه‌کارهای تدوین متون درسی، تهران: مرکز انتشارات مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.##ملکی، حسن (1376)، برنامه‌ریزی درسی (راه‌نمای عمل)، تهران: مدرسه.##ملکی، حسن (1379)، مبانی برنامه‌ریزی درسی آموزش متوسطه، تهران: سمت.##ملکی، حسن (1386)، مقدمات برنامه‌ریزی درسی، تهران: سمت.##منادی، مرتضی (1385)، «روش تحلیل محتوای متن گفتاری و نوشتاری در علوم رفتاری»، فصل‌نامة حوزه و دانشگاه، س 12، ش 48.##مهرمحمدی، محمود و دیگران (1381)، برنامة درسی: نظرگاه‌ها، رویکردها، و چشم‌اندازها، مشهد: آستان قدس رضوی.##نجاریان، محمدرضا (1395)، قواعد و متون عربی، یزد: دانشگاه یزد.##نیکلس، ا. و ا. ه. نیکلس (1377)، راه‌نمایی عملی برنامه‌ریزی درسی، ترجمة داریوش دهقان، تهران: قدیانی.##یارمحمدیان، محمدحسین (1386)، اصول برنامه‌ریزی درسی، تهران: یادوارة کتاب.##Glaser, E. (1941), An Experiment in the Development of CriticalThinking, Teacher’s College, Columbia University.##Lipman, M. (1988), “Critical Thinking, What Can it Be?” Educational Leader Ship, vol. 46,no. 1.##Maleki, H. and M. Habibipour (2007), “The Basic Goal of Fostering Critical Thinking Education”, Journal of Educational Innovations, no. 19.##Paul, R. (2009), The Miniature Guide to Critical Thinking Concepts and Tools, The Foundation for Critical Thinking.##Paul, R., A. Fisher, and G. Nosich (1993), Workshop on Critical Thinking Strategies, Foundation for Critical Thinking Strategies, Sonoma State University.##Woolfolk, Anita E. (1990), Educational Psychology, 4th ed., New Jersey Englewood Cliffs.##

0 چشم‌اندازی از رویکردهای نقد نوین؛ بررسی و نقد کتاب مناهج النقد المعاصر A Perspective of New Critical Approaches: A critical Review on the Book “Minhaj Al-Naghd Al-Moaser” http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3193.html 0 نقد نوین هم‌گام با رشد و پیشرفت علوم و دانش‌های انسانی در کشورهای غربی و پیرو دادوستدهای فرهنگ‌های مختلف با یک‌دیگر به فرهنگ عربی راه یافت و ناقدان عربی را بر آن داشت تا از جدیدترین نتایج نقد جهانی بهره جویند. برخی چنان مسخ محصولات نقد غربی شدند که میراث نقد اصیل خود را که از دیرباز به آنان رسیده بود به‌طور کامل وانهادند، اما گروهی دیگر چون صلاح فضل، پژوهش‌گر و ناقد به‌نام مصری، با نگاهی تیزبینانه و خردمندانه به‌منظور معرفی نتایج پژوهش‌های نقدی و کاربردی‌سازی آن در تمام سطوح جوامع عربی برآمد ونتایج تلاش‌های ناقدان عربی قدیم و جدید را نیز زیر ذره‌بین خود داشت. در همین راستا، در این جستار کتاب مناهج النقد المعاصر اثر صلاح فضل را به‌شیوة تحلیل کمّی و کیفی موردکنکاش قرار داده‌ایم و نقاط قوّت و ضعف محتوایی و شکلی اثر یادشده را ارزیابی کرده‌ایم. این کتاب به‌لحاظ فقدان ارجاعات و استناددهی به‌شیوة آکادمیک تألیف نشده است، بلکه به‌شیوه‌ای است که نویسنده آن را «نگارش شفاهی» نام نهاده است و از اسلوب نگارش طه حسین و محمد مندور که مورداقبال خوانندگان عرب قرار گرفته است، تأثیر پذیرفته است؛ ازاین‌رو، نویسنده به فهم صحیح، ساده، و سهل‌الوصول محتوای نقدی این کتاب توسط خواننده اهتمام بسیار ورزیده است. 1 Along with the growth and advancement of human sciences and knowledge in the Western countries and their followers, new critical approaches have manifested in Arabic culture by various cultural exchanges, and it encourages Arabic critics to take advantage of the latest global critical results. Western criticism has always been gravitated by many adherents who completely ignore their original legacy, but some such as Salah Fazl, an Egyptian well-known researcher and critic, has tried to introduce the results of critical studies and to apply them in all parts of Arabic communities using intellectual and reasonable attitude, and he has scrutinized the old and new Arabic criticism efforts very carefully. In this regard, this paper has explored and studied the book “Minhaj Al-Naghd Al-Moaser” written by Salah Fazl using quantitative and qualitative approaches, and it has evaluated the strengths and weaknesses of the content and form of the mentioned work as well. The results of this study have revealed that the mentioned book has not been written in an academic way due to the lack of references and citations, but it has been written in a way that the author calls it “Oral writing”, and the author of this book is influenced by the writing method used by Taha Hossein and Mohammad Mandoor. Therefore, the author has made impressive strides towards the simple andaccurate understanding of the critical content of this book by its addresses. 235 253 آزاده منتظری Azade Montazeri استادیار گروه عربی، دانشگاه قم Iran azade.montazeri@yahoo.com Minhaj Al-Naghd Al-Moaser New Criticism Salah Fazl Oral Writing احمدی، بابک (1375)، ساختار و تأویل متن؛ نشانه‌شناسی و ساختارگرایی، تهران: نشر مرکز.##برکات، وائل، غسان السید، و نجاح هارون (2004)، اتجاهات نقدیة حدیثة و معاصرة، منشورات جامعةدمشق.##پاکتچی، احمد (1391)، روش تحقیق عمومی؛ با رویکرد علوم انسانی اسلامی، تهران: دانشگاه امام صادق.##الخلیل (2006)، لا یمکن للقبح أن یشرح الجمال: <http://www.alsahafasd.net/details.php8>.##فضل، صلاح (2002)، مناهج النقد المعاصر، القاهرة: میریت للنشر و المعلومات.##فضل، صلاح (1992)، بلاغة الخطاب و علم النص، الکویت: عالم المعرفة.##گورین، ویلفرد (1388)، درآمدی بر شیوه‌های نقد ادبی، ترجمۀ علیرضا فرح‌بخش و زینب حیدری مقدم، تهران: رهنما.##مارینی، مارسیل (1997)، «النفد التحلیلی النفسی»، عالم المعرفه، ش 221.##منتظری، آزاده، محمد خاقانی، و منصوره زرکوب (1391)، «النقد الاجتماعی للأدب نشأته و تطوره»، مجلۀ الإضاءات النقدیة، ش 6.##نظرزاده، رسول (1382)، «هر متن ناتمام است؛ سیری در پدیدارشناسی نظریۀ دریافت مخاطب»، مجلة فارابی، ش 50.##یقطین، سعید و فیصل دراج (2003)، آفاق نقد عربی معاصر، دمشق: دارالفکر.##

0 نقد و تحلیل کتاب فصول فی الترجمه و التعریب از تجربه تا ترجمه The Review and Analysis of the Book: "Seasons of the Transfiguration and Al-Tarib" from Experience to Translation http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3194.html 0 نقد کتاب را می‌توان امتداد کوشش‌های نویسنده در ارائة دستاورد پژوهشی دانست. نقد جوهر پژوهش است و در این مقاله برآنیم تا کتاب فصول فی الترجمه و التعریب از محمد البطل، نویسنده و مترجم مصری، را به بوتة نقد بگذاریم. کتاب از هشت فصل تشکیل شده که به موضوعات مختلف در حوزة ترجمه از عربی به انگلیسی و بالعکس پرداخته است و اگرچه همة این فصول، که هرکدام حکم یک مقاله را دارند، ازنظر موضوعی در یک حوزه قرار می‌گیرند، اما پراکنده‌اند و هرکدام به تخصص و مهارتی خاص در ترجمه اختصاص دارند. حوزه‌ای که نویسنده توجه بیش‌تری به آن دارد حوزة اصطلاح‌شناسی است که بخش بزرگی از کتاب به آن اختصاص یافته است و حتی یک فصل کتاب را «فرهنگ کوچک اصطلاحات مطبوعاتی» تشکیل می‌دهد. باتوجه‌به این‌که کتاب‌های مربوط به تئوری ترجمه پیشینه‌ای نسبتاً طولانی دارند و حتی در زبان عربی نیز کتاب‌های معدودی در این زمینه به‌چاپ رسیده است، انتظار می‌رفت که کتاب فصول فی الترجمه و التعریب از محمد البطل که در سال ۲۰۰۷ میلادی به‌چاپ رسیده است در زمینة مطالعات ترجمه عمیق‌تر باشد و حتی نکات ترجمه‌ای بیش‌تری را گوش‌زد کند، اما نگاهی به فهرست منابع کتاب این باور را به ما می‌دهد که نویسنده کار تحقیقی گسترده‌ای در زمینة فن ترجمه انجام نداده است و بیش‌تر تجربه‌های عملی‌اش را به‌ نگارش درآورده است. 1 The critique of the book can be considered as an extension of the writer's efforts in providing research results. Critique is the essence of the research, and this article seeks to review the book "The Seasons of the Transfiguration and Al-Tarib", written by and Egyptian writer and interpreter, Mohammed al-Batal. The book consists of eight chapters that deal with various subjects in the field of translation from Arabic to English and vice versa, and although all of these chapters, are the subject of an article, they are scattered. They are also dedicated to specialty in translation. The area where the author pays more attention to is the field of terminology, which is a large part of the book, and even a chapter of the book forms a small culture of press terminology. Considering that books on translation theory have a relatively long history and even a few books have been published in Arabic, the book "The Fosoolfi al-tarjomah va al- tarib" was expected from Mohammad al-Batal which was published in 2007 to deepen the field of translational studies, but a glance at the book's list of sources suggests that the author has an extensive research effort. He has not done much about translation technology and has written more practical experiences. 255 271 رضا ناظمیان Reza Nazemian دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبایی Iran nazemian2003@yahoo.com Mohammad al-batal Translation Definition Book Review افروز، محمود و حسین ملانظر (1396)، نخستین درس‌های نگارش و ترجمة مقاله، تهران: ترجمه‌پژوهان.##البطل، محمد (2007)، فصول فی الترجمه و التعریب، قاهره: الشرکه المصریة العالمیة للنشر.##حسن، محمد عبدالغنی (1376)، فن ترجمه در ادبیات عربی، ترجمة عباس عرب، مشهد: آستان قدس رضوی.##حقانی، نادر (1386)، نظرها و نظریه‌های ترجمه، تهران: امیرکبیر.##عنانی، محمد (2004)، الترجمة الأدبیة بین النظریة و التطبیق، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.##عنانی، محمد (2009)، فن الترجمه، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.##لفور، آندره و سوزان بسنت (1392)، چرخش فرهنگی در مطالعات ترجمه، ترجمة مزدک بلوری، تهران: قطره.##ماندی، جرمی (1384)، آشنایی با مطالعات ترجمه؛ نظریه‌ها و کاربردها، ترجمة حمید کاشانیان، تهران: رخ.##مظفر حکیم، اسعد (1989)، علم الترجمة النظری، دمشق: دار طلاس.##نیومارک، پیتر (1981)، دورة آموزش فنون ترجمه، ترجمة منصور فهیم و سعید سبزیان، تهران: رهنما.##

0 ارزیابی و نقد مقالات حوزۀ ادبیات عصر میانه Review and Analysis of Articles in the Field of Middle Age Literature http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3195.html 0 صاحب‌نظران در زمینة رعایت استانداردهای ساختار مقاله‌های علمیـ پژوهشی اصول، قواعد، و ضوابط خاصی را درنظر دارند که پای‌بندی به این موارد نیازمند مهارت، تجربه، و دقت فراوان است. در این پژوهش برآنیم تا به نقد و بررسی ساختار شش مقالة چاپ‌شده در مجلة ادب عربی دانشگاه تهران در حوزة ادبیات عصر میانه و میزان انطباق آن با استانداردهای مقاله‌های علمیـ پژوهشی بپردازیم. بررسی استانداردهای مربوط به ساختار مقاله‌های علمیـ پژوهشی در این شش مقاله‌ حاکی از آن است که برخی از مقالات دارای نواقصی ازقبیل کلی‌بودن عنوان‌، نداشتن روش و هدف پژوهش در چکیده، ضعف در انتخاب واژه‌های کلیدی، مشخص‌نبودن پرسش‌های اصلی، اشاره‌نکردن به پیشینة پژوهش، و کلیشه‌ای و کلی‌بودن نتیجه‌هاست. ازسوی‌دیگر، تعدادی از مقاله‌های بررسی‌شده نیز نقاط قوّت و استانداردهای لازم را دارند که ازجملة آن می‌توان به ارائة عمقی مبانی نظری پژوهش، رویکرد انتقادی و تحلیل‌محور، نوآوری، انطباق محتوای اثر با عنوان، استناد به منابع معتبر، و داده‌های به‌روز اشاره کرد. 1 In the field of observing the standards of scientific papers, researchers take into account principles, rules, and specific criteria which depend on their skills, experience, and great carefulness. The present study aims to review the structure of six articles published in the Journal of Arabic Literature at Tehran University in the field of literature middle age, and their compliance with the standards of scientific papers. Research Standards related to the structure of scientific papers in these six articles suggest that some articles have drawbacks, such as having too general titles, lack of objective research methods in the abstract, weakness in key words, the lack of basic questions, lack of mentioning the literature and stereotypes of result. 273 289 ابراهیم نامداری Ebrahim Namdari استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور Iran enamdari@yahoo.com Middle Age critique Content Matching Literary Analysis استاپلتون، پل (1372)، نگارش مقالات پژوهشی، ترجمة شعله بیگدلی، تهران: دانشگاه علوم پزشکیایران.##چادگانی‌پور، مصطفی (1373)، نگارش علمی (فنون تهیة مقالات علمی و پایان‌نامه‌های تحصیلی)، اصفهان: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان.##حریرچی، فیروز و حسینعلی اصغری متی کلایی (1388)، «دلایل اصلی پیدایش موشّح در اندلس»، ادب عربی، ش 1.##حیدری، محمود و دیگران (1392)، «بینامتنیت دینی در غزل‌های مادی الشاب الظریف»، ادب عربی، س 5، ش 2.##شلبی، احمد (1992)، کیف تکتب بحثا أو رسالة، القاهرة: مکتبة النهضة المصریة.##فتوحی، محمود (1391)، آیین نگارش مقالة علمیـ پژوهشی، تهران: سخن.##فقهی، عبدالحسین و اسماعیل قاسمی موسوی (1388)، «بررسی مختصر ارکان دبیرخانة مرکزی دولت در عصر ممالیک براساس کتاب صبح الأعشی»، ادب عربی، ش 1.##کرمی، بیژن (1385)، «نگاهی به علل گسترش طنز در قرن چهارم هجری قمری»، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ش 180.##گنجی، نرگس و فاطمه اشراقی (1392)، «تضمین و گونه‌های آن در چکامه‌های صفی‌الدین حلی»، ادب عربی، ش 1.##محمدرضایی، علیرضا (1380)، «شرح‌حال ابن‌هانی شاعر شیعی اندلسی»، ادب عربی، ش 157.##موحد، ضیاء (1387)، رساله‌ای در مقاله‌نویسی، تهران: نیلوفر.##

0 سازوکارهای سبک‌شناسی آماری در سبک‌سنجی نقد کتاب فی النص الأدبی؛ دراسة أسلوبیة إحصائیة Mechanism of Statistical Stylistics in Style Analysis: The Criticism of “Fi al-nass Al-adabi: Dirasah Uslubiyah Ihsaiyah http://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3196.html 0 کتابفی النص الأدبی؛ دراسة أسلوبیة إحصائیةنشریافته در 1993 م، اثر سعد مصلوح، از نخستین و برجسته‌ترین آثاری است که در حوزة مطالعات زبان عربی به بررسی مقولة سبک‌شناسی آماری پرداخته است. در این مقاله این اثر از دو منظر شکلی و محتوایی موردبررسی قرار گرفته است. بررسی بُعد شکلی شامل طرح جلد، حروف‌نگاری، صفحه‌آرایی، و اشتباهات تایپی است. محور بررسی محتوایی نیز شامل شیوایی بیان، نظم مطالب، منابع، و ارجاع‌دهی، نوآوری‌ها، و نقد و بررسی آن است. بررسی‌ها نشان داد ازآن‌جاکه این کتاب قریب‌به بیست سال پیش منتشر شده است، ازلحاظ شکلی و به‌خصوص حروف‌نگاری و شیوة ارجاع‌دهی کاستی‌های متعددی دارد. ازلحاظ محتوایی نیز باید اذعان کرد که باوجود بدیع‌بودن این نظریه در حوزة مطالعات عربی، اما آرایی که مبنای نظری کتاب را شکل می‌دهند اصولاً برگرفته از صاحب‌نظران غربی است. بنابراین، نوآوری اصلی کتاب را باید در پرداختن به موضوع در مطالعات عربی و پیاده‌سازی طرح‌ها و الگوها بر متون عربی دانست. 1 The book “Fi al-nass al-adabi: Dirasah uslubiyah ihsaiyah” written by Dr Saad Moslouh and published in 1993, is one of the foremost and significant works in the area of Arabic studies, dealing with statistical stylistics. In the current study, the book was analyzed in terms of form and content. The focus of formal analysis revolved around cover artwork, typography, page layout, and typing errors. The content analysis, on the other hand, incorporated eloquence of expressions, order of the issues, resources, referencing, innovations and analyses and reviews of them. The results of the analyses indicated that since this work has been published almost 20 years ago, it has several deficits in terms of formal features particularly typography and referencing. It should be noted that, in terms of content, despite the novelty of the concepts in the area of Arabic studies, the underlying theoretical issues of the book are mainly adapted from western experts. Thus, it should be considered that the main innovation of the book is adapting the Western concepts and implementation of the related models and patterns in Arabic texts and literature. 291 307 یوسف نظری Yusuf Nazari استادیار بخش زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز Iran nazari.yusuf@gmail.com statistical stylistics Stylistics Evaluation Saad Moslouh حسنین، نبیل علی (بی‌تا)، «هل أصبحت الأسلوبیة بدیلا؛ علمیة الأسلوبیة»:##رضائی نبرد، امیر (1389)، «سبک‌های حروف‌نگاری»، کتاب ماه هنر، ش 150.##رضی، احمد (1386)، «روش در تحقیقات ادبی»، گوهر گویا، س 1، ش 1.##شمیسا، سیروس (1388)، کلیات سبک‌شناسی، تهران: میترا.##عبدالمطلب، محمد (1986)، «المنهج الإحصائی و الأدب»، مجلة إبداع، رقم 4.##فرهمندپور، زینب و دیگران (1391)، «یک سیستم نوین هوشمند تشخیص هویت نویسندۀ فارسی‌زبان براساس سبک نوشتاری»، محاسبات نرم، ش 2.##فضل، صلاح (1983)، «من الوجهة الإحصائیة فی الدراسة الأسلوبیة»، مجلة فصول، رقم 1.##فضل، صلاح (1998)، علم الأسلوب مبادئه وإجراءاته، القاهرة: دار الشروق.##فیروزیان، مهدی (1389)، «نگاهی به موسیقی شعر حافظ»، کتاب ماه ادبیات، ش 154.##محمد، احمد علی (2010)، «التکرار و علامات الأسلوب فی قصیدة نشید الحیاة للشابی دراسة أسلوبیة إحصائیة»، مجلة جامعة دمشق، المجلد 26، العدد الأول و الثانی.##مصلوح، سعد (1982 الف)، «تحقیق نسبة النص إلی المؤلف؛ دراسة أسلوبیة و إحصائیة فی الثابت و المنسوب من شعر شوقی»، مجلة فصول، المجلد الثالث، العدد الأول، الجزء الأول.##مصلوح، سعد (1982 ب)، «قیاس خاصیة تنوع المفردات فی الأسلوب: دراسة لنماذج من کتابات العقاد و الرافعی و طه حسین»، مجلة کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، جامعة الملک عبدالعزیز، ع 1.##مصلوح، سعد (1985)، «الأسلوب و المصادرة علی المطلوب»، مجلة فصول، المجلد الخامس، العدد الثالث، الجزء الأول.##مصلوح، سعد (1987)، «فی التشخیص الأسلوبی الإحصائی للاستعارة: دراسة فی دواوین البارودی و شوقی و الشابی»، مجلة الحیاة الثقافیة، رقم 45.##مصلوح، سعد (1989)، «الدراسة الإحصائیة للأسلوب بحث فی المفهوم و الإجراء و الوظیفة»، عالم الفکر، رقم 3.##مصلوح، سعد (1992)، الأسلوب دراسة لغویة إحصائیة، القاهرة: عالم الکتب.##مصلوح، سعد (1993)، فی النص الأدبی دراسة أسلوبیة إحصائیة، القاهرة: عین للدراسات و البحوث الإنسانیة و الاجتماعیة.##ناظم، حسن (2002)، البنی الأسلوبیة، المغرب: المرکز الثقافی فی المغرب.##