نقد عملکرد سیاست اقتصاد مقاومتی در ایران: بررسی پدیدۀ شکست هماهنگی

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

اهداف مهمی از اقتصاد مقاومتی از جنس فرابخشی و مستلزم هم‌کاری بازیگران متعدد عرصۀ سیاست‌گذاری و نظام اجرایی (بروکراسی) است. شواهد ارائه‌شده در این مقاله نشان می‌دهد که یکی از موانع تحقق اقتصاد مقاومتی در ایران پدیدۀ شکست هماهنگی است که ذیل موضوع شکست دولت در اقتصاد بخش عمومی جای می‌گیرد. در این مقاله ضمن مروری بر چهارچوب تئوریک این پدیده در ادبیات متعارف، به دو دسته شکست هماهنگی در تحقق اقتصاد مقاومتی و نتایج آن در شاخص‌های عملکرد بلندمدت اقتصاد ایران اشاره می‌شود: اِعمال‌نکردن سیاست توسعۀ صنعتی، ناکامی در ارتقای‌ بهره‌وری، شکست در مبارزه با فساد اقتصادی، شکست مدیریت واردات و تجارت فرامرزی، ضعف در حل‌وفصل مسئلۀ مؤسسات اعتباری غیرمجاز، و هم‌چنین فقدان حکم‌رانی آب حوزه‌هایی است که در این مقاله به آن‌ها اشاره شده است. درپایان، پیش‌نهادهای سیاستی برای کاستن از درجۀ شکست هماهنگی معرفی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Performance of Resistance Economy Policy in Iran: A Study of the Coordination Failure

نویسنده [English]

  • Seyed Ehsan Khandoozi
Assistant Professor, Faculty of Economics, Allameh Tabataba'i University
چکیده [English]

Part of the goals of a resistance economy is interdisciplinary, that is, it requires the cooperation of various actors in the field of policy and bureaucracy. The evidence presented in this paper shows that one of the obstacles to realize a resistance economy in Iran is the coordination failure which follows the issue of government failure in the public sector economics. This paper, while reviewing the theoretical framework of this phenomenon in the conventional literature, points to two categories of coordination failure in Iran and its effects on long-term performance indicators. Failure to implement industrial development policy, failure to improve productivity, failure to combat economic corruption, failure to manage foreign trade and imports, weakness in solving the problem of unauthorized credit institutions and lack of water governance are examples mentioned in this article. At the end, policy suggestions have been introduced to reduce the degree of coordination failures.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political Economy
  • economic resistance
  • Public policy
  • coordination failure
  • Iran’s Economy
  • government failure
آذر، عادل (1393)، بودجه‌ریزی برمبنای عملکرد، تهران: انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس.

آقامحمدی،‌ علی و ابوالفضل غیاث‌وند (1393)، تاب‌آوری: رویکرد مدیریت مخاطرات، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.

افضلی، رسول (1386)، دولت مدرن در ایران، قم: انتشارات دانشگاه مفید.

اوزبرن، دیوید و تد گیبلر (1384)، بازآفرینی دولت، ترجمۀ فضل‌اله امینی، تهران: فرا.

جین،‌ آرویند (1385)، اقتصاد سیاسی فساد، ترجمۀ ناصر وثوقی، تهران: انتشارات پژوهشکدۀ امور اقتصادی.

خاندوزی، سیداحسان و زهرا کاویانی (1395)، «کانال‌های اثرگذاری بروکراسی بر اقتصاد ایران»، فصل‌نامۀ مجلس و را‌ه‌برد، ش 87.

ذاکرصالحی، غلامرضا (1391)، راه‌بردهای مبارزه با فساد اداری، تهران: جنگل.

رجب‌پور، حسین (1395)، «ارزیابی جایگاه استراتژی توسعۀ صنعتی در برنامه‌های توسعۀ کشور»، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، گزارش شمارۀ مسلسل 14790.

رزم‌آهنگ، مهدی (1395)، «ارزیابی 12 برنامۀ ملی اقتصاد مقاومتی»، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، گزارش شمارۀ مسلسل 15195.

روحانی، سیدعلی و سیداحسان خاندوزی (1393)، «ارزیابی احکام قانونی مرتبط با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی»، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، گزارش شمارۀ مسلسل 13722.

شاکری، عباس (1395)، مقدمه‌ای بر اقتصاد ایران، تهران: انتشارات رافع.

شریف‌زاده، محمدجواد (1394)، «معمای نرخ سود بانکی: کالبدشکافی بحران اعسار در برخی نهادهای مالی مجاز»، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی،‌ گزارش شمارۀ مسلسل 14316.

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1394)، «اقتصاد ایران در سال 1394»، تهران: انتشارات مرکز پژوهش‌ها.

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1395)، «اقتصاد ایران در سال 1395»، تهران: انتشارات مرکز پژوهش‌ها.

مقتدایی، علیرضا و عبدالله یاوران بخشایش (1395)، «تحلیلی بر روابط علّی بین شاخص‌های سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی با رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره دیماتل»، مجلۀ سیاست‌های راه‌بردی و کلان، مجمع تشخیص مصلحت نظام.

ملایی، عبدالعظیم و دیگران (1393)، «راه‌کارهای بهبود رتبۀ ایران در گزارش انجام کسب‌وکار بانک جهانی: نماگر تجارت فرامرزی»، تهران:‌ مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، گزارش شمارۀ مسلسل 13947.

همایون کاتوزیان، محمدعلی (1395) اقتصاد سیاسی ایران: از مشروطیت تا پایان سلسلۀ پهلوی، ترجمۀ محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران:‌ نشر مرکز.

Aligica, Paul Dragos (2015), “Public Administration, Public Choice and the Ostroms: The Achievement, the Failure, the Promise”, Public Choice, vol 162, no. 2.

Bardhan, Pranab (2005), Scarcity, Conflicts and Cooperation: Essays in Political and Institutional Economics of Development, MIT Press.

Bartolini, David (2012), Coordination Failures, Brown bag Seminar, Paris.

Brandts, J., and D. Cooper (2006), “A Change Would Do You Good: An Experimental Study on How to Overcome Coordination Failure in Organizations”, American Economic Review, vol. 96.

Charbit, Claire (2011), “Governance of Public Policies in Decentralized Contexts”, OECD Regional Development Working Papers.

Coase, Ronald (1964), “The Regulated Industries: Discussion”, American Economic Review, vol. 54 (2).

Cooper, R and A. John (1988), “Coordinating Coordination Failures in Keynesian Models”, The Quarterly Journals of Economics, vol. 103, no. 3.

Fonseca, Henrique Veras de Paiva (2017), “Contemporary Models of Development and Underdevelopment”, Illinois University:

 .

Hardin, Russel (1997), Economic Theory of the State: In Perspectives on Public Choice, Cambridge University Press.

Keech, William R. and Michael C. Munger (2015), “The Anatomy of Government Failure”, Public Choice, vol. 164, issue. 1–2.

Lin, Justin (2015), “New Structural Economics A Framework for Rethinking Development and Policy”, The World Bank.

Thompson, James (1998), Markets, Hierarchies and Networks: The Coordination of Social Life, London: SAGE Publications.

Transparency International (2017), Corruption Perception Index:

.

Weber, R. (2008), Organization Coordination: A Game-Theoretic View, Carnegie Mellon University.