نقد نظام توقف و ورشکستگی بانکی در ایران و ضرورت‌سنجی جای‌گزینی آن با نظام‌ گزیر (resolution) برای مقاوم‌سازی بخش مالی در کشور

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار علوم اقتصادی، دانشکدۀ معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)

چکیده

موضوع توقف و ورشکستگی نهادهای مالی، به‌ویژه بانک‌ها ازجمله پیچیده‌ترین مباحث حقوقی ـ اقتصادی است که عموماً در چهارچوب موازین ورشکستگی عادی رایج در حقوق خصوصی موردتوجه قرار می‌گرفته است. تجربۀ بحران‌های مالی، به‌ویژه بحران 2008- 2009 نشان داد که توقف و ورشکستگی بانک‌ها و دیگر نهادهای مالی مهم می‌تواند به بی‌ثباتی مالی و اقتصادی منجر شود. ازهمین‌رو، در سال‌های اخیر موضوع ثبات مالی به یکی از اهداف اصلی سیاست‌گذاران اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است و نظام خاص توقف بانکی، که به‌اصطلاح نظامِ گزیر نامیده می‌شود، به‌منزلۀ رکن رکین ثبات مالی به جایگاه مهمی دست یافته است؛ به‌گونه‌ای‌که بسیاری از کشورهای جهان به ایجاد یا توسعۀ نظام گزیر اقدام کرده‌اند. در این مقاله ضمن معرفی نظام گزیر نظام حقوقی ایران ازمنظر استانداردهای جهانی این حوزه ارزیابی شده است. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد باوجود آن‌که قانون‌گذار در ایران بر اهمیت موضوع توقف بانکی واقف بوده است و کوشیده است تاحدی ترتیبات توقف و ورشکستگی بانکی را از ترتیبات مربوط به دیگر بنگاه‌ها تفکیک کند، ایجاد نظام گزیر به‌منظور ارتقای ثبات مالی و مقاوم‌سازی نظام اقتصادی ضرورت مبرم دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critique of Banks’ Failure and Bankruptcy Law in Iran and the Necessity of Its Replacement with the Resolution System to Stabilize the Financial Sector in the Country

نویسنده [English]

  • Mohammad Javad Sharifzadeh
Assistant Professor, Faculty of Islamic and Economic Sciences, Imam Sadiq (A.S) University
چکیده [English]

The issue of failure and bankruptcy of financial institutions, especially banks, is one of the most complex legal-economic issues that has generally been addressed within the framework of the usual rules of bankruptcy in private law. The experience of financial crises, especially the crisis of 2009-2008, showed that failure and bankruptcy of banks and other important financial institutions could lead to financial and economic instability. Consequently, in recent years, the issue of financial stability has become one of the main goals of economic and social policy makers, and the special system of bank failure (the so-called Resolution System) has become a pivot point of financial stability, so that many countries in the world have taken steps to create or develop a resolution system. This article, while introducing the resolution system, evaluates the legal system of Iran in terms of global standards in this field. The findings of the paper show that despite the fact that the legislators in Iran recognized the importance of the issue of bank failure and tried to partially divide the banks’ failure arrangements from the failure arrangements for other firms, the establishment of a resolution system for enhancing financial stability, and the strengthening of the economic system is urgent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Law and Economics
  • Resolution System
  • Resistance Economics
  • Iranian economy
  • Iranian Law
اسکینی، ربیعا (1375)، حقوق تجارت:‌ ورشکستگی و تصفیۀ امور ورشکسته، تهران: سمت.

عرفانی،‌ محمود (1387)، حقوق تجارت:‌ ورشکستگی و تصفیۀ اموال، تهران:‌ جنگل.

طباطبائی‌نژاد، سیدمحمد (1394)، «کاستی‌های نظام ورشکستگی بانک‌ها در ایران»، فصل‌نامۀ حقوق، دورۀ 45، ش 1.

 Armour, J. (2015), “Making Bank Resolution Credible”, in: The Oxford Handbook of Financial Regulation, Eilis Ferran, Niamh Moloney, and Jennifer Payne, Oxford University Press.

Ayotte, K., and D. A Skeel (2009), “Bankruptcy or Bailouts”, Journal of Corporation Law, vol. 35.

BCBS. (2015), “Guidelines for Identifying and Dealing with Weak Banks”:Retrieved 20 July 2016: <http://www.bis.org/bcbs/publ/d330.pdf>.

Bliss, R. R., and G. G. Kaufman, (2006a), “A Comparison of US Corporate and Bank Insolvency Resolution”, Economic Perspectives.

Bliss, R. R., and G. G. Kaufman (2006b), “US Corporate and Bank Insolvency Regimes:

 An Economic Comparison and Evaluation”:

> http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=878355>.

Bovenzi, J. F. (2015), Inside the FDIC: Thirty Years of Bank Failures, Bailouts, and Regulatory Battles, Wiley.

Calomiris, C. W., and U. Khan (2015), “An Assessment of TARP Assistance to Financial Institutions”, The Journal of Economic Perspectives, vol. 29 (2).

Danielsson, J. (2013), Global Financial Systems: Stability and Risk, Pearson.

ECB (2009), “The Concept of Systemic Risk”, Financial Stability Review.

EU (2014), “Directive 2014/59/EU of 15 May 2014 Establishing a Framework for the Recovery and Resolution of Credit Institutions and Investment Firms”, Retrieved 20 July 2016: <http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32014L0059>.

FDIC (2014), “FDIC: Resolutions Handbook”, Retrieved 20 July 2016: <https://www.fdic.gov/bank/historical/reshandbook/>.

Financial Stability Board (2013), “Recovery and Resolution Planning for Systemically Important Financial Institutions: Guidance on Developing Effective Resolution Strategies- r_130716b.pdf”.

Financial Stability Board (2014), “Key Attributes of Effective Resolution Regimes for Financial

 Nstitutions”, Retrieved 20 July 2016: <http://www.fsb.org/wp-content/uploads/r_141015.pdf>.

Haentjens, M. and B. Wessels (2015), Research Handbook on Crisis Management in the Banking Sector, Edward Elgar Publishing.

Heremans, D. (2000), “Regulation of Banking and Financial Markets”, in: Encyclopedia of Law and Economics, B. Bouckaert and G. De Geest, Cheltenham, UK: Edward Elgar.

Kupiec, P., and P. Wallison (2015), “Can the Single Point of Entry Strategy be used to Recapitalize A Systemically Important Failing Bank”, Journal of Financial Stability, vol. 20.

Laeven, L., and F. Valencia (2008), Systemic Banking Crises: A New Database, IMF.

Marinč, M., and V. Rant (2014), “A Cross-Country Analysis of Bank Bankruptcy Regimes”, Journal of Financial Stability, vol. 13.

Marinč, M., and R. Vlahu (2011), The Economics of Bank Bankruptcy Law, Springer Science & Business Media.

Morrison, E. R. (2009), “Is the Bankruptcy Code an Adequate Mechanism for Resolving the Distress of Systemically Important Institutions?” Temp. Law. Rev., vol. 82.

Phillips, R. J. (2008), “Why are Bank Failures Special? Lessons from US Financial History”, Networks Financial Institute Working Paper, (2008–WP), vol. 04.

Reinhart, V. (2011), “A Year of Living Dangerously: the Management of the Financial Crisis in 2008”, The Journal of Economic Perspectives, vol. 25 (1).

Swagel, P. (2015), “Legal, Political, and Institutional Constraints on the Financial Crisis Policy Response”, The Journal of Economic Perspectives, vol. 29 (2).

World Bank Group. (2016a), “Bank Resolution and ‘Bail-In’ in the EU : Selected Case Studies Pre- and Post-BRRD”, World Bank.

World Bank Group. (2016b), “Understanding Bank Recovery and Resolution in the EU : A Guidebook to the BRRD”, World Bank.