نقدی بر کتاب باستان‌شناسی پیش از تاریخ بین‌النهرین (میان‌رودان)

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

گروه باستان شناسی دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران

چکیده

منطقۀ هلال حاصل‌خیز، که نخستین یک‌جانشینی و اهلی‌‌گری توسط بشر در آن صورت پذیرفته است، در آسیای جنوب غربی قرار دارد. میان‌‌رودان، یکی از بخش‌‌های مهم این منطقه، نقش ویژه‌‌ای در رویدادهای معیشتی، اقتصادی، و اجتماعی دوران پیش از تاریخ داشته است. کتاب باستان‌‌شناسی پیش از تاریخ بین‌‌النهرین، همانند هر اثر دیگری، امتیازات و کاستی‌‌هایی دارد. مهم‌‌ترین ویژگی مطلوب کتاب برخورداری از اطلاعات نسبتاً جامعی دربارۀ پیش از تاریخ سرزمین میان‌‌رودان است که با متنی روان و قابل‌فهم در اختیار خواننده قرار داده شده است. جامع‌‌نبودن کتاب ازنظر مؤلفه‌‌های شکلی از بارزترین نقیصه‌های آن است. مباحث توصیفی مفید و نسبتاً کاملی که در کتاب مطرح شده در فهرست مطالب متبلور نشده است. جدول‌‌ها، تصاویر، و نقشه‌‌های به‌کاررفته مطلوبیت کافی ندارد. جای خالی جمع‌‌بندی و نتیجه‌‌گیری کاملاً در کتاب مشهود است. عدم تجزیه و تحلیل داده‌‌های باستان‌‌شناختی و عدم نقد نظریه‌‌های مطرح در زمینة پیش از تاریخ میان‌رودان از مهم‌‌ترین ایرادهای محتوایی کتاب است. دوره‌‌بندی دوران نوسنگی در چهارچوب مشخصی صورت نگرفته است. دوران فراپارینه‌‌سنگی، آغاز نوسنگی، و نوسنگی مناطق لوانت و میان‌‌رودان از دهة 1990 میلادی به بعد به‌طور دقیق تقسیم‌‌بندی نشده است. نظریات باستان‌‌شناختی فرهنگ‌‌های پیش از تاریخ سرزمین میان‌‌رودان نیز در کتاب نقد علمی نشده است. جای تحلیل وضعیت پیچیدگی‌‌های اقتصادی ـ اجتماعی شمال و جنوب میان‌‌رودان در دوران مس ـ سنگی و مفرغ نیز در کتاب خالی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critique of “Prehistoric Mesopotamia”

نویسنده [English]

  • rahmat abbasnejadseresti
Assistant Professor, Department of Archaeology, University of Mazandaran, Iran
چکیده [English]

Southwest Asia has a great importance in Prehistoric Archaeology. The region of the Fertile Crescent, in which sedentism and domestication have been adopted by humankind for the first time, is located in this region. Mesopotamia is one of the most important parts of this region and has a special role in livelihood, economic, and social events of prehistoric times. The present paper, in line with the critical approach to academic teaching books, criticizes the form and content of the book of Prehistoric Mesopotamia written by Dr. Hassan Talaei, published by the Organization for Researching and Composing University Textbooks in the Humanities (SAMT). Like any other work, this book has some advantages and disadvantages. The most desirable feature of the book is the relatively comprehensive information from the prehistoric of Mesopotamia that is readily accessible to the reader by a fluent and comprehensible text.
The universality of the book in terms of its components is one of its most obvious drawbacks. The useful and relatively descriptive discussions that are presented in the book are not crystallized in the index. The tables, images and maps used in the book do not have enough desirability. The empty compilation and conclusion is completely evident in the book. The lack of analysis of archaeological data and the lack of critique of the Mesopotamian prehistoric theories are the most important book flaws.
The periodization of the Neolithic period has not taken place in a specific framework; therefore, the reader of the book can hardly grasp the exact understanding of the Neolithic periods and their evolution whereas the Epi-Palaeolithic, Proto-Neolithic and Neolithic periods of the Levant and Mesopotamian regions were precisely categorized since 1990 decade. Archaeological theories of prehistoric cultures of the Mesopotamian lands have also not been criticized in the book. The author of the book should devote a discussion to the status of the Economic-social Complexities of North and South of Mesopotamia during the Chalcolithic period and Bronze Age.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mesopotamia
  • Archaeology
  • Prehistoric
  • South-western Asia
طلایی، حسن (1380)، باستان‌‌شناسی و هنر هزارة اول پیش از میلاد ایران، تهران: سمت.

طلایی، حسن (1387)، عصر آهن ایران، تهران: سمت.

طلایی، حسن (1390)، ایران پیش از تاریخ: عصر مس‌‌سنگی، تهران: سمت.

طلایی، حسن (1390)، عصر مفرغ ایران، تهران: سمت.

طلایی، حسن (1390)، هشت‌هزار سال سفال ایران، تهران: سمت.

طلایی، حسن (1394)، باستان‌‌شناسی پیش از تاریخ بین‌‌النهرین، تهران: سمت.

ماتیوز، راجر (1391)، باستان‌‌شناسی بین‌‌النهرین: نظریات و رهیافت‌‌ها، ترجمة بهرام آجرلو، تبریز: پروژة ترجمة حسنلو؛ دانشگاه هنر اسلامی تبریز.

مجیدزاده، یوسف (1376)، تاریخ و تمدن بین‌‌النهرین: تاریخ سیاسی، ج 1، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

ملک شهمیرزادی، صادق (1390)، بین‌‌النهرین در دوران پیش از تاریخ: از پیدایش تا دوران آغاز ادبیات، تهران: سبحان نور؛ گنجینة نقش جهان.

Asouti, E. (2004), “The Contribution of Subsistence Archaeology into Generating Supra-Regional Models for Understanding Near Eastern Neolithization”, Neolithics, vol. 1, no. 4.

Asouti, E. (2007), “Beyond the Pre-Pottery Neolithic B interaction sphere”, Journal of World Prehistory, vol. 20.

Aurenche, O. et al. (2001), Proto-Neolithic and Neolithic Cultures in the Middle East–The Birth of Agriculture, Livestock Raising, and Ceramics: A Calibrated C14 Chronology 12,500–5500 BC., in: J. Bruins, I. Carmi, & E. Boaretto (eds.), Near East: Chronology, Archaeology and Environment. Radiocarbon, vol. 43, no. 3.

Bar-Yoes, O. (2001), “PPNB Interaction Sphere”, Cambridge Archaeological Journa, vol. 11.

Bar-Yosef, O. (1981), “The Pre-Pottery Neolithic Period in the Southern Levant”, in: J. Cauvin and P. Sanlaville (eds.), Pre´histoire du Levant, Paris: CNRS.

Bar-Yosef, O. (1996), “Late Pleistocene Lithic Traditions in the Near East and their Expression in the Early Neolithic Assemblages”, in: S. K. Kozlowski & H. G. K. Gebel (eds.), Neolithic Chipped Stone Industries of the Fertile Crescent, and their Contemporaries in Adjacent Regions, Berlin: Ex Oriente.

Bar-Yosef, O. (2002), “The Natufian Culture and the Early Neolithic: Social and Economic Trends in Southwest Asia”, in: P. Bellwood and C. Renfrew (eds.), Examining the Farming/ Language Dispersal Hypothesis, Cambridge: McDonald Institute for Archaeological Research.

Bar-Yosef, O. and R. Meadow (1995), “The Origins of Agriculture in the Near East”, in: T. D. Price and A. B. Gebauer (eds.), Last Hunters, First Farmers: New Perspectives on the Prehistoric Transition to Agriculture, Santa Fe, New Mexico: School of American Research Press.

Belfer-Cohen, A. and O. Bar-Yosef (2000), “Early Sedentism in the Near East, A Bumpy Ride to Village Life”, in: I. Kuijt (ed.), Life in Neolithic Farming Communities, Social Organization, Identity and Differentiation, London: Kluwer Academic.

Bogucki, P. (1999), “Early Agricultural Societies”, in: G. Barker (ed.), Companion Encyclopedia of Archaeology, London: Routledge.

Bottema, S. (1995), “The Younger Dryas in the Eastern Mediterranean”, Quaternary Science Reviews, vol. 14.

Braidwood, L. S. et al. (ed.) (1983), Prehistoric Archaeology along the Zagros Flanks (Oriental Institute Publications 105), Chicago: Oriental Institute of the University of Chicago.

Byrd, B. F. (2000), “Households in Transition: Neolithic Social Organization within Southwest Asia”, in: I. Kuijt (ed.), Life in Neolithic Farming Communities. Social Organization, Identity and Differentiation, London: Kluwer Academic/ Plenum.

Cauvin, J. (2000), “The Symbolic Foundations of the Neolithic Revolution in the Near East”, in: I. Kuijt (ed.), Life in Neolithic Farming Communities, Social Organization, Identity and Differentiation, London: Kluwer Academic/ Plenum.

Grosman, L. and A. Belfer-Cohen (2002), “Zooming on to the Younger Dryas”, in: R. T. J. Cappers and S. Bottema (eds.), The Dawn of Farming in the Near East. Studies in Near Eastern Production, Subsistence and Environment, Berlin: ex oriente.

Hole, F. (1978), “Pastoral Nomadism in Western Iran”, in: R. Gould (ed.), Explorations in Ethnoarchaeology, Albuquerque: University of New Mexico Press.

Hout, J. L. (1989), “Ubaidian Village of Lower Mesopotamia, Permanence and Evolution from Ubaid 0 to Ubaid 4 as seen from Tell el’-Oueili”, in: E. F. Henrickson and I. Thuesen (eds.), upon this Foundation. The Ubaid Reconsidered, Copenhagen: Museum Tusculanum Press.

Huot, J. L. (1992), “The First Farmers at Oueili”, Biblical Archaeologist, Dec. 1992.

Kozlowski, S. K. and O. Aurenche (2005), Territories, Boundaries and Cultures in the Near East, BAR International Series 1362, Oxford: Archaeopress.

McCorriston, J. and F. Hole (1991), “The Ecology of Seasonal Stress and the Origins of Agriculture in the Near East”, American Anthropologist, vol. 93.

Moore, A. M. T. and G. C. Hillman (1992), “The Pleistocene to Holocene Transition and Human Economy in Southwest Asia: The Impact of the Younger Dryas”, American Antiquity, vol. 57.

Rollefson, G. O. (2000), “Ritual and Social Structure at Neolithic ‘Ain Ghazal”, in: I. Kuijt (ed.), Life in Neolithic Farming Communities, Social Organization, Identity and Differentiation, London: Kluwer Academic/ Plenum.

Rollefson, G. O. and H. G. K. Gebel (2004), “Towards New Frameworks: Supra-Regional Concepts in Near Eastern Neolithization”, Neo-Lithics, vol. 1.

Schwartz, G. M. (1995), “Pastoral Nomadism in Ancient Near East”, in: J. M. Sasson (ed.), Civilization of the Ancient Near East, New York: Scribner.

Simmons, A. H. (2011), The Neolithic Revolution in the Near East: Transforming the Human Landscape, University of Arizona Press.

Talai, H. (1984), North-Western Iran and Surronding Regions in Iron I and Iron II: Haftavan V-IV in Its Context, Ph.D Thesis, University of Manchester.

Twiss, C. K. (2007), “The Neolithic of the Southern Levant”, Evolutionary Anthropology, vol. 16.

Watson, P. J. and S. A. LeBlanc (1990), Girikihaciyan: A Halafian Site in Southeastern Turkey (Monograph 33), Los Angeles: Institute of Archaeology, University of California, Los Angeles.

Wilkinson, T. J. (2000), “Regional Approaches to Mesopotamian Archaeology: The Contribution of Archaeological Surveys”, Journal of Archaeological Research, vol. 8.

Wright, Jr. H. E. (1993), “Environmental Determinism in Near Eastern Prehistory”, Current Anthropology, vol. 34.

Zeder, M. A. (1994), “After the Revolution: Post Neolithic Subsistence in Northern Mesopotamia”, American Anthropologist, vol. 96, no. 1.