درآمدی انتقادی بر کتاب أسلوبیة البیان ‌العربی من أفق القواعد المعیاریة إلى آفاق النص الإبداعی

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار بخش زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شیراز

چکیده

منتقدان رویکردهای سنتی بلاغت درخصوص سبکشناسی جدید تألیفات زیادی بهرشتة تحریر درآورده‌اند که در این مقال سعی بر آن است تا یکی از این آثار را، یعنی أسلوبیة البیان العربی من أفق القواعد المعیاریة إلى آفاق النص الإبداعی نقد و بررسی کنیم. این اثر با روش تحلیل محتوا مورد نقد و بررسی قرار گرفته است که مهم‌ترین نتایج آن عبارت است از مرزبندی دقیق بین بیان عربی در بلاغت قدیم و جدید که نویسنده توانسته با بخشی کاربردی با عنوان «قراءة و نص» به توفیق خوبی دست یابد، تناسب عنوان با مطالب کتاب در تمامی فصول و دو کلیدواژة القواعد المعیاریة و النص الإبداعیدر تمامی فصول با شواهد و استنادات موردتحلیل قرار گرفته است، نگاهی تمدنی و پویا به زبان بهمثابة یک پیکر زنده، ارائة تحلیل‌های جامع در پایان هر بخش که خواننده را به یک برداشت شفاف رهنمون می‌شود، و نظم و تسلسل منطقی مباحث ازجمله مهمترین نقاط قوّت اثر است. ازجمله کاستی‌های اثر می‌توان به برخی اشتباهات ویرایشی و نگارشی، که البته بسیار اندک است، فشردهبودن مباحث کتاب و نداشتن تمرین‌ و آزمون، نداشتن فهرست اعلام، آیات و اشعار، و بررسی و نقدنکردن آرای صاحب‌نظران غربی اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Critical Review of Osloobia Albayanol Arabi Men Ofogh alghavaedolmeyaria Elaafagh E-nnaselebdaee

نویسنده [English]

  • Moosa Arabi
Assistant Professor, Arabic language and Literature Department, Shiraz University
چکیده [English]

After emergence of Islam, by its miraculous style of expression, holy Quran attracted Muslims’ attention to rhetoric and aesthetics; this literati and critics fascination to miraculous style led them to move through regularization of rhetoric and aesthetics; in the meantime, by the advances in criticism and emergence of literary movements, there were some reactions to traditional approaches to rhetoric, showing themselves in names such as Osloobie.
With regard to the new stylistics, numerous compilations were written by the critics, and in this study, the aim is to analyze one of this works, that is Osloobia albayanol arabi men ofogh alghavaedolmeyaria Elaafagh E-nnaselebdaee by Rahman Gharkan.
This work was analyzed based on the content analysis method and the most significant results are mentioned in the part about pros and cons of the book. The most significant pros and cons include, a detailed boundary between old rhetoric and new rhetoric, which, by a practical part called “gheraatvanass” has led the author to succeed more in comparison to similar works The appropriateness of the title to the content is obvious in all chapters and two keywords “elghavaedolmeyariaelaafagh e-nnaselebdaee” has been analyzed in all chapters using evidences and references. A civilized and dynamic look to language as a live body in which rhetoric issues as well as modern literature have been used with a new perspective; presenting comprehensive analysis by the author at the end of each chapter which leads the reader to have a clear understanding about Osloobiaalbayanolarabi, logical discipline and order of book discussions are among the strengths of the book. Some editing and writing mistakes, compaction of book discussion and lack of exercises and tests, not having concordances, verses and poems, not evaluating and criticizing the view of western scholars are among the weak points.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Osloobia
  • statement
  • new rhetoric
  • old rhetoric
  • Gharkan
ابوالعدوس، یوسف (1998)، الإستعارة فی دراسات المستشرقین فلفهارت هاینریشس نموذجا، لبنان: منشورات الأهلیة.

خاقانی اصفهانی، محمد (1394)، «بررسی و نقد فی البلاغة العربیة والأسلوبیات اللسانیة»: آفاق جدیدة، پژوهشنامة انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

عبدالمطلب، محمد (1994)، البلاغة والأسلوبیة، لبنان: مکتبۀ لبنان ناشرون.

عبدالمطلب، محمد (1997)، البلاغة العربیة: قراءة أخری، لبنان: مکتبۀ لبنان ناشرون.

غرکان، رحمن (2008)، اسلوبیه البیان العربی من أفق القواعد المعیاریة إلى آفاق النص الإبداعی، دمشق: دار الرائی.

مولینیه، جورج (2006)، الأسلوبیة، ترجمة بسام برکه، بیروت: مجد المؤسسة الجامعیة للدراسات و النشر و التوزیع.

میشال شریم، جوزف (1987)، دلیل الدراسات الأسلوبیة، بیروت: المؤسسة الجامعیة للدراسات و النشر و التوزیع.