بررسی انتقادیِ پژوهش‌های هرمنوتیکی ـ پست‌مدرنیستی در‌باب تاریخ

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی گروه تاریخ، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)،

چکیده

دانش تاریخ، تاریخ‌نگاری، و معرفت تاریخی همواره یکی از موضوعات تحقیقاتی و مطالعاتی بسیار موردعلاقة صاحبنظران و اندیشمندان پستمدرن در غرب و برخی شارحان آنها در ایران بوده است. اندیشههای پستمدرنیستی، که برآمده از نحلههای فکری هرمنوتیکی بود، جنبشی علیه دیدگاه‌های بهشدت پوزیتیویستی، قطعیتگرا، و عینیتباور به‌ویژه در علوم انسانی بود. صاحبان و واضعان این اندیشه، با بازتعریف دانش ‌تاریخ و معرفت تاریخی، مدعی شدهاند که هرگونه شرح و توصیف رویدادهای گذشته در حکم ارائة تأویلی از آنهاست و گذشته هرگز بهطور کامل و دقیق بازشناختنی نیست. اما واقعیت آن است که پذیرش و کاربست دیدگاه هرمنوتیکیـ پست‌مدرنیستی در تاریخ، در حکم رسیدن به شکاکیت مطلق و ویرانکردن پایههای دانش تاریخ و بیاعتبارکردن آن است. ازاینرو، در این پژوهش تلاش شده تا این دیدگاه ویرانگر و نسبیتگرا براساس متن سه کتاب رسالة تاریخ نوشتة بابک احمدی، بازاندیشی تاریخ نوشتة کیت جنکینز، و زمان و حکایت نوشتة پل ریکور ازنظر محتوا موردبررسی انتقادی قرار گیرد. یافتههای پژوهش نشان میدهد دیدگاه هرمنوتیکیـ پستمدرنیستی تاریخ حاوی تناقضاتی است که هویداشدن آنها محققِ تاریخ را در پذیرش مدعای این دیدگاه دچار تردید جدی خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Examination of Postmodern - Hermeneutics Studies on History

نویسنده [English]

  • Amir Hossein Hatami
Faculty Member of the History Department of Imam Khomeini International University
چکیده [English]

History, historiography, and historical knowledge are some of the favorite topics of postmodern scholars in the West and some of their exponents in Iran. Postmodernist ideas emerging from hermeneutical thought were a movement against positivist, deterministic, and objectivist views, especially in the humanities. The postmodern thinkers have defined history differently. In their view, any description of the events of the past is in the form of an interpretation of them, and the past is never fully and accurately recognizable. But the reality is that accepting and applying the hermeneutic postmodernist perspective in history means getting absolute skepticism and the destruction of the bases of the historical knowledge and its rejection. Hence, in this research, this devastating and relativistic view has been critically criticized on the basis of some of the main postmodern texts. The research findings indicate the postmodern hermeneutic view of history contains contradictions which do not allow the researchers to accept the history of this view.

کلیدواژه‌ها [English]

  • historical knowledge
  • Hermeneutics
  • Postmodernism
  • Re-thinking of History
  • History Mission
  • Time and Fable
احمدی، بابک (1387)، رسالة تاریخ؛ جستاری در هرمنوتیک تاریخ، تهران: مرکز.

استنفورد، مایکل (1384)، درآمدی بر تاریخپژوهشی، ترجمة مسعود صادقی، تهران: دانشگاه امام صادق؛ سمت.

اشتراوس، لئو (1373)، حقوق طبیعی و تاریخ، ترجمة باقر پرهام، تهران: آگه.

تولان، مایکل (1386)، درآمدی بر روایتشناسی، ترجمة فاطمه علوی، تهران: سمت.

التون، ج. ر. (1383)، شیوة تاریخنگاری، ترجمة منصوره اتحادیه، تهران: تاریخ ایران.

جنکینز، کیت (1384)، بازاندیشی تاریخ، ترجمة ساغر صادقیان، تهران: مرکز.

دیوید ام. بژه (1388)، تحلیل روایت و پیشاروایت، ترجمة حسن محدثی، تهران: دفتر مطالعه و توسعة رسانه‌ها.

رابرتز، جفری و دیگران (1389)، تاریخ و روایت، ترجمة جلال فرزانه دهکردی، تهران: دانشگاه امام صادق.

ریکور، پل (1383)، زمان و حکایت (کتاب اول)، ترجمة مهشید نونهالی، تهران: گام نو.

فی، برایان (1383)، پارادایمشناسی علوم انسانی، ترجمة مرتضی مردیها، تهران: پژوهشکدة مطالعات راهبردی.

وایت،‌ هایدن (1389 الف)، «طرحاندازیِ تاریخی و مسئلة حقیقت»، در: جفری رابرتز و دیگران، تاریخ و روایت، ترجمة جلال فرزانه دهکردی، تهران: دانشگاه امام صادق.

وایت،‌ هایدن (1389 ب)، «متنِ تاریخی بهمثابة فراوردة ادبی»، در: جفری رابرتز و دیگران، تاریخ و روایت، ترجمة جلال فرزانه دهکردی، تهران: دانشگاه امام صادق.

Mink, Louis O. (1966), “The Autonomy of Historical Understanding”, History and Theory, vol. 5, no. 1.

Mink, Louis O. et al. (eds.) (1987), Historical Understanding, Ithaca: Cornell University Press.

White, Hayden V. (1973), Metahistory: the Historical Imagination in Nineteenth-Century Europe, Baltimore: Johns Hopkins University Press.