قراءة نقدیة فی کتاب دروس فی البلاغة العربیة، نحو رؤیة جدیدة

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 طالبة دکتوراه، قسم اللغة‌ العربیة وآدابها، کلیة اللغات، جامعة أصفهان

2 أستاذ قسم اللغة العربیة وآدابها کلیة اللغات، جامعة أصفهان،

چکیده

القراءات النقدیة المتواجدة فی الحقول المختلفة تکشف للمخاطب عن مدى فاعلیة النص المدروس وتبین الممیزات الإیجابیة والسلبیة التی یقع فیها، فالرؤیة الناقدة منطلق بنّاء یصلح فجوات الطریق وشرخاتها التی تؤدی إلى الفتور. أما الکتب البلاغیة فهی لاتکون بمعزل عن هذه التقییمات وجعلها على خشبة النقد تعطی أکلها ضعفین من زاویتین، زاویة معلوماتیة؛ فرصد ما ورد فیها یسفر عن المعلومات الحدیثة ویبین العلاقة التی یتمکن من إقامتها بین سائر النتاج البلاغی، وزاویة أخرى تتعلق بالدراسات الآکادیمیة وإزاحة الستار عن الآلیات الموظفة فی هذه الکتب لتعلیم البلاغة.
فاستهدف هذا البحث القیام بالقراءة النقدیة فی الکتاب دروس فی البلاغة العربیة للأزهر الزناد لیبین المستویات التقییمیة فیه من زاویتی الحصاد البلاغی والدرس الآکادیمی وذلک على أساس المنهج التوصیفی.
استنتجت هذه الدراسة أن الکتاب دروس فی البلاغة العربیة مزج بین البلاغة القدیمة والمعطیات الدرس البلاغی الحدیث مزجاً بسیطاً ویغلبه الطابع التقلیدی وإنه یستأهل بأن یکون مادة دراسیة فی المستویات الآکادیمیة الدنیا کما أنه یمکن أن یعتبر مادة فرعیة فی الدراسات الآکادیمیة العلیا والجدیر بالذکر أن الباحث رغم محاولته فی تبیینه لتضافر البلاغة التقلیدیة والبلاغة الحدیثة تغافل عن بعض القضایا الرئیسة التی طرحته البلاغة القدیمة. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Critical Analysis of the book “Lessons of Arabic Rhetoric toward a New Idea” by Al- Azhar Al-zzennad

نویسندگان [English]

  • nadiya dadpour 1
  • Mohammad Khaqani Isfahani 2
1 PhD Candidate of Arabic Language and Literature, Faculty of Foreign Languages, University of Isfahan
2 Corresponding author, professor of Arabic language and literature, faculty of foreign languages, university of Isfahan.
چکیده [English]

 Critical analysis increases the efficiency of considered text in different aspects. They reveal positive and negative features of the text. Rhetoric books are no exception from this evaluation. Evaluating rhetoric books is important due to two points: Enhancing/Improving quality of educational rhetoric books and finding modern rhetoric viewpoints and comparing them with other rhetoric results. The purpose of this article is to evaluate lessons of Arabic rhetoric toward a new idea from two perspectives: Efficiency level in rhetoric as well academic education. The method of analysis is analytic and descriptive. The paper aims to analyze the positive and negative aspects of the book by first reporting the context of the book. In addition, it aims to show AlAzhar’s book view for academic tuition all over the world. The results of this research show the book "Lessons of Arabic Rhetoric toward a New Idea", has compounded classic rhetoric with modern masterful rhetoric discovery. However, the frame of the book turns around classic rhetoric. This book can be taught in basic levels (BA) as a main source and in high levels (MA) as a derivative source. Although the writer has done his best, he has not paid attention to some classic rhetoric discussions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Critical review
  • Rhetoric
  • Al- Azhar Al-zzennad
  • lessons about Arabic rhetoric
ابن الرسول، سید محمد رضا، والآخرون (1395). «نقد وبررسی کتاب البلاغة والتطبیق»، پژوهش‌نامة نقد ادب عربی.

البکری، محمد حمدی (1982). أصول نقد النصوص ونشر الکتب، الریاض: دار المریخ للنشر.

جمالی زواره، بتول، ودیگران (1388). «بررسی معیارهای روان‌شناختی تألیف و تدوین کتاب‌های درسی دانشگاهی»، مجلة عیار.

حوری، عائشة (2010). «تحلیل محتوى کتب القواعد النحویة فی المراحل الدراسیة فی الجمهوریة العربیة السوریة»، مجلة جامعة دمشق.

خاقانی، محمد (1395). «بررسی ونقد کتاب البلاغة وتحلیل الخطاب»، پژوهش‌نامة نقد ادب عربی.

رضوی، سید عباس (1394). «نقد وبررسی کتاب طراحی آموزش اثربخش»، پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی.

الزنّاد، الأزهر (1992). دروس فی البلاغة العربیة نحو رؤیة جدیدة، بیروت: المرکز الثقافی العربی.

فاضلی، محمد (۱۳۷۶). دراسة ونقد فی مسائل بلاغیة هامّة، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.

فضیلة، سعدی (2014). صادقی طاوس. الکتاب المدرسی للتلمیذ الجزائری فی المستوى الابتدائی ـ کتاب القراءة للسنة الخامسة نموذجاً ـ دراسة تحلیلیة نقدیة، مذکرة مقدمة لنیل شهادة الماستر فی اللغة والأدب العربی.

مؤسسة خانة کتاب (1386). کتاب نقد و نقد کتاب، تهران: خانه کتاب.

نصر، أحمدرضا وآخرون (1391). «تبیین معیارهای نگارشی و ساختاری تألیف وتدوین کتاب‌های درسی دانشگاهی رشته‌های علوم تربیتی، مشاوره و روان‌شناسی»، نامة آموزش عالى.