بررسی و نقد ترجمۀ کتاب انسان خردمند، تاریخ مختصر بشر

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت ‌مدرس

چکیده

کتاب انسان خردمند، تاریخ مختصر بشر ازجملۀ پژوهش‌هایی است که در جهان با عنوان رویکرد تاریخ کلان طبقه‌بندی می‌شود. کتاب یادشده به‌قلم یووال نوح هراری از دانش‌آموختگان مشرب فکری جرد دایموند به‌‌رشتۀ تألیف درآمده است. نویسنده درخلال چهار فصل عمدۀ کتاب با عناوین انقلاب شناختی، انقلاب کشاورزی، وحدت بشر و انقلاب علمی کوشیده است فرازونشیب‌های داستان تطور انسان را از حوالی صد هزار سال پیش تا رسیدن به عصر مدرن روایت کند. گرچه نویسنده و مترجم و ویراستاران همگی از قلمی شیوا و جذاب برخوردارند، برخی ایرادات محتوایی منجر شده برخی انتقادات به رویکرد علمی نویسنده فراگیر شود. شاید مهم‌ترین نقد وارده به کتاب ساده‌انگاری بیش از اندازه و وسواس کم درخصوص ارائۀ مدل‌ها و تاریخ‌هاست. نویسنده در هیچ بخشی از کتاب توضیح نداده که چرا مبدأ انقلاب شناختی را هفتاد هزار و نه هم‌چون بیشینۀ پژوهش‌گران پنجاه هزار سال قرار داده است. هم‌چنین وی خواننده را دربارۀ شخصیت اصلی کتاب (انسان خردمند) تاحدودی سردرگم رها می‌کند. این‌که مراد نویسنده انسان هوشمند ابتدایی (homo sapiens) است یا انسان هوشمند هوشمند (homo sapiens sapiens) هرگز مشخص نمی‌شود.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reviewing and Criticizing the Translation of the Book Sapiens: A Brief History of Humankind

نویسنده [English]

  • Hamed Vahdati Nasab
Associate Professor, Department of Archeology, Tarbiat Modares University
چکیده [English]

The book of the Sapiens: a Brief History of Humankind is one of the studies categorized under the title of macro history in the world. The book is written by Yuval Noah Harari, one of the graduates of Jared Diamond's thinking school. Throughout the four major chapters of the book, with the titles Cognitive Revolution, Agricultural Revolution, Human Unity, and Scientific Revolution, the author has attempted to narrate the ups and downs of the story of human evolution since about 100,000 years ago to the modern age. Although the author, translator and editors all have a charming, engaging content, some content flaws have led to some criticism of the author's scholarly approach. Perhaps the most important criticism of the book is the over-simplification and little obsession with presenting models and dates. The author does not explain in any part of the book why he placed the origin of the cognitive revolution 70000 ago and not 50000 as the researchers’ literature. He also leaves the reader somewhat confused about the main character of the book (sapien). Whether the author's intention is homo sapiens or homo sapiens sapiens will never be determined.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sapiens
  • Cognitive Revolution
  • Agricultural Revolution
  • Intelligent Man
  • Macro History
وحدتینسب، حامد (1394)، «تطور فرهنگی جوامع انسانی در پیرامون فلات مرکزی از آغاز تا پایان اهلیسازیها، بازگفت انگارة سازشپذیریِ فرهنگی»، مجلة باستانپژوهی، دورة جدید، ش 17.

Barfield, T. (ed.) (1997), The Dictionary of Anthropology, Oxford: Blackwell.

Bar-Yosef, O. (2002), “The Upper Paleolithic Revolution”, Annual Review of Anthropology, vol. 31, no. 1.

Childe, V. G. (1951), Man Makes Himself, New York: New American Library of World Literature.

Christian, D. (2011), Maps of Time: An Introduction to Big History, vol. 2, Berkeley: University of California Press.

Diamond, J. (2005), Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed, New York: Penguin.

Everett, D. (2008), Don't Sleep, There Are Snakes, Life and Language in the Amazonian Jungle, London: Profile Books.

Fuller, D. Q. et al. (2013), “Convergent Evolution and Parallelism in Plant Domestication Revealed by an Expanding Archaeological Record”, PNAS,.

Gamble, C. (2007), Origins and Revolutions: Human Identity in Earliest Prehistory, Cambridge: Cambridge University Press.

Harari, Y. N. (2014), Sapiens: A Brief History of Humankind, New York: Random House.

Hershkovitz, I. et al. (2018), “The Earliest Modern Humans Outside Africa”, Science, vol. 359.

Hublin, Jean Jacques et al. (2017), “New Fossils from Jebel Irhoud, Morocco and the Pan-African Origin of Homo Sapiens”, Nature, vol. 546.

Klein, R. G. (2009), The Human Career: Human Biological and Cultural Origins, Chicago: University of Chicago Press.

Liu, W. et al. (2015), “The Earliest Unequivocally Modern Humans in Southern China”, Nature, vol. 526.

Maher, L. et al. (2012), “The Pre-Natufian Epipaleolithic: Long-Term Behavioral Trends in the Levant”, Evolutionary Anthropology, vol. 21.

McBrearty, S. and A. S. Brooks (2000), “The Revolution that Wasn't: a New Interpretation of the Origin of Modern Human Behavior”, Journal of Human Evolution, vol. 39, no. 5.

Spier, F. (2008), Big History: the Emergence of a Novel Interdisciplinary Approach, Interdisciplinary Science Reviews, vol. 33, no. 2.

Valladas, H. et al. (2002), “Gif Labotatory Dates for Middle Paleolithic Levant”, in: Neandertals and Modern Humans in Western Asia, Boston, MA: Springer.