نقدی بر کتاب حقیقة الحدیقة: گزینش و گزارش از تمام باب‌های حدیقة الحقیقة سنایی غزنوی

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار فرهنگستان زبان و ادب فارسی. دکترای زبان و ادبیات فارسی

10.30465/crtls.2020.5312

چکیده

کتاب حقیقة الحدیقة: گزینش و گزارش از تمام باب‌های حدیقة الحقیقة سنایی غزنوی، تألیف حمیرا زمردی، به قصد فراهم آوردن منتخبی از حدیقة الحقیقة سنایی غزنوی، به همراه توضیحاتی فراهم آمده است. آیا این کتاب در رسیدن به هدف خود که آشنایی دانشجویان و خوانندگان ادبیات فارسی با این اثر بسیارمهم ادب فارسی است موفق بوده است؟ نویسنده مقاله حاضر برای بررسی این کتاب به منابعی نظیر فرهنگ‌های فارسی، اصل متن حدیقة الحقیقة، آن دسته از متون قدیمی فارسی که حکایات مشترک با متن حدیقه دارد، کتاب‌های تفسیر و حدیث مراجعه کرده است تا میزان درستی و نادرستی متن و تعلیقات این کتاب را مشخص سازد. در این ارزیابی ایرادات چندی به نظر رسیده است که می‌توان برخی از آنها را چنین برشمرد: اشتباهات چاپی، نگارشی و ویرایشی فراوان به این کتاب راه یافته است، نقل بسیاری از ابیات سنایی به درستی صورت نگرفته است، آیات و احادیث و عبارات عربی در تعلیقات اشتباه ضبط و ترجمه شده است، برای برخی از ابیات سنایی غزنوی معنی نادرست نوشته شده است، و بسیاری از نکات ادبی متن بدون توضیح باقی مانده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

a review of the book "Haqiqaat al-Hadiqah: Selection and Report from all Babs of Hadiqat al-Haqiqat by Sanaei Ghaznavi" Selection and Reporting Homeira Zomoradi

نویسنده [English]

  • ahmad behnami
Academy of persian language and literature
چکیده [English]

The author of this article has tried to introduce one of the numerous "extracts" from ancient Persian texts, and usually it is supposed at universities as a source of text for students of the Persian language and literature, in terms of the accuracy of the content contained in the Meaning comments and the text. Therefore, for this research, he has chosen the book "Haqiqat al-Hadiqah: Selection and Report of all Babs of Hadiqat al-Haqiqa by Sanaei Ghaznavi selected and reported by Homeira Zomoradi". In this article, we have reviewed various cases that are usually must be considered in writing the meaning comments of the literary texts of Persian literature, such as the correct meaning of the verses, the correct referral to the sources, the explanations about the rhyme, the correct translation of Arabic phrases, and so on.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hadiqat-al Haqiqat
  • Sanaei Ghaznavi
  • Haqiqat-al hadiqat
  • Persian Poems
قرآن کریم.

ابوالفتوح رازی (1376) روض الجنان و روح الجنان، تصحیح محمدمهدی ناصح و محمدجعفر یاحقی، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.

اربلی، علی بن عیسی (1381ه.ق.) کشف الغمّة فی معرفة الائمة، تصحیح هاشم رسولی محلاتی، تبریز: بنی‌هاشمی.

حلبی، علی‌اصغر (1387) گزیدۀ حدیقة الحقیقة، چاپ پنجم، تهران: دانشگاه پیام نور.

دو بلوا، فرانسوا (1382) برزوی طبیب و منشاء کلیله و دمنه، ترجمۀ سیدصادق سجادی، تهران: طهوری.

زمردی، حمیرا (1393) حقیقة الحدیقة: گزینش و گزارش از تمام باب‌های حدیقة الحقیقة سنایی غزنوی، تهران: میترا.

سالمیان، غلامرضا (1386) کتابشناسی توصیفی سنایی غزنوی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

سعادت، اسماعیل (1388) دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، به سرپرستی اسماعیل سعادت، جلد سوم، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

سنایی غزنوی، مجدود بن آدم (1359) حدیقةالحقیقة و شریعةالطریقة، تصحیح و تحشیه مدرّس رضوی، چاپ دوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

سورآبادی، ابوبکر عتیق نیشابوری (1375) قصص قرآن مجید: برگرفته از تفسیر سورآبادی، به اهتمام دکتر یحیی مهدوی، چاپ سوم، تهران: خوارزمی.

طبری، محمّد بن جریر (1415ه.ق.) المسترشد فی امامة علی بن ابی طالب، تصحیح احمد محمودی، قم: کوشانپور.

قمی، علی بن ابراهیم (1363) تفسیر القمی، به تصحیح طیّب موسوی جزایری، چاپ سوم، قم: دارالکتاب.

کریمی، امیربانو (1376) خلاصۀ حدیقۀ سنایی غزنوی با شرح ابیات، چاپ دوم، تهران: زوار.

لغتنامۀ دهخدا.

لیثی، علی بن محمّد (1376) عیون الحکم و المواعظ، تصحیح حسین حسنی بیرجندی، قم: دارالحدیث.

مایل هروی، نجیب (1369) نقد و تصحیح متون: مراحل نسخه‌شناسی و شیوه‌های تصحیح نسخه‌های فارسی، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.

محمّد پادشاه (1336) فرهنگ آنندراج، زیر نظر محمّد دبیرسیاقی، تهران: کتابخانۀ خیّام.

مدرّس رضوی (بی‌تا) تعلیقات حدیقةالحقیقة، تهران: مؤسسۀ مطبوعاتی علمی.

معین، محمّد (1381) فرهنگ فارسی، چاپ نوزدهم، تهران: امیرکبیر.

مولوی (1376) مثنوی معنوی، به تصحیح و پیشگفتار عبدالکریم سروش، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

ناشناس (1393) ترجمة تفسیر طیری، به تصحیح حبیب یغمایی، چاپ سوم، تهران: دانشگاه تهران.

نجفقلی میرزا (1915م) درّه نجفی، بمبئی: مطبعۀ مظفری.

نظام الملک، حسن بن علی (1395) سیرالملوک، به اهتمام هیوبرت دارک، چاپ دهم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.