نقد و بررسی کتاب تاریخ و ادبیات قزاق (بررسی و تحلیل پیوندهای تاریخی و ادبی با ایران)

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات ترکی استانبولی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

10.30465/crtls.2020.24829.1506

چکیده

قزاق‌ها که در سال ۱۴۶۵ از جامعه ترکان جدا شده بودند تا زمان استیلای روس‌ها هویت مستقل داشته بعد از استقلال هم جغرافیای گسترده آسیای میانه را در دست گرفتند. اما می‌دانیم که این جغرافیای گسترده بخشی از جغرافیای فرهنگی ایران است. بنابراین سیر تاریخی تفکر و ادبیات در این دیار لازمه کنکاش محافل علمی ایران است. درنتیجه برای نیل به این هدف در این مقاله کتاب «تاریخ و ادبیات قزاق: بررسی و تحلیل پیوندهای تاریخی و ادبی با ایران» تألیف پروفسور اسلام چمنی مورد نقد و بررسی قرار داده‌‌ایم. در این نقد و بررسی به ویژگی‌‌های مثبت کتاب ازقبیل ارائه اطلاعات مختصر درباره تاریخ و فرهنگ قزاق، دوره‌‌های مختلف ادبیات قزاق بخصوص ادبیات دورۀ خفقان استالینی و نحوه مبارزه روشنفکران قزاق با استبداد استالینی در رأس آن‌‌ها به سیر تفکر و فرهنگ قزاقی اشاره خواهیم کرد. به‌‌خصوص به چهره‌‌های شاخص و تأثیرگذار قزاق ازقبیل آبای قونانبای‌‌اوغلو، شاه‌‌کریم، مختار آویزوف و غیره اشاره خواهیم کرد. همچنین به برخی ایرادات موجود در کتاب ازقبیل تکرار مطالب و بیان احساساتی برخی مطالب و ضعف صفحه‌‌آرایی و ویرایش کتاب خواهیم پرداخت. این کتاب در دانستن نحوه و زمان تأثیرگذاری فرهنگ و ادبیات ایران در آن مناطق بسیار حائز اهمیت است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Review of the Book of “Kazakh History and Literature (Survey and Analysis of Historical and Literary Links with Iran)”

نویسنده [English]

  • Behruz BEKBABAYİ
Turkish Language and Literature department of Persian Literature and Foreign Languages Faculty of Allameh Tabataba'i University -Tehran - Iran
چکیده [English]

Kazakhstan is one of the fifteen republics received independence after the collapse of Soviet Union. If we have a transient look at Kazakh history we understand that the Cossacks were isolated from Turks society in 1465 and with the independent identity of the Khanate of the Cossacks came to the forefront and until the Russian dominance, they retained their own identity. The Cossacks were spreaded in vast expanses of Central Asia. But we know that this vast geography is part of Iran's cultural geography. Consequently, the historical process of thought and literature in this field is necessary for the investigation of Iranian scientific circles. As a result, in order to achieve this goal, we reviewed the book “Kazakh History and Literature “Survey and Analysis of Historical and Literary Links with Iran” by Prof. Dr. Islam Zhemeni. In this review we will mention to the positive features of the book, such as providing brief information on the history and culture of the Kazakhs, the various periods of Kazakh literature, especially the literature of the Stalin era, and the way in which the Cossack intellectuals struggled with Stalin's despotism at the head of them in the process of Kazakh culture and thinking.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kazakh history
  • Kazakh literature
  • Abai
  • Mokhtar Avesov
  • Iran-Kazakhstan links
چمنی، اسلام (2000). طراز در آیینه شعر فارسی، آلماتی: انتشارات زرده.

چمنی، اسلام (2014). تصحیح تاریخ رشیدی تألیف میرزا محمد حیدر دوغلات، طراز: انتشارات دانشگاه دولتی طراز.

چمنی، اسلام (2017). تاریخ و ادبیات قزاق «بررسی و تحلیل پیوندهای تاریخی و ادبی با ایران»، آلماتی: انتشارات نورلو عالم.

فریدون جنیدی (1387). تصحیح شاهنامه، شش جلد، تهران: بنیاد نیشابور.

مهدی قریب (1386). شاهنامه فردوسی، دو جلدی، تهران: انتشارات دوستان.

مهدی قریب و محمدعلی بهبودی (1374). شاهنامه فردوسی همراه با مقدمه و واژه‌‌نامه، چاپ دوم، تهران: انتشارات توس.

خالقی مطلق (1393). ویرایش دوم شاهنامه ابوالقاسم فردوسی (دو جلدی)، به اهتمام و پیرایش جلال خالقی مطلق، تهران: انتشارات سخن، 1393.

 

Avezov, Muhtar (2011). Ensiklopedi, Almaty: Atamura.

Başgöz, İlhan (1992). “Giriş”, Sibirya'dan Bir Masal Anası. (Çev. İ. Başgöz), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Baytursunoglu, Ahmet (2003). Adebiyatshenasi, Almaty: Atamura.

Berdybai, Rahmanqul (2005). Hamase-Khazaneye millet, Nasher-e Panj jeldi, Almaty: Qazyqurt.

Çobanoğlu, Özkul (2010). Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş, 5. Baskı, Ankara: Akçağ.

Dorson, M. Richard.(1972). “Introduction: Concepts of Folklore and Folklife Studies”, Folklore and Folklife. Chicago: The University of Chicago Press. (ed. R.M. Dorson), s.1-50.

Gündoğdu, Abdullah; Üçler Bulduk, Orhan (2000). Genel Türk Tarihi, Ankara: Milli Eğitim Yayınları.

Magavin, Mukhtar (1992). Adebiyat Düreye Khanat Qazaq, Almaty: Ana tili.

Magavin, Mukhtar; Baydildaev, Mardan (1989). Nagmehaye Penj Qarn, Almaty: Jazushi.

Ögel, Bahaeddin (2014). Türk Mitolojisi I, II, 5. Baskı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Qudaiberdioglu, Shahkarim (2008). Ansiklopedi, Semey: Üniversite Semey.

Qunanbaioglu, Abai (2004). Majmueye Kamel Asar, Almaty: Jazushi.

Suinsheliev, Huseyiali (1989). Adebiyati Qazaq Beyne Qurun 8-18, Almaty: Maktab.