قوّت و ضعف تصحیح جدید ترجمة رسالة قشیریه

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران

10.30465/crtls.2020.5314

چکیده

رسالة قشیریه اندکی پس از تألیف برای استفاده فارسی زبانان نخست به دست ابوعلی بن احمد عثمانی و پس از مدّتی ترجمة مذکور اصلاح یا ترجمه‌ای دیگر از رسالة قشیریه فراهم گردید. برای نخستین بار فروزانفر در سال 1345 این کتاب را بر اساس نسخة کتابخانة لالا اسماعیل و نسخة موزة بریتانیا و با کمک از متن عربی، آن را تصحیح کرد. آموزشی بودن کتاب و برخی سهوها، دیگران را برانگیخت تا تصحیح دیگری از اصل عربی و از ترجمة فارسی آن ارائه دهند. روضاتیان و میرباقری فرد پس از محبّتی معتقدند فروزانفر دچار خلط روش در تصحیح شد و در کار خود دو نسخه‌ای را با هم سنجید که از یک مترجم نبود، آنها با اساس قرار دادن نسخة ایاصوفیه و مقابلة آن با نسخة موزة بریتانیا رسالة قشیریه را تصحیح کرده‌اند. صفحه آرائی خوب و کم غلط و فهارس متعدد از امتیازات این چاپ است. ضعف جنبۀ تحلیلی تعلیقات ، عدم معرفی برخی منابع ابیات و مصاریع عربی و بی توجهی به متن عربی کتاب و عدم مقایسه این چاپ با چاپ فروزانفر از ضعف های این چاپ است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Strength and Weakness of the New Correction of the Translation of the Ghoshirieh Treatise, published by Sokhan publication

نویسنده [English]

  • Alireza Hajianejad
Associate Professor of Persian Language & Literature, University of Tehran
چکیده [English]

Shortly after the Ghoshirieh treatise was written, it was firstly translated in Persian by Abu Ali bin Ahmad Osmani for the use of Farsi language speakers, and after a while the translation was modified or provided with another translation. With the help of the Arabic text and based on the manuscripts of Süleymaniye Library_Lala İsmail and British Museum,  Badiozzaman Forouzanfar corrected this book for the first time in 1966. The educational aspects of the book and the emergence of some inadvertences prompted others to provide a further correction of the Arabic original and its Persian translation. Just like and after Mohebbati, Rowzatian and Mirbaqerifard believe that Forouzanfar has made a methodological mistake in his work by comparing two versions of a translation, both of which have been conducted by one translator. Based on the manuscript in the Hagia Sophia museum and by checking it with the manuscript available in the British museum, they have corrected the Ghoshirieh treatise. Low-false suitable typography and several indexes are the main advantages of this manuscript. The week aspect of its suspicions, neglecting the introduction of the sources of Arabic distiches and the Arabic text of the work are among the disadvantages of the manuscript besides neglecting its comparison with the Forouzanfar's manuscript.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Translation of the Ghoshirieh Treatise
  • Criticism of Text Correction
  • Abolqasem Ghoshiri
  • Abu Ali Osmani
ابن الانباری ابی البرکات (1970). البلغه فی الفرق بین المذکر و المونث، حققه وقدم له و علق علیع الدکتور رمضان التواب ،الاسناذ المساعد للدراسات اللغویه بکیه الاذاب، جامعه عین شمس، مطبعه دارالکتب

امام شافعی أبی عبدالله محمدبن ادریس (1392 هـ 1974 م) دیوان امام شافعی (150 هـ 204) جمعه و علّق علیه، محمّد عفیف الزّعبی، دارالجیل، بیروت لبنان، الطبعة الثالثة.

دهخدا، علی‌اکبر و همکاران (1377) لغت‌نامة دهخدا؛ چاپ دوم از دوره جدید، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

رضایتی گیشه خالد محرّم (1384) تحقیق در رساله قشیریه با تأمّلی در افکار و آثار امام قشیری، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چاپ اوّل.

روضاتیان، سیده مریم (1392) «ماجرای تصحیح ترجمة رساله قشیریه»، مجلة متن‌شناسی ادب فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، سال چهل و نهم، دورة جدید، سال پنجم، شماره 2 (پیاپی 10) تابستان.

.................... و سیّدعلی اصغر میرباقری فرد (1396) «اهمیت نسخة «ایاصوفیا» در تصحیح ترجمة رساله قشیری»ه، مجلة متن‌شناسی ادب فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، دورة جدید، شماره 2 (پیاپی 34) تابستان.

....................... (1386) «کاستی‌های ترجمه و تصحیح رسالة قشیریه»، نشریه علمی پژوهشی گوهر گویا، دوره یک، شماره یک، بهار.

روضاتیان، سیّده مریم و میرباقری فرد، علی‌اصغر (1389) «رسالة قشیریه»، نشریة ادب و زبان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، دورة جدید، شماره 27 (پیاپی 24).

عالی عباس آباد یوسف (1384)« نگاهی به ختم‌الغرائب قدیم‌ترین نسخة تحفة‌العراقین»، فصل‌نامه دانشگاه، تربیت معلم آذربایجان، سال 2، شماره 6، زمستان.

قشیری شافعی ابوالقاسم عبدالکریم بن هوازن (1367) ترجمة رسالة قشیریه با تصحیحات و استدراکات بدیع‌الزّمان فروزانفر، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم.

................... (1387) رسالة قشیریه، ترجمة ابوعلی حسن ابن احمد عثمانی، تصحیح: بدیع‌الزمان فروزانفر، شرح حال استاد فروزانفر و مأخذ ابیات عربی: دکتر احمد مهدوی دامغانی، ویراستة ایرج بهرامی، انتشارات زوّار، چاپ اوّل.

................... (1396) ترجمة رساله قشیریه، ترجمة ابوعلی بن احمد العثمانی، تصحیح: سیّده مریم روضاتیان، سیّدعلی اصغر میرباقری فرد، نشر سخن، چاپ اوّل.

................... (1423 هـ 2003 م) الرّسالةالقشیریه فی علم التّصوف، للامام العارف بالله أبی‌القاسم‌القشیری، تحقیق و تعلیق، فضیلة الامام الاکبر العارف بالله، الشّیخ عبدالحلیم محمود – قدّس الله روحه- الطاهرة – تقدیم، الدکتور علی ابوالخیر، دارالخیر لطباعة والنّشر والتوزیع، دمشق- بیروت الطبعة الأولی.

................... (1396) الرّسالة‌القشیریة، چاپ عکسی، بر اساس نسخة کتابخانة حوزة علمیه امام صادق - علیه‌السّلام - اردکان، شماره 231 کتابت سال 544 هجری، نشر مجمع ذخائر اسلامی، چاپ اوّل.

................... (1392) الرّسالة‌القشیریة، شرح احوال، تحلیل آثار، تصحیح و تعلیق؛ دکتر سیدعلی اصغر میرباقری فرد و زهره نجفی، نشر سخن، چاپ اوّل.

.................. (1391) رسالة قشیریه، تصحیح مجتبی محبّتی، انتشارات هرمس، چاپ اوّل.

................... (1391) الرّسالة‌القشیریة، تصحیح و تعلیق، مهدی محبّتی، انتشارات هرمس، چاپ اوّل.

................... (1392) الرّسالة‌القشیریة، عُنی به أنس محمّد عدنان الشّرفاوی، طبعة فریدة محققة، مخرّجةٌ، اعتمدت علی اثنتی عشرة نسخة خطّیة اثنتائه منها منقولتان عن اصلٍ علیه خطّ المؤلّفة مع الفهارس العامّة، دارالمنهاج، الطّبعة الأولی، الاصدار الثانی.

مایل هروی نجیب (فروردین ماه 1369) نقد و تصحیح متون، مراحل نسخه شناسی و شیوه‌های تصحیح نسخه‌های خطّی فارسی، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، چاپ اول.

میبدی رشیدالدّین ابوالفضل (1361) کشف الاسرار و عدّة الابرار، به سعی و اهتمام علی‌اصغر حکمت، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، چاپ سوم، جلد یک.

مینوی مجتبی (1349) «بشخشم یا بچخشم»، مجلة راهنمای کتاب، جلد سیزدهم.