تحلیل انتقادی صورت و محتوای اشعار کتاب‌های فارسی دورة دوم متوسطه

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

10.30465/crtls.2020.29156.1710

چکیده

در برنامة درسی ایران، درس فارسی و کتاب آن به عنوان مهم‌‌ترین ابزار آموزش زبان رسمی اهمیت بسیاری دارد. از سویی دیگر شعر در انواع منظوم و غیر منظوم آن در ادبیات فارسی از اهمیت بسیاری برخوردار است. از این رو پژوهش حاضر بر آن است که به روش کتابخانه‌‌ای تحلیل محتوای تلفیقی (کمی و کیفی) به توصیف تحلیلی کتاب‌‌های فارسی این دوره بپردازد و نشان دهد که آیا اشعار مندرج در این کتاب‌‌ها قابلیت به تصویر کشیدن یک شمای کلی متناسب، متعالی و مطابق واقع از شعر فارسی را در ذهن دانش‌‌آموزان دارد؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که کتاب‌‌های مورد نظر بیشتر نثر محور است. اشعار انتخاب شده بیشتر به ادب حماسی، میهنی، پایداری و انقلاب اختصاص دارد و به دلیل عدم پراکندگی متناسب در نوع ادبی، سبک‌‌ شعر، قالب‌‌ شعری، بحر و وزن و ... اشعار کتاب‌‌های فارسی این دوره چهرة درستی از شعر فارسی را به مخاطب نشان نمی‌‌دهد. ضمن این‌‌که از نظر جایگاه شاعران مطرح شده و آثار منتخب از ایشان نیز موارد قابل نقد بسیاری در هر سه کتاب وجود دارد. بنا بر موارد مذکور، پژوهش صورت گرفته بر ضرورت بازنگری و اصلاح کتاب‌‌های درسی مورد مطالعه صحّه می‌‌گذارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Critical Analysis of the Form and Concept of Poems of Secondary High Schools Farsi Books

نویسندگان [English]

  • mohammad aalizadeh meresht 1
  • ghodsieh rezvanian 2
  • samaneh jafari 3
1 Department of Persian Language and Literature, university of mazandaran ,Iran.
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Mazandaran University, Babolsar, Iran
3 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In the curriculum of Iran, the Farsi lesson and its textbooks are very. The other is that poetry is very important in Persian literature. For this reasons, this paper intends to describe analytically the Farsi books of this period in a quantitative and qualitative way To examine the status of poetry and the intellectual and aesthetic approaches of the selected poems. We want to know if the poems in these books have the ability to portray an appropriate, transcendent, and realistic picture of Persian poetry in students' minds? The results indicate that the books in question are mostly prose-based. The selected poems are mostly devoted to epic, patriotic and revolutionary literature, and from an intellectual and aesthetic point of view, they may not be attractive enough to encourage students to read and enjoy textbooks in class. Due to the inappropriate distribution of poems in literary genres, styles of poetry, poetry formats, and ..., Poems of Persian Books This course does not show the correct face of Persian poetry to the audience. In terms of the status of the poets and their works, there are also many criticisms on the three books. Therefore, this study emphasizes the necessity of revising and modifying the textbooks studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Poems of Farsi Books
  • Farsi Book
  • Content analysis
  • Secondary High School
پروین گنابادی، محمد (1364). مقدمه ابن خلدون، تهران: بنگاه ترجمه و نقد کتاب.

جلال نژاد، سیدجمال (1394). روش تحلیل محتوای کتاب‌‌های درسی، تهران: دانش آفرین، رشد اندیشه.

حسنی برنجستانکی، محسن (1397). تحلیل جایگاه متون ادبیات معاصر در آموزش زبان و ادبیات فارسی در دورة دوم متوسطه، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه فرهنگیان.

خواجه نصیرالدین طوسی (1363). معیار الاشعار در علم عروض و قوافی، به اهتمام جمشید مظاهری و محمد فشارکی، اصفهان: سهروردی.

رئیس دانا، فرخ لقا (1374). «تحقیق و بررسی محتوای برنامه درسی ریاضی دوره راهنمایی»، فصلنامه تعلیم و تربیت، ش 41، 107-86.

رزمجو، حسین(1390). انواع ادبی، چاپ سوم، مشهد: دانشگاه فردوسی.

رویانی، وحید و منیره فرضی شوب (1394). «بررسی تأثیرات شاهنامه بر حملة حیدری باذل مشهدی»، جستارهای ادبی، ش189، 139-113.

زردخشویی، بختیارمهدی (1397). بررسی ساختاری و محتوایی کتاب‌‌های فارسی دورة دوم متوسطه، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه فرهنگیان.

سعدزاده، مریم (1397). «نقدی بر کتا‌‌ب‌‌های نونگاشت فارسی دورة متوسطة دوم»، رشد آموزش، ش124، 42-36.

شفیعی کدکنی، محمدرضا (1367). موسیقی شعر، تهران: آگه.

شمیسا، سیروس (1372). کلیات سبک شناسی، تهران: فردوس.

فتحی واجارگاه، کوروش (1394). اصول و مفاهیم اساسی برنامه ریزی درسی، تهران: علم استادان.

کرمی، محمدحسین و محمد مرادی (1395). «بررسی میزان تاثیر محتوای اشعار بر انتخاب وزن، در قصاید فارسی پیش از مغول»، فنون ادبی، س8، ش4، 32-17.

گویا، زهرا و لیلا قدکساز خسروشاهی (1386). «تبیین جدید برای تمرکز و عدم تمرکز در ایران»، مطالعات برنامه درسی، س1، ش4، 28-17.

محمدی باغملایی، حیدر (1395). طراحی تدریس برای یادگیری (راهبردها، روش ها و فنون تدریس)، تهران: رشد.

ملک ثابت، مهدی و اصغر شهبازی (1393). «نقد زبان حماسی در حملة حیدری باذل مشهدی»، ادب و زبان دانشگاه شهید باهنر کرمان، س17، ش35، 379-345.

ملکی، حسن (1389). مبانی برنامه ریزی درسی آموزش متوسطه، تهران: سمت.

نباتی، مسعود (1397). نقد و تحلیل محتوای آموزشی کتاب‌‌های فارسی مقطع متوسطة اول و دوم، پایان نامه کارشناسی ارشد، ارومیه: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه.

نظیری، عشرت (1374). «تحلیل محتوا و ارزیابی کتاب فارسی سوم راهنمایی از دید تناسب میزان دشواری محتوا با رشد ذهنی دانش آموزان»، چکیده‌‌های تازة تحقیق در دانشگاه‌‌ها و مراکز تحقیقاتی ایران، ش 4 ، 43-28.