نقد و تحلیل کتاب مولانا و چند داستان مثنوی با تکیه بر سنت عرفانی طریقۀ مولویه

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یزد

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یزد

10.30465/crtls.2020.5326

چکیده

در مورد شعر و اندیشۀ مولانا جلال‌‌الدّین کتب متعددی نوشته شده و اهل ادب و محققان عرفان اسلامی از نظرگاه‌‌های مختلف آثارش را بررسیده‌‌اند. یکی از کتبی که در این زمینه تألیف شده، کتاب «مولانا و چند داستان مثنوی» است به خامۀ سیروس شمیسا. جستار حاضر به نقد و تحلیل کتاب «مولانا و چند داستان مثنوی» بر اساس سنت عرفانی مکتب مولانا می‌‌پردازد؛ نگارندگان در بخشهایی با عنوان، «مباحث مرتبط با شرح احوال و زندگی بزرگان طریقۀ مولویه»، «مباحث مرتبط با مضامین عرفانی»، «مباحث مرتبط با مضامین کلامی»، «مباحث مرتبط با تأویل و تمثیل و حکایتها» و «مباحث مرتبط با اندیشه مولانا و تفکر انسان معاصر» به تحلیل و واکاوی این کتاب می‌‌پردازند و فراخور موضوعات مختلف از نظریات دیگر مولوی‌‌پژوهان نیز در تبیین مسائل بهره می‌‌گیرند. این کتاب با دیدی بدیع نگارش شده و با بهره‌‌گیری از نظامهای کنونی علوم انسانی دریچه‌‌های بسیاری را در مسیر مولاناپژوهی گشوده است، لیکن با وجود مزایای فراوان این مجموعه، برخی از مسائلی که مؤلف کتاب ذکر کرده، با منابع اصلی حوزۀ مولوی‌‌پژوهی، سنت عرفانی مکتب مولویه و نظرات دیگر مولوی‌‌پژوهان معارض است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

نقد و بررسی کتاب «مولانا و چند داستان مثنوی»

نویسندگان [English]

  • Davood Vaseghi 1
  • . Mohammad Reza Najarian 2
1 Ph.D. Persian Literature, Yazd University
2 Professor of Persian Literature, Yazd University
چکیده [English]

Many books were written with regard to poems and thoughts of Molana Jalodin; Literary scholars and scholars of Islamic mysticism have reviewed his works from different perspectives. One of the books written in this area is "Molana and several stories of Masnavi" which is written by Siroos Shamisa. Adapting a new perspective, this book analyzes Molana's intellectual poetry and criticizes and analyzes some of Masnavi's spiritual anecdotes based on modern systems of humanities.
The purpose of this essay is to review the book of "Molana and a Few Stories from Masnavi "; the author reflected on the works of the school of Molaviye and Other elders' speeches to analyze this collection and to numerate the pros and cons. The result of this study shows that the author of the book went wrong in understanding the poet's poetry. Moreover, many of the issues that have been raised with regard to the Molaviye, due to the lack of symmetry, have little credit. Further, this book does not have enough coherence and in many cases have so brevity that wander the readers

کلیدواژه‌ها [English]

  • Molana
  • Masnavi Manavi
  • Shamisa
  • Molana and a Few Stories From Masnavi
  • Review and analysis
قرآن کریم.

ابن ترکه، صائن‌‌الدین على (1360). تمهید القواعد، به تصحیح جلال‌‌الدیّن آشتیانی، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالی.

افلاکی، شمس‌‌الدّین احمد (1362). مناقب‌‌العارفین، به کوشش تحسین یازیجی، چاپ دوم، تهران: انتشارات دنیای کتاب.

تفتازانی، سعدالدّین ( 1409). شرح مقاصد، به اهتمام عبدالرحمان عمیره، قم: الشریف الرضی.

جعفری، محمّد تقی (1383). تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی جلال‌‌الدّین محمّد مولوی، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات اسلامی.

جعفری، محمّد تقی (1389). مولوى و جهان‏بینى‏ها، چاپ هفتم، تهران: مؤسسۀ تدوین و نشر آثار علامه جعفری.

حائری، محمّد حسن (1386). مبانی عرفان و تصوّف و ادب پارسی، تهران: انتشارات علم.

حسن‌‌زاده آملی، حسن (1381). هزار و یک کلمه، چاپ سوم. قم: انتشارات بوستان کتاب.

خالدیان، محمّد علی (1388). تحلیل و تطبیق اندیشه‌‌های کلامی در مثنوی مولوی با نگاهی به دیگر متکلمان، تهران: نشر احسان.

رازی، نجم‌‌الدّین (1389). مرصاد العباد، به اهتمام محمّد امین ریاحی، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

زرین‌کوب، عبدالحسین(1389). بحر در کوزه: نقد و تفسیر قصه‌‌ها و تمثیلات مثنوی، چاپ چهاردهم: تهران: انتشارات علمی.

زرین‌کوب، عبدالحسین (1386). نردبان شکسته: شرح توصیفی و تحلیلی دفتر اول و دوم مثنوی، چاپ سوم، تهران: انتشارات سخن.

زمانی، کریم (1389). میناگر عشق: شرح موضوعی مثنوی معنوی مولانا جلال‌‌الدّین محمّد بلخی، چاپ هشتم، تهران: نشر نی.

سلطان‌‌العلماء، بهاءالدّین محمّد بلخی (1382). معارف، به تصحیح بدیع‌‌الزمان فروزانفر، چاپ سوم، تهران: انتشارات طهوری.

سلطان‌‌ولد، بهاءالدّین محمّد (1389). ابتدانامه، به تصحیح محمّدعلی موحد و علیرضا حیدری، تهران: انتشارات خوارزمی.

سلطان‌‌ولد، بهاءالدّین محمّد (1376). انتهانامه، به تصحیح محمّدعلی خزانه دارلو، تهران: انتشارات روزنه.

سلطان‌‌ولد، بهاءالدّین محمّد (1377). معارف سلطان‌‌ولد، به تصحیح نجیب مایل هروی، چاپ دوم، تهران: انتشارات مولی.

سیّدی، سیّد حسین (1389)، تأویل قرآن در مثنوی، تهران: انتشارات سخن.

شفیعی کدکنی، محمّد رضا (1388). مقدمه، گزینش و تفسیر غزلیات شمس تبریز، چاپ دوم، تهران: انتشارات سخن.

شمس تبریزی، محمّد بن علی(1391). مقالات شمس تبریزی، به تصحیح محمّدعلی موحّد، چاپ چهارم، تهران: انتشارات خوارزمی.

شمیسا، سیروس(1396). مولانا و چند داستان مثنوی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات قطره.

طاهری، قدرت الله (1392). روایت سرّ دلبران: بازجست زندگی و تجارب تاریخی مولانا در مثنوی، تهران: انتشارات علمی.

عطّار نیشابوری، فریدالدّین(1384). منطق‌‌الطیر، به تصحیح محمّد رضا شفیعی کدکنی، ویرایش دوم، تهران: انتشارات سخن.

عین‌‌القضات همدانی، ابوالمعالی عبدالله بن ابوبکر(1341)، تمهیدات، به اهتمام عفیف عسیران، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

غزالى، ابوحامد محمّد(1409ه.ق). الاقتصاد فی الاعتقاد، بیروت: دارالکتب العلمیه.

فیض کاشانی، ملا محسن(1380)، سراج السالکین منتخب مثنوى معنوى، به اهتمام جویا جهانبخش، تهران: انتشارات میراث مکتوب.‏

قونوی، صدرالدّین(1381). آفاق معرفت (تبصرۀ‌‌المبتدی و تذکرۀ‌‌المنتهی)، به تصحیح نجفقلی حبیبی، قم: انتشارات بخشایش.

محقق ترمذی، برهان‌‌الدّین(1377). معارف: مجموعه مواعظ و کلمات سیّد برهان‌‌الدّین محقق ترمذی، به تصحیح بدیع‌‌الزمان فروزانفر، چاپ دوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

محمّدی، علی(1378). شرح کشف المراد، چاپ چهارم، قم: دارالفکر.

محمّدی آسیابادی، علی(1387). هرمنوتیک و نماد پردازی در غزلیات شمس، تهران: انتشارات سخن.

مستملی بخاری، اسماعیل(1363)، شرح التعرف لمذهب التصوّف، به اهتمام محمّد روشن، تهران: انتشارات اساطیر.‏

مشیدی، جلیل (1379). کلام در کلام مولوی، اراک: انتشارات دانشگاه اراک.

مولوی، جلال‌‌الدّین محمّد.(1389)، فیه ما فیه، به تصحیح بدیع‌‌الزمان فروزانفر، چاپ سیزدهم، تهران: انتشارات امیر کبیر.

مولوی، جلال‌‌الدّین محمّد. (1378).کلیات شمس یا دیوان کبیر، به تصحیح بدیع‌‌الزمان فروزانفر، چاپ چهارم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

مولوی، جلال‌‌الدّین محمّد. (1363). مثنوی معنوی، به تصحیح رینولد ا. نیکلسون، به اهتمام نصرالله پورجوادی، تهران: انتشارات امیرکبیر.

نظامی، جمال‌الدّین ابومحمّد الیاس بن یوسف. (1386). مخزن الاسرار، به تصحیح حسن وحید دستگردی، به اهتمام سعید حمیدیان، چاپ دهم، تهران: انتشارات قطره.

نیکلسون، رینولدا. (1388)، تصوف اسلامی و رابطۀ انسان و خدا، ترجمۀ محمّد رضا شفیعی کدکنی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات سخن.

همایی، جلال‌‌الدیّن(1385). مولوی‌‌نامه: مولوی چه می‌‌گوید؟، چاپ دهم، تهران: انتشارات هما.