چرخش از بدن به مثابه امر الهیاتی به سوی رویکرد فرهنگی- اجتماعی به آن: مطالعه‌ای در بابِ درآمدی بر تاریخ فرهنگی بدن در ایران

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار تاریخ فرهنگی، عضو هیات علمی پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

10.30465/crtls.2020.24904.1508

چکیده

خوانش فرهنگی- اجتماعی یکی از مهم­ترین رویکردهای تاریخ فرهنگی است که در کتابِ «درآمدی بر تاریخ فرهنگی بدن در ایران» برجسته شده است. در این نوشتار، بررسی روش شناسی و محتوای متن اثر یادشده با این پرسش آغاز می شود که بهره­گیری از رویکرد گفتمانی در تاریخ فرهنگی بدن چه تاثیری در نگاه مولفان کتاب و خوانش آنان از منابع و رخدادهای تاریخ ایران داشته و نقاط قوت و ضعف آن کدام است؟. با بکارگیری رویکرد انتقادی و تحلیل تاریخی می­توان دستاورد بحث را در تلاش برای صورت­بندی جدیدی از تاریخ ایران، ارایه تفسیری متفاوت از فهم تاریخ، برجسته­سازی رویکرد جامعه شناختی و مطالعات فرهنگی بدن، تفسیر پوشش به مثابه امر فرهنگی، امر سیاسی و دینی، بهره­گیری از منابع ادبی و مصوّر با هدف تقویت رویکرد تاریخ اجتماعی- فرهنگی برشمرد. امّا نگاه جهانشمول و جزئی­نگر در نتیجه غلبه رویکرد کل­نگرانه و نظریه محور در متن اثر، دچار خدشه است و می­توان داده های تاریخی متعددی را مطرح کرد که استنتاج مولفان کتاب را با چالش مواجه سازد. از سوی دیگر، تقسیم بندی­های چهارگانه از ادوار تاریخی ایران به عصر امپراتوری، عصر مشروطیت، عصر مدرنیته، و عصر دین در فصول مختلف، اشکال جدّی دارد و با ادوار تاریخ ایران انطباق چندانی ندارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Turning from the body as a theological matter to a socio-cultural approach to it (A study on "Cultural History of Body in Iran")

نویسنده [English]

  • Mohammad Amir Ahmadzadeh
ASISSTANT PROFESSOR- INSTITUATE FOR HUMANITIES AND CULTURAL STUDIES
چکیده [English]

Socio-cultural reading is one of the most important approaches in cultural history, which is highlighted in the book "An Introduction to the Cultural History of the Body in Iran". In this article, the methodology and content of the text begins with the question of: how the use of discourse approach in the cultural history of the body has an impact on the authors of the book and their reading of the sources and events of Iranian history and which are its strengths and weaknesses? By using a critical approach and historical analysis, the discussion can be achieved in an attempt to formulate a new history of Iran, provide a different interpretation of the understanding of history, highlight the sociological approach and cultural studies of the body, interpret the cover as cultural, political and religious mentioned the use of literary and illustrated sources with the aim of strengthening the socio-cultural history approach. However, the universal and detailed view as a result of the dominance of the holistic and theory-based approach in the text of the work is impaired and several historical data can be presented that challenge the inference of the authors of the book. On the other hand, the four divisions of the historical periods of Iran into the imperial era, the constitutional era, the modern era, and the religious era in different seasons have serious problems and do not correspond to the periods of Iranian history.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cultural history
  • Body Sociology
  • critical approach
  • contemporary Iran
اباذری، یوسف و نفیسه حمیدی (زمستان 1387). جامعه شناسی بدن و پاره­ای مناقشات، پژوهش زنان، دوره 6، شماره 4، ص160-127.  
براینت، و. ن (1354). تاریخ قرون وسطی، ترجمه اسماعیل دولتشاهی، تهران، انتشارات دانشگاه تربیت معلم.
برک، پیتر (1389). تاریخ فرهنگی چیست ؟، ترجمه نعمت اله فاضلی و مرتضی قلیچ، تهران، پژوهشکده تاریخ اسلام، چاپ اول.
بوردیو، پیر (1390). تمایز، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، ثالث، چاپ اوّل.
تاسک، پطر (1377). سیر تحول عکاسی، تالیف و ترجمه محمد ستاری، تهران، سمت.
دریفوس، هیوبرت و رابینو، پل (1379). میشل فوکو: فراسوی ساختارگرایی و هرمنوتیک، ترجمه حسین بشیریه، تهران، نشر نی.    
ذکایی، محمد سعید و امن پور، مریم(1392). درآمدی بر تاریخ فرهنگی بدن در ایران،تهران، نشر تیسا.
رحمدل، غلامرضا و فرهنگی سهیلا (پاییز1387). "ﭘﮋوﻫش‌های ﻣﻴﺎن­رﺷﺘﻪای در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ادب ﻓﺎرﺳﻲ"، فصلنامه پژوهش‌های ادبی؛ سال 5، شماره 21.   
ساروخانی، باقر (1377). روش های تحقیق در علوم اجتماعی، تهران؛ پژوهشگاه علوم انسانی.
طهماسب پور، محمدرضا(1381). ناصرالدین، شاه عکاس، تهران، نشر تاریخ ایران.
فلاندن، اوژن (1356). سفرنامه، ترجمه حسین نورصادقی، تهران، اشراقی، چاپ سوم.
فوکو، میشل (1378). مراقبت و تنبیه: تولد زندان، ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران، نشر نی.
گیدنز، آنتونی(1377). جامعه شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نشر نی.
میرزایی، حسین (1393). درآمدی بر روش شناسی مطالعات فرهنگی، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم.
لش، اسکات (1383). جامعه شناسی پست مدرنیسم، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، نشر مرکز.
لطفی، نقی و علیزاده، محمدعلی (1392). تاریخ تحولات اروپا در قرون جدید ، تهران، سمت.
لو بروتون، داوید(1392). جامعه شناسی بدن، ترجمه ناصر فکوهی، تهران، ثالث، چاپ دوّم.
مجلسی، محمدباقر (1380). حلیه المتقین، تهران، هجرت، چاپ یازدهم.
وارن، جیمز (1396). مواجهه با مرگ، برگردان محمدعمار مفید، تهران، انتشارات مولی.
یزدخواستی، بهجت (1387). "مفهوم بدن در اندیشه فلسفی مرلوپونتی و چالش­های نظری در قرائت جامعه­شناختی آن"، مجله معرفت، شماره 126، صص140-129.
Nettleton, sarah: Watson, Jonathan (1998). The Body in Everyday life, London & New York, Routledge.