نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیاردانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

چکیده

کتاب آیات الاحکام، تالیف استاد خلیل قبله ای خویی، بر خلاف اکثر کتاب های آیات الاحکام که بر اساس تقسیم بندی مباحث فقهی است طبق مباحث حقوقی در سه بخش حقوق عمومی، حقوق مدنی و حقوق جزایی فصل بندی شده و مولف خود را در تفسیر آیات مشهور به آیات الاحکام محدود نکرده است و در مواردی از آیاتی  احکامی را استنباط کرده که در آثار پیشینیان معمول نبوده است. در متن مقاله به معرفی نمونه هایی پرداخته شده است. اما در کتاب آیات الاحکام تطبیقی مولف همان روش سنتی مولفان کتاب های آیات الاحکام را پیش گرفته و به همه مباحث فقهی اعم از عبادات و معاملات بمعنی الاعم پرداخته و آرای فقهای شیعه و سنی را تطبیق داده است. هر دو اثر مولف در ارزیابی محتوایی، علمی و اجتهادی ارزیابی شده است؛ به طوری که مولف ضمن بیان آرای فقها و مفسرین پیشین، استنباطات نوآورانه خود از آیات را نیز بیان کرده است؛ اما این کتاب به عنوان متن آموزشی از نظر شکلی به باز نگری نیازمند است؛ مانند آوردن اهداف در آغاز هر فصل و آوردن فهرست اجمالی قبل از فهرست تفصیلی و نتیجه گیری و افزودن تمرین در پایان فصول.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Critical Review of the Book ʾĀyāt al-ʾAḥkām by The Master Clergy Khalīl Qebleʾī Khoʾī

نویسنده [English]

  • Seyed Taha Merghati Khoei

Associate Professor of Jurisprudence and Islamic Law, the Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Iran

چکیده [English]

The book Āyāt al-ʾAḥkām, compiled by Khalīl Qebleei Khoei, unlike most of Fiqh al-Quran books written based on fiqh titles, is segmented in three parts in accordance with law sections: public law, civil law, and criminal law. In the interpretation of verses, the author has not confined himself only to interpret verses known as ʾĀyāt al-ʾAḥkām, rather in some cases, he has deducted some rules from verses that were not common in his predecessors’ works. In this essay, some examples are mentioned. However, in ʾĀyāt al-ʾAḥkām Tatbīqī (comparative ʾĀyāt al-ʾAḥkām), the author has followed the traditional method of ʾĀyāt al-ʾAḥkām books and addressed all of the fiqh chapters, including ʿIbādāt and Muʿāmilāt (in the general sense), and compared opinions of Shīʿi and Sunnī jurists. Both of the author’s works are contextually evaluated as both academic and inferential, whereas the author, while expressing the opinions of the previous jurists and scholars of the past, expresses his innovative inferences from the verses. This book needs some modifications, including bringing goals at the beginning of each chapter and giving a concise list before the detailed list at the end of the chapters and adding additional readings and quizzes to assess the trainees.

کلیدواژه‌ها [English]

  • comparative method
  • Ayat al-Ahkam
  • Fiqh al-Quran
  • Ahkam al-Quran

امام فخر رازی (بی­تا) ،تفسیر کبیر، چاپ سوم، بیروت: دار احیاء التراث الاسلامی. ج 11

خویی، سید ابوالقاسم ( بی تا)، مبانی تکملة المنهاج، نجف: مکتبة الآداب. ج 1

سیوری (1365ش)،کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران: مرتضوی. ج2،

شهید ثانی، (1412ق)،الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة(المحشّى سلطان العلماء)، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه. ج2.

شیخ طوسی (1365ش)، تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه، تهران: دار الکتب الاسلامیة. ج 7

صفایی، سید حسین و[دیگران] (1390ش)، حقوق مدنی: اشخاص و محجورین، چاپ هفدهم، تهران: سمت.

طباطبایی، سید محمدحسین (بی تا)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: مؤسسه اسماعلیان. ج2

علامه مجلسی ( 1403ق)، بحار الانوار، بیروت: دار احیاء التراث،. ج76

قبله‌ای خویی، خلیل ( 1391 ش )، آیات الاحکام (حقوق مدنی و جزایی)، چاپ نهم، تهران: سمت

قبله‌ای خویی، خلیل (1392ش)، آیات الاحکام تطبیقی،چاپ اول، تهران: سمت.

کاسانی حنفی (بی تا)، بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، ، بیروت: دار الکتب العلمیة. ج 9

محقق حلی (1408ق)، شرائع الاسلامفی مسائل الحلال و الحرام ، قم: مؤسسه اسماعلیان. ج2

نجفی، محمدحسن (1362ش)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی. ج 31