نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر مقیم مرکز تحقیقات زن و خانواده، دانشجوی دکتری مطالعات زنان، دانشگاه ادیان و مذاهب

2 دانشیار و دبیر پژوهش گروه مبانی اندیشه، مؤسسۀ علوم انسانی، مسئول دفتر تألیف متون درسی جامعه الزهرا

چکیده

کتاب درسی در نظام آموزش و پرورش، جایگاه محوری دارد و یکی از مهم‌ترین ابزارهای یادگیری در کلیه سطوح تحصسلی به شمار می‌رود. یکی از راهکارهای مهم ارتقاء کتابهای درسی، نقد و ارزیابی دقیق و کارشناسانه آنهاست. کتاب «جامعه‌شناسی جنسیت با رویکردی اسلامی» اثر حسین بستان، به عنوان متن درسی برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و دکتری و نیز طلاب سطح سه در رشته‌های مطالعات زنان و جامعه‌شناسی تدوین شده است. منزلت علمی نویسنده از یک سو، بدیع بودن موضوع کتاب از سوی دیگر و رویکرد آموزشی داشتن کتاب از سوی سوم، این کتاب را شایسته نقد و بررسی قرار داده است. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی در صدد پاسخگویی به این سؤال است که مزایا و کاستی‌های این کتاب به عنوان یک کتاب درسی چیست و تا چه حد شاخصه‌های کتاب درسی در این کتاب رعایت شده است؟یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که اثر مورد نظر هر چند به لحاظ قوت علمی، نوآوری، اتقان محتوایی  و نگارش  ساده و روان، شایسته تقدیر است اما از جهت صوری، روش‌شناختی و سازماندهی ساختار و محتوای دروس بر اساس معیارهای تدوین متون درسی، مبتلا به اشکالات جدی است و فاصله زیادی با استاندادهای مطلوب دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Critiqe of Sociology of Gender with an Islamic Approach as a Textbook

نویسندگان [English]

  • Somayye Hajiesmaeili 1
  • Reza Habibi 2

1 Researcher of Women and Family Research Center, Ph.D Student in Women’s Studies

2 PhD in Philosophy of Education, Head of Textbooks Composing Office in Jamia AL-Zahra, Associate Professor and Research Secretory of the Basis of Thought Department in Humanities Institute

چکیده [English]

A textbook has a central role in the education system, and it is one of the most important tools for learning in all levels of education. One of the important ways to improve textbook is to critique and evaluate them. “Sociology of Gender with an Islamic Approach”, written by Hossein Bostan, has been prepared for master’s degree and PhD students in women’s studies and sociology in university and seminary. The author’s scientific rank, the novelty of book’s subject and its educational approach make it worthy of criticism.  This descriptive-analytical article seeks to answer the question of what the advantages and disadvantages of this book as a textbook are. Research findings indicate that this book, despite having significant advantages like scientific strength, innovation, content validity and fluent writing, suffers from serious problems in methodology, content, structure and organization of courses, and it is far from good standard.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Critique of Textbook
  • Sociology of Gender
  • Islamic Approach
  • Textbook Structure
  • the Content of the Textbook

آبوت، پاملا و والاس، کلر (1380)، جامعه‌شناسی زنان، ترجمه منیژه نجم عراقی، تهران: نشر نی.

احمدنیا، شیرین (1396)، «نقد کتاب جنسیت، جامعه و جامعه‌شناسی سعیده گروسی»، فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی، ج4، ش 13، ص 31 ـ 42

آزاد ارمکی، تقی (1386)، جامعه‌شناسی خانواده ایرانی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.

آصف‌زاده، سعید (1384)، «تحلیل انتقادی مطالعات پژوهشی در علوم پزشکی»، پزشکی در پزشکی، مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی شهید بهشتی، ش 29، صص 201 ـ 195

بستان (نجفی)، حسین (1394)، جامعه‌شناسی جنسیت با رویکردی اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران.

ـــــــــــــــ(1390)، خانواده در اسلام، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

ـــــــــــــــ(1382)، نابرابری و ستم جنسی از دیدگاه اسلام و فمینیسم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

ـــــــــــــــ(1388)، اسلام و تفاوت‌های جنسیتی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران، دفتر امور بانوان وزارت کشور.

ــــــــــــــ(1390)، جامعه‌شناسی خانواده با نگاهی به منابع اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

ــــــــــــــ(1392)، نظریه‌سازی دینی در علوم اجتماعی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

بلوم، بنجامین اس و دیگران (1374)، طبقه‌بندی هدفهای پرورشی (حوزه شناختی)، ترجمه علی اکبر سیف و خدیجه علی آبادی، تهران: رشد.

پارسا، محمد (1372)، روان‌شناسی یادگیری بر بنیاد نظریه‎‌ها، تهران: بعثت.

پاکپور، یونس (1390)، زمینه تکنولوژی آموزشی، تهران: نشر دیدار.

تقی‌پور، علی (1390)، برنامه‌ریزی آموزشی، تهران: مؤسسه نشر آگه.

جعفرپور، رشید (1388)، «معرفی و نقد کتاب جامعه شناسی جنسیت خدیجه سفیری و سارا ایمانیان»، کتاب ماه علوم اجتماعی، ش 21، ص 26 ـ 29

حبیبی، رضا (1390)، برنامه‌ریزی درسی، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.

حسن مرادی، نرگس(1396)، طراحی آموزش اثربخش، چاپ پنجم، تهران: شر آییژ.

ساروخانی، باقر(1375)، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش.

سگالن، مارتین (1370)، جامعه‌شناسی تاریخی خانواده، ترجمه حمید الیاسی، تهران، نشر مرکز.

سیف، علی اکبر(1386)، اندازه‌گیری، سنجش و ارزشیابی آموزشی، تهران: نشر دوران.

ـــــــــــــــــــ (1383)، روان‌شناسی پرورشی، تهران: نشر آگاه.

سفیری، خدیجه و ایمانیان، سارا (1388)، جامعه‌شناسی جنسیت، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.

شادمانی، هاجر(1389)، «معرفی و نقد کتاب جامعه‌شناسی جنسیت استفانی گرت»، کتاب ماه علوم اجتماعی، ش26، ص 46 ـ 49.

شیخی، محمدتقی (1380)، جامعه‌شناسی زنان و خانواده، تهران: شرکت سهامی انتشار.

شعبانی، حسن، (1385)، مهارت‌های آموزش و پرورشی (روش‌ها و فنون تدریس)، تهران: سمت.

فتحی واجارگاه، کوروش (1395)، اصول برنامه و مفاهیم اساسی برنامه درسی، تهران: نشر نی.

گرت، استفانی (1379)، جامعه‌شناسی جنسیت، ترجمه کتایون بقایی، تهران: نشر دیگر.

گری آر موریسون؛ استیون ام روس؛ جرالد کمپ (1387)، طراحی آموزش اثربخش، ترجمه: غلامحسین رحیمی دوست، چاپ اول، اهواز: دانشگاه شهید چمران.

گروسی، سعیده (1395)، جنسیت، جامعه و جامعه‌شناسی، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان، چاپ اول.

میشل، آندره (1354)، جامعه‌شناسی خانواده و ازدواج، ترجمه فرنگیس اردلان، تهران: انتشارات دانشکده علوم اجتماعی و تعاون.

مشیرزاده، حمیرا (1381)، از جنبش تا نظریه، تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران: نشر و پژوهش شیرازه.

نوریان، محمد (1393)، «چگونگی طرح هویت ملی در کتاب تعلیمات اجتماعی ششم دبستان و سوم راهنمایی»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز.

 

Chafetz, janet saltzman (2006),handbook of the sociology of gender, newyork, springer.