پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی

چکیده نظریه‎های مدیریت معاصر مانند دیدگاه‎های کریس آرجریس، مبتنی بر پارادایمی مادی‎گرا و تقلیل‎گرا هستند که انسان را صرفاً به ابعاد روان‎شناختی و رفتاری محدود می‎کنند و از ساحت معنوی، اختیار اصیل و غایات متعالی او غافل‎اند. این مقاله با رویکردی تحلیلی-انتقادی و با روش استنطاقی، این انگاره‎ها را در پرتو انسان‎شناسی قرآنی بازخوانی کرده است. یافته‎های تحقیق نشان می‎دهد انسان‎شناسی قرآنی بر پنج رکن اساسی تأکید دارد: مختار و مسئول بودن انسان، دو ساحتی (مادی و معنوی) بودن او، نگاه عبادت‎محور به کار، تعیین عدالت و امانتداری به عنوان غایت سازمان، و رعایت کرامت ذاتی انسان به عنوان مرز اخلاقی. در مقابل، نظریه‎هایی مانند آرجریس، با تقلیل ابعاد پیچیده انسان، کمرنگ کردن اختیار و مسئولیت، و تمرکز بر اهداف صرفاً مادی، فاقد پشتوانه اخلاقی جامع هستند. در نتیجه، عبور از پارادایم‎های تقلیل‎گرای مدیریتی، مستلزم اتکا بر این انسان‎شناسی غنی قرآنی است تا سازمان‎هایی تحقق یابند که در آنها عدالت، حفظ کرامت انسانی، رشد همه‎جانبه و مسئولیت‎پذیری، به صورت متوازن با کارایی محقق گردد.