نقدی بر کتاب البنی الأسلوبیة دراسة فی الشعر العربی الحدیث
دوره 19، شماره 8، آبان 1398، صفحه 113-136
https://doi.org/10.30465/crtls.2019.4787
سمیه حسنعلیان
چکیده نظر به اهمیت نقد علمی و ادبی در شناساندن نقاط قوت و ضعف نگاشتههای مختلف، شاید بتوان ادعا کرد که ارزش نقد آثار از خود آنها کمتر نیست. از این رهگذر، پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی و نقد کتاب البنی الأسلوبیة دراسة فی الشعر العربی الحدیث، اثر کمال عبدالرزاق العجیلی، پرداخته و ملاحظات مختصری دربارۀ آن در دو جنبة شکلی و محتوایی بیان داشته است. مهمترین یافتههای این بررسی و نقد بیانگر آن است که برخی نواقص و کاستیها در هر دو جنبة شکلی و محتوایی یافت میشود که برخی از آنها عبارت است از وجود برخی خطاهای تایپی و نگارشی، عامبودن موضوع، اشارهنکردن به پیشینة تحقیق، ارائة برخی مطالب بدون توجه به آمار، جذابیتنداشتن عنوان اثر و وضوح آن، و جامعة آماری بسیار زیاد که مانع ارائة تحلیلهای دقیق و عمیق ازسوی نویسنده شده است. هرچند نباید ازنظر دور داشت که کتاب محاسن فراوانی هم دارد، مانند نقد و تحلیل دیدگاههای دیگران، تازگی و نوآوری ازلحاظ تطبیق دیدگاه جدید بر متون شعری، تعریف دقیق اصطلاحات تحقیق، دوری از استطراد و بیان مطالب خارج و غیرمرتبط به موضوع مطرحشده، پرهیز از تکرار مطالب، ارجاعات دقیق، بهرهگیری از مستندات و منابع و مآخذ فراوان و معتبر در موضوع.
مطالعۀ سبک ادبی ازدیدگاه زبانشناسی یا بازگشت به مطالعات سنتی؟ (نقدی بر کتاب سبک ادبی ازدیدگاه زبانشناسی)
دوره 19، شماره 3، خرداد 1398، صفحه 41-57
https://doi.org/10.30465/crtls.2019.3989
داوود پورمظفری
چکیده کتاب سبک ادبی ازدیدگاه زبانشناسی بنابر مدعای نویسندۀ آن میکوشد تا الگویی برای تحلیل سبکی متون ادبی براساس دانش زبانشناسی، بهویژه دستور زایشی، بهدست دهد. مقالۀ حاضر بهتفصیل به نقد و بررسی این ادعا پرداخته و پس از معرفی اجمالی نویسنده و کتاب، از جوانب مختلف صوری و محتوایی سبک ادبی ازدیدگاه زبانشناسی را نقد و ارزیابی کرده است. براساس یافتههای نویسندۀ این سطور، کتاب موردبحث نهتنها روش و دیدگاهی تازه ارائه نداده است، بلکه بهشیوۀ درسنامههای پیشین سبکشناسی بیشتر به استخراج شواهد ادبیِ منتزع از بافت بسنده کرده است. این کتاب برخلاف ادعای نویسندۀ آن بهدلیل بهرهنبردن از رویکردهای جدید سبکشناسی، کهنگی منابع، تکرار کاستیهای درسنامههای پیشین، آگاهی سطحی از ادبیات، تلقی صناعتبنیاد از گونۀ ادبی و خطاهای فراوان در بهکارگیری مصطلحات ادبی به توفیقی دست نیافت و هیچ کمکی به پیشبرد پژوهشهای سبکشناسی ادبی و مطالعات ادبیات فارسی نکرده است.
نگرش انتقادی به آرای سبکشناسان دربارة سبک ارانی
دوره 19، شماره 3، خرداد 1398، صفحه 259-284
https://doi.org/10.30465/crtls.2019.4049
سیدمحسن حسینی وردنجانی، سید جواد مرتضایی، محمدرضا ترکی، مریم صالحی نیا
چکیده دو کتاب سبکشناسی شعر شمیسا و غلامرضایی از شناختهشدهترین منابعی هستند که با نگاه دورهای (تاریخی/ جغرافیایی) سبکهای شعر فارسی را دستهبندی کردهاند. این دو اثر سالیان متمادی است که باوجود برخی اشکالات عمده، منبع تدریس و مرجع پژوهشاند. عدم نگرش انتقادی و تخصصی به این دو اثر باعث شده که بارها با تغییرات کمی تجدیدچاپ شوند. این پژوهش بر آن است با تکیه بر روش کتابخانهای و مراجعه به متون اصیل و کهن، اطلاعات موجود در این دو اثر، دربارة سبک ارانی (آذربایجانی) را بررسی و نقد کند تا برخی گزارههای غیرعلمی آنها، که سالهاست پذیرفته شده و از پژوهشی به پژوهش دیگر منتقل میشوند، اصلاح گردند. در همین راستا، پس از نگاهی گذرا به پیشینة دستهبندی سبکهای شعر فارسی و اشاره به برخی تعارضات دربارة شعر قرن ششم و سبک ارانی ابتدا به نقد سبکشناسی شمیسا و سپس به نقد سبکشناسی غلامرضایی خواهیم پرداخت و نظرات انتقادی خویش را در ذیل هریک بیان خواهیم کرد.
بررسی و نقد فی البلاغة العربیة والأسلوبیات اللسانیة؛ آفاق جدیدة
دوره 15، شماره 34، بهار 1394، صفحه 63-76
محمد خاقانی اصفهانی
چکیده چکیده
پژوهشهای بلاغی در زبان عربی، که به برکت نزول قرآن کریم پس از مباحث صرفی و نحوی در جهان اسلام گسترش یافت، دیرینهای بس افتخارآمیز دارد. پژوهشندگان مسلمان فراوانی در فنون گوناگون بلاغت آثار سترگی را به جامعة بشری ارزانی داشتند. اما کاستیهای قابل توجهی در بلاغت سنتی، ازجمله رویکرد «جملهمحور»، زمینه را برای اندیشمندان غربی فراهم کرد تا با رویکرد «متنمحور» برای درک زیباییهای تمامیت متن، به جای جملههای منفرد، در رفع کاستیهای آن، به توفیق تأسیس دانش سبکشناسی نو نایل شوند. اما آیا در کار بلاغیهای سنتی رهیافتهایی هست که به دستاوردهای سبکشناسی نو گره خورد و در پرتو آنها بازخوانی شود؟ یا مقولة «گسست علمی» (القطیعة المعرفیة) هیچ وفاقی را میان این دو مشرب برنمیتابد؟ فی البلاغة العربیة والأسلوبیات اللسانیة؛ آفاق جدیدة اثر ارزشمندی از سعد عبد العزیز مصلوح است که در آن به اثبات امکان بازخوانی متون بلاغت سنتی در پرتو سبکشناسی زبانشناختی پرداخته است. بررسی انتقادی کتاب مزبور با روش تحلیلی ـ توصیفی و میزان توفیق آن به منزلة کتاب درسی در دروس علوم بلاغی و سبکشناسی مقاطع تحصیلات تکمیلی گروههای عربی کشور دستمایة نگارش این مقاله است.
