پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی

چکیده مقالۀ حاضر به نقد کتاب جامعه‏شناسی ادبیات، نوشتۀ آلن سوئینگوود و دیانا لارنسون، می‏پردازد. کتاب یادشده دومین اثر با عنوان جامعه‏شناسی ادبیات است که پس از ربع قرن به‌عنوان کتاب درسی دانشگاهی از سوی سازمان سمت به‌طبع رسیده است. کتاب ترجمه‏ای نیکو و ظاهری جذاب دارد. اِشکال اصلی قدیمی‌بودن آن است. براساس توافقی ناگفته در حوزۀ ادبیات دانشگاهی، ترجمۀ آثار قدیمی تلویحاً به‌معنای آن است که نویسنده نظریه‏پردازی گران‏قدر یا شارحی قابل‌اتکاست. کتاب حاضر، نوشته‌شده به سال 1970، در هیچ‏یک از این دو رسته نمی‏گنجد. به‌علاوه، میان نویسندگان کتاب و مترجم فارسی در شناسایی منزلتِ اثر وفاق وجود ندارد. نویسندگانْ کتاب را پیش‌نهادی برای مطالعه و تحقیق و مقدمه ‏ای بر رشته‏ای می‏دانند که هنوز دانش منسجمی از آن در ادبیات انگلیسی‏ زبان نیست. مترجم آن را اثری سترگ می‏داند که همانندی ندارد. حال‌آن‏که، گلچین نظری و خلاصۀ تاریخی کتاب از دو منظر محل اشکال‏اند. نخست، هر دو بخش به‌نحوی با رویکرد ضد پوزیتیویستی کتاب در تضادند: چه در منطق گزینش نظریه‏پردازان و وقایع و چه در صورت‏بندی و ارائۀ مطالب. دوم، خلاصۀ نظری و روشیْ نابسنده است. درمجموع، باتوجه‌به دردست‌رس‌بودن مجموعۀ غنی از مقالات و کتب متفکران جامعه ‏شناسی ادبیات، جامعه‏ شناسی فرهنگی، نقد ادبی، و فیلسوفان میان‏‌رشته‌‏ای کتاب مذکور برای تدریس چندان بسنده نمی‏نماید.

چکیده پژوهش حاضر با هدف نقد کتاب «مقدمات تکنولوژی آموزشی» تالیف دکتر خدیجه علی آبادی انجام شد. در این راستا با استفاده از روش پژوهش نقادی آموزشی، کتاب مورد نظر تالیف خدیجه علی آبادی چاپ شانزدهم سال 1399، مورد نقد قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها، کاربرگ نقد کتاب درسی دانشگاهی شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی بود که پس از دریافت و تکمیل  نمون برگ ها  از روش تحلیل محتوای کیفی به منظور تحلیل داده ها استفاده شد. بر اساس یافته ها، مزایای کتاب عبارتند از طراحی مناسب از نظر حجم و شکل، حروف نگاری، کیفیت مطلوب چاپ و صحافی، متن روان و سادگی مطالب، سازواری با ارزش های اسلامی ایرانی، و استفاده از منابع معتبر علمی.  هم چنین نتایج نشان از کاستی های شکلی و محتوای کتاب داشتند که عبارتند از کهنه بودن محتوا و منابع به ویژه در بخش مربوط به رسانه ها، عدم پوشش آخرین سرفصل های مدنظر وزارت علوم، ضعف در تحلیل و نقد محتوا، نداشتن نوآوری و خلاقیت در طراحی و پوشش محتوا، خالی بودن از محتوای علمی رایج در حیطه تکنولوژی آموزشی.

چکیده هدف پژوهش حاضر نقد و بررسی کتاب مبانی نظری تکنولوژی آموزشی، تألیف دکتر هاشم فردانش می­باشد. بدین جهت دو بعد شکلی و محتوایی کتاب به شیوه­ی تحلیلی – اسنادی مورد واکاوی قرار گرفته است. رعایت قواعد نگارشی و املایی، روان بودن متن، واژه­نامه انگلیسی – فارسی و نمایه موضوعی را می­توان از امتیازات ظاهری اثر مذکور دانست. با این­حال ارائه پیشگفتار، بیان هدف اصلی اثر، مقدمه و اهداف هر فصل، جمع­بندی، پرسش­هایی برای ارزیابی مخاطب و طراحی مناسب­تر جلد می­تواند از نظر ظاهری به مطلوبیت بیشتر آن کمک کند. در بعد محتوایی، این اثر دارای امتیازاتی همچون نظم منطقی و انسجام درونی، توجه به مبانی این حوزه، واژه­گزینی­های مناسب و اهتمام به منابع معتبر می­باشد. به­روز­رسانی تعریف تکنولوژی آموزشی، ارائه محتوایی در رابطه با مفاهیم سیستم­ها، یادگیری و عملکرد؛ یکدست کردن سبک استناددهی، ارائه روشن­تر برخی شکل­ها و رج­بندی مناسب عناوین می­تواند باعث غنای محتوایی بیشتر این اثر شود. در مجموع این اثر برای آشنایی اولیه با بنیان­های نظری تکنولوژی آموزشی اثر ارزشمندی است و تا حدی نسبی­ می­تواند خوانندگان را با چهارچوب­های کلی و اولیه این حوزه آشنا کند.

چکیده با رشد و توسعه فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی و استفاده روزافزون از ابزارهای هوشمند متصل به اینترنت، حجم عظیمی از داده­های دیجیتال در هر لحظه تولید می­شود. استفاده هوشمندانه از این داده­ها برای بهبود تصمیمات مرتبط با منابع انسانی،  نیازمند تحلیل­گری منابع انسانی است. تحلیل­گری منابع انسانی دارای انواع توصیفی، تشخیصی و پیش­بینی کننده است که در قالب مدل بلوغ تحلیل­گری معرفی می­شوند. مقاله حاضر با درنظر داشتن مدل بلوغ تحلیل­گری و کارکردهای پنج­گانه مدیریت منابع انسانی با استفاده از روش دلالت­پژوهی به نقد کتاب منابع انسانی داده­محور: کاربرد تحلیل­گری و سنجه­ها برای پیشبرد عملکرد اثر برنارد مر که تحت عنوان منابع انسانی داده­محور: نحوه استفاده از تحلیل­ها و شاخص­های کلیدی پیشبرد عملکرد به فارسی منتشر شده­است می­پردازد. احصای دلالت­ها نشان می­دهد که بهبود اساسی کتاب با غنی تر شدن و تعمق بیشتر در مبانی نظری مباحث مدیریت منابع انسانی و توجه دقیق­­تر به سطوح تحلیل­گیری امکان­پذیر است.

چکیده در مقالۀ حاضر به نقد کتاب اقتصاد کلان جونز، که جهانگرد و کرامت‏فر آن را ترجمه کرده ‏اند، ‏پرداخته شده است. دراین ‏زمینه، کوشش شده است، با استفاده از روش تحلیلی ـ توصیفی، این کتاب از نظر محتوا و ترجمه بررسی شود. تحلیل محتوای اثر بیان‏گر مفید بودن آن برای تدریس در دانشگاه است. معرفی مدل «DSGE» به‏ صورت روان و ساده برای دانشجویان مقطع کارشناسی، که به‏هم‏راه یک نمونۀ کاربردی تشریح شده است، مهم‏ترین دستاورد کتاب محسوب می‏شود. هم‏چنین، مفاهیم اقتصاد کلان به ‏سادگی و باتوجه ‏به حقایق آشکار‏شده ارائه شده است. توجه‏نکردن به حل مثال‏های عددی و هم‏چنین بیان مکاتب مختلف اقتصادی و نقش کتاب دراین‏ خصوص از کاستی‏ های متن اصلی به‏ شمار می‏آید. انتشار کتاب به زبان فارسی، به‏دلیل تحلیل‏ های رویکرد کینزی‏ های جدید، امری ارزش‏مند است، اما ترجمۀ کتاب دارای نقایص بسیاری است که در برخی موارد خوانش و فهم آن را با مشکل مواجه می‏ کند. ضمن این‏که بخش‏ هایی از نسخۀ اصلی، که برای فهم مطالب ضروری است، ترجمه نشده است. بنابراین، پیش‏نهاد می‏ شود متن ترجمه‏ شده مجدداً ویراستاری شود.  

چکیده نقد و بررسی آثاری که به گونه‌های خاص انواع ادبی پرداخته و در میان اهل زبان مقبولیت بسیاری یافته‌اند از ارزش بالایی برخوردار است. در ‌این میان بررسی و نقد آثاری چون مجمع‌الأمثال ابوالفضل میدانی که در دوره‌های آغازین ادبیات عربی تدوین شده، قابل توجه می‌باشد؛ چه آنکه با هدف جلوگیری از تحریف و نابودی میراث ارزشمند ضرب‌المثل و تبیین آن گردآوری شده است. در این راستا پژوهش حاضر بر آن است تا در قالب نقد ساختاری و با شیوه‌ای توصیفی – تحلیلی، شناخت عمیق‌تر و علمی‌تری از این اثر ارائه دهد. نتایج پژوهش از وجود طرحی منسجم در چارچوب‌بندی ساختار درونی و متناسب با موضوع، حکایت دارد. همچنین شرح و تبیین ضرب‌المثل‌ها با استفاده از شواهد قرآنی، اشعار، روایت، داستان و معاجم لغوی، گویای قوت جنبه‌ی علمی و استنادی کتاب می‌باشد و بیانگر تألیفی مبتنی بر تخصص زبانی در متناسب ساختن آن با تنوع سلایق مخاطبان است که با بهره‌گیری از بن‌مایه‌های زبانی و فرهنگی نقش قابل توجهی در استحکام میراث زبانی، تاریخی و فرهنگی قوم عرب ایفا نموده است. علیرغم این امتیازات، کاستی‌هایی همچون: وجود ابهام در شرح برخی ضرب‌المثل‌ها و تکرار مکررات، اهتمام به تحقیق و تعلیقی علمی متناسب با تحولات زبانی بر چنین اثری را ضروری می‌سازد.
 

چکیده کتاب «ورزش و رسانه با رویکرد کاربردی» منبع درسی دانشجویان تربیت بدنی و کتابی مناسب برای علاقمندان حوزه ارتباطات ورزشی است. مؤلفین کتاب دکتر حمید قاسمی و دکتر لقمان کشاورز هستند. روش تحقیق، کاوشگری فلسفی انتقادی با تکیه بر روش نقادی آموزشی است. ویژگی مؤلفین کتابها بر نحوه ارزشگذاری مخاطبان نقش دارد. تجربه و تخصص نویسندگان این کتاب، ضامن اطمینان و اعتماد خوانندگان به محتوای آن است. این کتاب، اثر ارزشمندی برای خوانندگان و عمدتا دانشجویان کارشناسی تربیت بدنی می باشد. قلم شیوا و ساختار ساده جملات برای تسهیل انتقال پیام از نکات ارزشمند این کتاب است. مطالب کتاب که با ارائه مفاهیم اولیه و تعاریف و مبانی آغاز شده و به تدریج به مطالب تخصصی و کاربردی و در نهایت به اثرات محیطی، شامل فرهنگ، قوانین و سیاستگذاران بر عملکرد رسانه منتهی شده است، حاکی از نظم مطلوب و ارتباط منطقی مطالب کتاب است که در بردارنده دامنه موضوعی، مفهومی و کاربردی رسانه­ها در ورزش است. اما کتاب مذکور دارای اشکالات شکلی و ظاهری و همچنین مشکلات نگارش دستور زبان فارسی است که در صورت رفع این مشکلات، می تواند کتابی منحصر به فرد، نه تنها برای دانشجویان بلکه برای تمام علاقمندان حوزه ورزش و رسانه باشد.

چکیده تألیف و معرفی منابع دانشگاهی با هدف ارتقای سطح علمی دانشجویان یکی از مهم‌ترین وظایف مدرسان دانشگاه است. در‌این‌میان، در رشته‌هایی چون صنایع ‌دستی و هنرهای اسلامی، که پس از انقلاب به‌منزلۀ رشته‌ای متناسب با فرهنگی ایرانی ـ اسلامی موردتأیید شورای انقلاب فرهنگی قرار گرفت، این کمبود بیش از دیگر رشته‌های علوم انسانی و هنر احساس شده است. طی دو دهۀ اخیر برخی از استادان در فعالیت‌هایی پراکنده و بدون نظارتی جامع، اقدام به نگارش متون آموزشی و کتاب‌هایی کردند تا بخشی از بار این معضل را سبک کنند. در‌این‌میان، نقد علمی و تحلیل کتاب‌های آموزشی یکی از راه‌های مؤثر به‌منظور راه‌نمایی برای نگارش منابعی اصیل و با اعتبارسنجی و پایایی قابل‌قبول خواهد بود. در این مقاله تلاش می‌شود کتاب آشنایی با هنرهای سنتی (3) معرفی و به‌لحاظ ساختار شکلی و تحلیل محتوا مورد نقد و بررسی قرار گیرد. نتیجۀ این نگاه انتقادی نشان می‌دهد که بی‌توجهی به روش‌های نوین پژوهش، بی‌دقتی در شیوۀ نگارش، تکرار محتوای مطالب براساس متون پیشین و منابع مشابه، و درنهایت نگاه سطحی به مفاهیمی که نیازمند رویکردی مبتنی‌بر تحلیل محتوا بودند، این کتاب را برای استفادۀ دانشجویان در حوزۀ منابع معتبر دانشگاهی قرار نمی‌دهد.

چکیده اندیشۀ نقد و نقد اندیشه به یونان باستان و بوطیقای ارسطو می‌رسد. نقد بر آن است تا ذوق عامه را تهذیب و فکر نویسنده را تربیت کند. در این میان، نقد کتاب‌های تألیف‌شده می‌تواند به تقویت کیفی محتوا و زیبایی شکلی اثر منجر شود. این پژوهش تحلیل و نقد شکلی و محتوایی کتاب تحلیل همانند‌ناپذیری (اعجاز) قرآن در آموزه‌های قرآن و سنت را با روش تحلیلی ‌ـ توصیفی دنبال می‌کند. برپایۀ یافته‌های پژوهش، این کتاب نقاط قوتی ازجمله حروف‌نگاری زیبا، نوع قلم خوب، حاشیه‌نگاری، و پانوشت‌های بسیار دارد که گاه در شرح و توضیح واژه‌ها و اصطلاحات مبهم خودنمایی می‌کند. غنای اطلاعاتی، ارزش آموزشی کتاب، قوت بعد پژوهشی آن، و هم‌چنین کیفیت منابع مورداستفاده و میزان امانت‌داری در ارجاعات کتاب نیز از دیگر نقاط قوت اثر به‌شمار می‌رود. بااین‌همه، انتخاب طرح جلد نامناسب، رعایت‌نکردن معیارهای اصولی طراحی جلد، تکرار مطالب، بی‌توجهی به اطلاعات و سابقۀ پیشینی مخاطبان، فقدان تناسب میان عنوان و محتوا، فقر نوآوری در محتوا، غفلت از وجوه مختلف اعجاز قرآن و دیدگاه‌های صاحب‌نظران این عرصه، و به‌طور کلی فقدان نگاه تخصصی به اعجاز قرآن از مهم‌ترین نقاط ضعف آن به‌شمار می‌رود.

چکیده روش تحقیق از دروس بنیادی است که در دهه‌های اخیر رشد مناسبی کرده و مورداقبال خوبی قرار گرفته است، اما متأسفانه، بااین‌که امروزه بر روش تحقیق و به‌کارگیری صحیح آن در حوزه‌های مختلف علوم تأکید می‌شود، با بی‌توجهی و کم‌تر پرداخته‌شدن به این مبحث و شیوه‌ها و اصول آن در تحقیقات دانشجویی مواجهیم. ازآن‌جاکه اغلب دانشگاه‌ها به پژوهش و برنامه‌های پژوهشی می‌پردازند، سعی بر آن دارند که آگاهی و شناخت دانشجو را از روش‌های تحقیق در زمینه‌های تخصصی افزایش دهند. کتاب الموجز فی المنهج البحث العلمی فی التربیة والعلوم الانسانیة، نوشتة سیف‌الاسلام سعد، کتابی است که در آن سعی شده است تا روش پژوهش علمی و اصول پایان‌‌نامه‌نویسی برای دانشجویان تبیین شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی ‌‌ـ تحلیلی به بررسی و نقد این کتاب پرداخته و برخی از امتیازها و کاستی‌‌های آن را برشمرده است. براساس یافته‌های این پژوهش، توانایی نویسنده در تبیین مطالب، انسجام و ترتیب موضوعات، تأکید لزوم استفاده از رایانه در پژوهش‌های علمی، و رعایت علائم نگارشی از مهم‌ترین نقاط قوت کتاب مذکور است، اما ایراداتی چون کم‌‌‌توجهی به ارجاع‌دهی درون‌متنی، استفاده‌نکردن از منابع، و جامع‌‌نبودن برخی مطالب، و تبیین‌نکردن تفاوت روش‌شناسی و روش پژوهش از کاستی های کتاب به‌شمار می‌رود.

چکیده این پژوهش به‌دنبال تحلیل و بررسی کتاب عکاسی؛ هنر میان‌مایه به ‌روشی ساختارمند است که بخش‌های مختلف کتاب را با روشی توصیفی ـ تحلیلی از منظرهای مختلف بررسی می‌کند. این پژوهش با بررسی خاستگاه کتاب و میزان اثرگذاری مطالب آن پس از گذشت بیش از نیم قرن از تألیفش، با مدنظر قراردادن نسخة ترجمة فارسی، فواید و کاستی‌های آن را بررسی می‌کند. هم‌چنین، ترجمة کتاب با مطابقت‌دادن ترجمة فارسی با نسخة انگلیسی بررسی شد و این رویارویی درنهایت مشخص کرد که کتاب در بخش‌هایی دچار نزول کیفیت ترجمه شده است و اشتباهاتی دارد. علاوه‌براین، این نتیجه به‌دست آمد که باتوجه‌به گذشت زمان طولانی از انتشار کتاب و سرعت تغییر حوزه‌های موردمطالعه در آن، یعنی جامعه‌شناسی و عکاسی، امروز دیگر بخش اعظم کتاب همانند سال‌های ابتدایی انتشار آن موردتوجه نیست و از میزان ارجاع به مطالب آن کاسته شده است. هم‌چنین، به این دلیل که کتاب شامل مقالاتی ناپیوسته است و به‌تبع آن دارای نتیجه‌گیری مشخصی نیست، به‌طور کلی وحدت مناسبی ندارد و ماحصل این شیوه این شده است که هر بخش از آن مستقل از بخش‌های دیگر قابل‌مطالعه باشد.

چکیده در زمینۀ مدیریت استراتژیک، منابع متعددی تدوین شده که در کشور ایران یکی از محبوب‌ترین آن‌ها کتاب مدیریت استراتژیک فرد آر. ‌دیوید، ‌ترجمۀ دکتر اعرابی و دکتر پارساییان، است. هدف این پژوهش بررسی و نقد این کتاب است. پژوهش حاضر رویکرد انتقادی دارد. به همین منظور، در این پژوهش از ابزار کاربرگ نقد کتب درسی و دانشگاهی شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی استفاده شده است. بررسی انتقادی در تحقیق شامل نویسنده، شکل ظاهری، ساختار، و محتوای کتاب بود. براساس یافته‌ها، دیوید در جامعۀ دانشگاهی بین‌المللی متفکر در حوزۀ استراتژیک شناخته نمی‌شود. کتاب دیوید ساختار منطقی خوبی دارد و از نظر یک کتاب علمی‌ می‌توان وزن مناسبی برای آن قائل شد. درضمن، فصل‌بندی کتاب براساس محتوای آن خوب است و نویسنده سعی کرده سرفصل‌های اصلی مدل خود را در فصل‌های مختلف کتاب بگنجاند. از نظر کیفیت محتوا، کتاب از دیدگاه خواننده (نه از دیدگاه یک فرد اجرایی) مطلوب است. مزیت اصلی کتاب رویکرد انتفاعی ابزارهای ارائه‌شده و ضعف اصلی کتاب را می‌توان در عدم‌ بیان مبانی علمی‌ و دیدگاه افراد صاحب‌نظر در زمینۀ مدیریت استراتژیک در فصول کتاب و اشکال در ‌ترجمۀ متن اصلی، ادبیات، و نگارش فارسی دانست.

چکیده امروزه چالش‌های خلق پولِ بدون پشتوانه در برهم‌زدن تعادل‌های اقتصادی و ایجاد شکاف طبقاتی محل بحث محافل کارشناسی است. باتوجه‌به این چالش‌ها، برخی از محققان، جای‌گزین‌کردن «پول‌طلا» به‌جای پول اعتباری را پیش‌نهاد داده‌اند. کتاب درآمدی بر نظریۀ پول‌طلا: نظام پولی تمدن نوین اسلامی، مهم‌ترین کتاب نوشته‌شده در تبیین نظریۀ پول‌طلا در بازار نشر ایران است. در این مقاله، سعی شده است تا با رویکردی علمی و با نگاهی به کتاب مذکور، به نقد و بررسی نظریۀ پول‌طلا پرداخته شود. در این مقاله، چنین نتیجه‌گیری ‌می‌شود که مؤلفان، با داشتن دغدغه‌ای ارزش‌مند در رفع چالش‌های نظام پولی و بانکی، هدف‌قراردادن معضل «خلق بی‌ضابطۀ پول»، و تبیین مناسب ابعاد نظریه درنهایت نتوانسته‌اند به ابهام‌ها و پرسش‌های اساسی درمورد آن نظریه پاسخ علمی و قانع‌‌کننده‌ای را ارائه کنند. به‌نظر می‌رسد که استفادۀ موازی از طلا در مبادلات اقتصادی درکنار پول اعتباری ضابطه‌مند (و نه حذف کامل پول اعتباری) گزینۀ معقول‌تری برای پیش‌نهاد به نظام پولی کشور باشد.

چکیده آگاهی‌های ما دربارۀ ایرانِ اشکانی در دهه‌های اخیر رو‌به‌فزونی است. کتاب فشرده اما پربار مبانی تاریخ پارتیان نوشتۀ کلاوس شیپمان، باستان‌شناس آلمانی، در سال 1980 منتشر شد. مسئلۀ اساسی این جستار نقد محتوایی و شکلی کتاب و دیدگاه‌های نویسندۀ آن است. کتاب براساس روش تحلیلی و انتقادی بررسی شده است. فصل مربوط به تاریخ سیاسی، به‌ویژه تحلیل‌های سیاسی و حقوقی آن در گزارش مناسبات میان روم و ایران، از فصل‌های درخشان و نقطۀ عطف کتاب محسوب می‌شود. تلاش نویسنده در پاس‌داشت میراث فرهنگی اشکانیان و معرفی جایگاه واقعی آنان در چهارچوب تاریخ باستانی ایران از دیگر نکات برجستۀ اثر شیپمان است. فشردگی آزاردهندۀ بخش‌های اجتماعی، هنری، و اقتصادی و خودداری نویسنده در ارائۀ آگاهی‌ها و توضیحات تکمیلی از نقاط ضعف کتاب به‌شمار می‌رود. از دیگر کاستی‌های کتاب باید به فقدان تصاویر، کمبود نقشه‌های مرتبط، و نیز خودداری نویسنده از ارائۀ گزیده‌هایی از متن سکه‌ها، کتیبه‌ها، و منابع مکتوب اشاره کرد. کتاب حروف‌چینی، صفحه‌آرایی، و صحافی باکیفیتی دارد. در زمینۀ ترجمه، گذشته از نثر دشوار و گاه رسمیِ مترجم، برخی اشتباهات در نام اشخاص، برخی معادل‌یابی‌های مبهم، و نیز سال‌شمار نادرست روی‌دادها، کتاب نمرۀ قابل‌قبولی دریافت می‌کند.

چکیده کتاب ادبیات کودک در ایران درس‌نامه‌‌ای دانشگاهی است که اکثر سرفصل‌‌های وزارت علوم را برای دو واحد درس «ادبیات کودک» در مقطع کارشناسی پوشش می‌‌دهد. نویسندۀ کتاب مذکور، محمد دهریزی، از مؤلفان کتاب «نگارش» دورۀ متوسطه، دانش‌‌آموختۀ ادبیات و از شاعران و نویسندگان حوزۀ کودک و نوجوان است که آثارش برندۀ جایزه‌‌های متعددی شده است. کتاب یادشده نخستین‌بار در سال 1388 با عنوان ادبیات کودکان و نوجوانان ایران و ویرایش جدید آن در سال 1399 منتشر شد. کتاب مذکور وجوه مثبت بسیاری دارد، اما به‌دلیل ضعف‌‌های روش‌‌شناختی مشترکی که با بسیاری از کتاب‌‌های تألیفی ادبیات کودک دارد پژوهش حاضر ترجیح می‌‌دهد، بیش ‌از این‌که از منظر استحسانی به این کتاب نگاه کند، از منظری انتقادی آن را در بوتۀ نقد قرار دهد. کتاب‌‌ها به‌‌اندازه‌‌ای ‌که بـتـوانند پارادایم‌‌های یک نظریه را به‌‌صورت سلسله‌‌مراتب نظام‌‌مند به خواننده ارائه بدهند، کارکرد علمی دارند. ازهمین‌رو، هدف اصلی این مقاله بررسی روش نظام‌‌مندسازی الگوواره‌‌های نظری معرفی‌‌شده در کتاب است. در همین جهت، کتاب موردنظر در شش محور نقد و بررسی می‌‌شود: آموزش، روش‌‌مندی، محتوا، ویرایش، فصل‌‌بندی، و زیبایی‌شناسی. این پژوهش برای نخستین‌بار در ایران کتابی را از حوزۀ ادبیات نظری کودک و نوجوان موردنقد قرار می‌‌دهد.

چکیده ترجمه یکی از ابزارهای مهم انتقال دانش به‌ویژه برای جامعۀ دانشگاهی است. ازاین‌رو، ترجمۀ یک کتاب مانند اصل آن دارای ارزش و اهمیت خاصی است، یکی از این کتاب‌های بسیار ارزش‌مند دانشگاهی کتاب تحلیل اقتصاد خرد (Microeconomic Analysis) اثر هال رونالد واریان است که یکی از منابع علمی برتر اقتصاد خرد به‌شمار می‌رود. نشر نی این کتاب را با ترجمۀ آقای رضا حسینی منتشر کرده است و اکنون در دانشگاهای ایران یکی از منابع آموزشی اقتصاد خرد در تحصیلات تکمیلی به‌شمار می‌رود. باتوجه‌به جایگاه ارزش‌مند کتاب، ترجمۀ آن به یک بررسی انتقادی نیاز دارد و این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر تحلیل کمی و کیفی، یعنی بررسی ویژگی‌های ظاهری، نگارشی، ویرایشی، برگردان‌های اصطلاحی، و بررسی متن ترجمه کوشیده است تا نقاط ضعف و قوت آن را بررسی کند و به این نتیجه رسیده است که ترجمۀ این کتاب از لحاظ کمی قابل‌قبول می‌نماید، اما از لحاظ کیفی ایرادهایی دارد که مناسب با ترجمۀ یک کتاب علمی دانشگاهی نیست. پیش‌نهاد می‌شود باتوجه‌به ‌چاپ‌های متعدد ترجمۀ کتاب و اهمیت آن، چاپ‌های بعدی این ترجمه بازبینی شود و موارد اصلاحی پیش‌نهادی مدنظر قرار گیرد.

چکیده کتاب امکان‌سنجی انتشار اوراق صکوک در اقتصاد ایران، مطالعۀ موردی بخش معدن و صنایع معدنی حاصل گزارشی از طرح تحقیقاتی است که در پژوهشکدۀ اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس توسط امیرحسین مزینی اجرا شده است. این اثر به چگونگی تأمین مالی بخش معدن از طریق انتشار صکوک استصناع پرداخته است. این مقاله، ضمن معرفی کلی اثر، به بررسی و نقد آن از جنبه‌های صوری و محتوایی پرداخته است. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد باآن‌که کتاب مدنظر روشی برای بررسی امکان استفاده از صکوک در بخش‌های مختلف اقتصادی را ارائه می‌دهد و تاحدودی یک اثر کاربردی است، از حیث ویژگی‌های صوری و محتوایی دارای اشکالاتی است. ویرایش‌نشدن ادبی و علمی اثر سبب شده است که علاوه‌بر ضعف در نظم و توالی منطقی مطالب، مباحث استحکام لازم را نداشته باشند. نادیده‌گرفتن منابع دست‌اول و آشفتگی در نحوۀ ارجاع‌دهی از اشکالات دیگر این اثر به‌شمار می‌آید. مؤلف در کتاب به نقش و تأثیر سیاست‌های بانک مرکزی ایران، به‌ویژه نقش آن در نرخ‌گذاری دستوری صکوک، هیچ اشاره‌ای نکرده است که این موضوع از مهم‌ترین دلایل استقبال‌نکردن بخش‌های مختلف اقتصادی از صکوک به‌‌منزلۀ ابزار تأمین مالی اسلامی است.

چکیده تأثیرات ناگوار شیوع بیماری کرونا در اقتصاد کشورهای جهان اقتصاددانان را به فکر ارائۀ تحلیل‎ها و نظرهای کارشناسانه واداشته است. اثر اقتصاد کرونا؛ اقتصاد مقاومتی در عصر ویروس کرونا اولین کتاب قابل‌توجه در این حوزه است که با هدف شناخت مسیرهای بهینۀ برون‌رفت اقتصاد ایران از بحران کرونا با رویکرد اقتصاد مقاومتی منتشر شده است. این مقاله با تحلیل و بررسی این اثر در دو محور شکلی و محتوایی به این نتیجه می‎رسد این کتاب که حاصل نظرها و تحلیل‎های جمعی از صاحب‌نظران اقتصادی است، علی‌رغم امتیازات زیادی هم‌چون جدید و نوآورانه‌بودن موضوع و نگارش روان و رسا، به دلایلی هم‌چون فقدان انسجام و نظم در پرداخت به موضوع، تعجیل در چاپ پیش از روشن‌شدن ابعاد اقتصادی و اجتماعی شیوع بیماری، انتخاب قالب نامناسب در ارائۀ مباحث، عدم استفادۀ کافی از تجربۀ اقتصادهای جهانی، و درنهایت ضعف در جامعیت و عمق تحلیل‎ها و راه‌کارها نتوانسته است به اهداف مدنظر دست یابد. این مقاله سعی دارد تا نکاتی را به‌منظور تقویت اثر از جنبۀ نگارشی و محتوایی پیش‌نهاد کند.

چکیده مدیریت اسلامی علمی است که در جمهوری اسلامی ایران اجرایی‌شدن آن بیش‌تر موردانتظار است. محققان دینی ـ مدیریتی نیز در این حوزه تحقیقات بیش‌تری انجام داده‌اند. یکی از این محققان حجۀ‌الاسلام ولی‌الله نقی‌پورفر است که در دهۀ 1370 کتابی با عنوان اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن نوشت. این پژوهش به نقد و بررسی این کتاب ارزش‌مند می‌پردازد تا محاسن و کاستی‌های آن را موردبررسی قرار دهد. در این پژوهش بعد از معرفی نویسنده و خلاصه‌ای از کتاب به پیشینۀ تحقیقات انجام‌شده در حوزۀ مدیریت اسلامی پرداخته می‌شود تا با استفاده از تحقیقات پیشین نقد و بررسی دقیق این کتاب انجام گیرد. از نظر شکلی و ساختاری کتاب محاسنی دارد، مانند استفاده از مقدمات غنی برای آماده‌کردن خواننده برای مطالب اصلی و هم‌چنین نگارش سادۀ اصول پنج‌گانه. از معایب آن وجود ایرادهای نگارشی، علائم سجاوندی، نداشتن بخش فهرست اَعلام، و ... است. از منظر محتوایی نیز کتاب از روش استناد به آیات و روایات برای اثبات مطالب خود استفاده کرده و تنها به پنج اصل عدم تقدم بر خدا و رسول، آخرت‌گرایی، وحدت و هماهنگی، اِعمال مدیریت براساس اختیار نیروها، و اعمال مدیریت براساس بصیرت نیروها اکتفا کرده که به‌صورت مفصل به نقد این اصول پرداخته می‌شود.

چکیده در سال‌های اخیر به دلایل مختلف، ازجمله مطرح‌شدن مدیریت در غرب به‌عنوان یک دانش مستقل و ضرورت‌های اجتماعی جوامع اسلامی برای بهره‌گیری از مدیریت اسلامی در ادارۀ جامعه و سازمان‌ها، برخی از دانشمندان اسلامی کوشیده‌اند تا کتاب‌هایی را با محتوای مدیریت اسلامی با درنظرگرفتن پیش‌فرض‌های نظریه‌ای گوناگون تألیف کنند. یکی از کتاب‌های ارزش‌مند در این زمینه مدیریت اسلامی نوشتۀ افجه‌ای است. در این مقاله، ضمن بررسی اجمالی کتاب حاضر و با بیان نوع نگاه‌ها به مدیریت اسلامی و هم‌چنین نگاه‌های فرانظریه‌ای متفاوت به مدیریت اسلامی، به نقد شکلی، نظری، و محتوایی از طریق کاربرد تکنیک فراتئوری و استفاده از روش تحلیل محتوای اثر به این کتاب پرداخته شده و درپایان پیش‌نهاد شده که ضمن ویرایش فنی و ادبی کتاب، به غنای محتوایی آن توجه بیش‌تر شود و موضوع تکلیف‌گرایی در فصول مربوط به برنامه‌ریزی و نظارت و کنترل موردبحث قرار گیرد.

چکیده محتوای کتاب نگاهی نو به باورهای کارآفرینی و مدیریت بنگاه‌ها شامل سه بخش و سیزده فصل با محوریت کارآفرینی و مدیریت بنگاه‌هاست. باتوجه‌به اهمیت باورها در کارآفرینی، موضوع کلی کتاب جذاب و سودمند است و به‌ویژه به مخاطبان غیرتخصصی دیدگاه مناسبی ارائه می‌کند. در این اثر تلاش شده است تا بازتعریفی از کارآفرینی و باورهای مرتبط با آن ارائه شود که این تلاش تا حد زیادی با عدم به‌کارگیری منابع به‌روز و جدید بی‌ثمر مانده است. البته ساختار کتاب خبری است و بیش‌تر به گزارش‌های دهۀ قبل میلادی اتکا کرده و از گزارش‌های داخلی بی‌بهره بوده است. این اثر اگرچه توانسته است اطلاعات جامعی را از کارآفرینی و مدیریت کسب‌و‌کار ارائه کند، به‌علت استفاده از آمارهای یک دهه قبل، در تحلیل روابط کسب‌و‌کار و کارآفرینی چندان موفق نبوده است و بیش‌تر قضاوت خواننده را درمورد مطلب جویا شده است. هم‌چنین، در موارد متعددی با عبارت‌های بدون استناد، استدلال‌هایی ارائه شده است که استفاده از کتاب را به‌عنوان یک مرجع کامل به‌خصوص در زمینۀ ارائۀ‌ الگوی بومی کارآفرینی زیرسؤال می‌برد. درمجموع، کتاب از نظر موضوعی افق جدیدی به مباحث کارآفرینی می‌گشاید، هرچند از نظر محتوایی ضعف‌های آشکاری دارد.

چکیده هنر نمایش‌نامه، ره‌آورد زندگی اجتماعی انسان، بیش از دیگر انواع هنر در ارتباط با انسان اجتماعی است و بر همین اساس ‌‌می‌توان ‌‌گره‌خوردگی آن را با مدنیت جدید بیش از دیگر مؤلفه‌ها موردتأکید قرار داد. نمایش‌نامه، در دورۀ جدید، چه به‌عنوان یک متن و چه به‌عنوان مجموعۀ روایتی که به‌وسیلۀ بازیگران در صحنه اجرا می‌‌‌شود، یکی از موضوعات مهم برای مباحث نقد است؛ تاجایی‌که کتب نقدی و تاریخی این نوع از هنر ‌‌گستره‌ای به‌وسعت قدیمی‌ترین انواع هنر را به‌خود اختصاص داده است. از ‌‌جدید‌ترین آثار از این ‌دست کتاب نشأة المسرح فی المشرق است که نویسنده‌‌‌اش پیدایش و سیر دگردیسی این هنر را در مشرق‌زمین و با تمرکز بر لبنان، سوریه، ترکیه، و ایران موردبررسی قرار داده است. این مقاله برآن است تا با اتخاذ شیوة توصیفی خوانشی نقدگونه از آن را ارائه دهد. نتایج به‌دست‌آمده نشان ‌‌می‌دهد که گرچه وجه نقدی کتاب موردنظر اندک است، نویسنده توانسته است با استفاده از ‌‌شیوه‌ای دقیق در بررسی سیر تحول و با بهره‌‌مندی از اسناد و منابع موثق اثرش را به‌‌منزلۀ یک کتاب تاریخی ‌ـ تحلیلی معرفی کند.

چکیده بررسی کتاب‌های درسی و دانشگاهی درجهت بهبود وضعیت آموزشی و با هدف بازنمایی ‌‌کاستی‌ها و نقاط پنهان این آثار صورت ‌‌می‌پذیرد. یکی از کتاب‌های انتشاریافته در حوزة ادبیات تطبیقی الأدب المقارن فی ایران و العالم العربی (1903-2012) از حیدر خضری است که در انتشارات سمت به‌چاپ رسیده است. این کتاب، از این نظر که به معرفی و بررسی مکاتب جدید ادبیات تطبیقی پرداخته، دارای اهمیت است. ازهمین‌رو، پژوهش حاضر به بررسی این کتاب در دو بخش شکلی و محتوایی می‌پردازد و در هر قسمت امتیازات و کاستی‌ها را موردبررسی قرار می‌دهد. ازجملۀ نتایج به‌دست‌آمده به این قرار است: این اثر به‌جهت شناساندن مکاتب و نظریه‌های جدید در حوزۀ ادبیات تطبیقی نسبت ‌به آثار مشابه گامی تازه برداشته و ضمن خودداری از تکرار مکررات دست به نوآوری زده است؛ اگرچه باتوجه‌به ماهیت آموزشی کتاب می‌توانست در تعریف و شناساندن چهارچوب و روش مکتب‌‌ها و نظریه‌‌های جدیدی هم‌چون تصویرشناسی، پسااستعماری، و آلمانی تعمق و درنگ بیش‌تری کند و روش و چگونگی پژوهش هر مکتب و شیوۀ انجام تطبیق برپایۀ آن را به خواننده بیاموزد.

چکیده نقد و تحلیل انتقادی تولیدات علمی نقاط قوت و ضعف نویسندگان را برجسته می‌کند و تقویت نقاط قوت و اجتناب از نقاط ضعف را به‌دنبال خواهد داشت. رسیدن به کمال مطلوب در تدوین منابع دانشگاهی پس از نقدهای صریح و سازنده میسر است. در این نوشتار کتاب البحث العلمی؛ أسسۀ، مناهجۀ و أساسیبۀ، إجراءاتۀ، اثر ربحی مصطفی علیان، با استفاده از روش توصیفی‌ ـ تحلیلی موردنقد و بررسی قرار گرفته است. نتایج به‌دست‌آمده از بررسی این کتاب نشان می‌دهد که کتاب حاضر، علی‌رغم برخی نکات قوت از قبیل استفاده از منابع فراوان و متنوع، استفاده از تمرین‌ها، جدول‌ها، و نمودارها که در تبیین و آموزش مفاهیم نقش مؤثری داشته است، متأسفانه نواقص شکلی و محتوایی فراوانی دارد. مهم‌ترین نواقص شکلی عبارت‌اند از رعایت‌نکردن دقیق قواعد عمومی نگارش، خطاهای لغوی، رعایت‌نکردن قواعد صرف و نحو، خطاهای تعبیری و انشایی ناشی از عدم استعمال درست واژه‌ها و ترکیب‌ها، فقدان جامعیت صوری ناشی از فقدان مقدمۀ روش‌مند، و فقدان خاتمه در پایان فصل‌ها و پایان کتاب. مهم‌ترین نواقص محتوایی هم شامل تکراری‌بودن موضوع، تنظیم و فصل‌بندی ناقص، بررسی سطحی و شتاب‌زده، تکیه بر تدوین و جمع‌آوری، و درنتیجه فقدان نقد و نوآوری است.

چکیده ظهور «فضای مجازی» و گسترش صنعت هم‌زمان اطلاعات و ارتباطات بسیاری از مفاهیم کلاسیک و ساختارهای فرهنگی و اجتماعی را دچار دگردیسی کرده است. یکی از آثاری که به این موضوع و مسائل فضای مجازی در ایران پرداخته، کتاب فضای مجازی؛ اجتماع و فرهنگ اثر سیدابوالحسن فیروزآبادی، رئیس مرکز ملی فضای مجازی و یکی از سیاست‌گذاران فضای مجازی کشور، است. این مقاله تلاش می‌کند این اثر را با روش مرور انتقادی کتاب موردنقد شکلی و محتوایی قرار دهد. مقالۀ حاضر، پس از معرفی اثر و طرح مباحث بنیادین در حوزۀ فضای مجازی، فرهنگ، و قدرت، به نقد و بازخوانی این اثر می‌پردازد و ضرورت‌‌های نظری و روشی برای بهبود آن ‌را با ذکر دلایل و مصادیق توضیح می‌دهد. فهرست ناقص، عدم نتیجه‌گیری پایانی، و روزآمدنبودن منابع و اطلاعات ازجمله اشکلات شکلی اثر است. عدم دقت و اهتمام لازم در تدوین ساختار محتوا و رعایت نظم منطقی جزو اشکالات محتوایی است که موردنقد مرکزی این مقاله قرار گرفته است.