نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، پردیس فارابی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه علوم قرآن وحدیث دانشکدۀ الهیات پردیس فارابی دانشگاه تهران

3 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ اصول الدین، قم

چکیده

دایره‌المعارف قرآن لیدن(Encyclopedia of the Quran) جدیدترین اثر جامع پژوهشی در غرب در حوزه مطالعات قرآنی  وتفسیری است که در سال‌های 2000 تا 2006م با سرویراستاری خانم دکتر جین‌ دمن ‌مک‌اولیف(Jane Dammen McAuliffe) در شهر لیدن(Leiden) هلند انجام گرفته و توسط انتشارات بریل(Brill) منتشر شده است. مقاله "زکات"(Alms-giving)، نوشته‌ی پژوهشگری به نام عظیم نانجی، در جلد اول دایره‌المعارف قرآن لیدن در صفحات 64 تا 70 به چاپ رسیده است. این مقاله برغم کوشش نویسنده  ایرادات بنیادین مواجه است مهمترین مباحثی که در این مقاله مورد نقد و بررسی قرار گرفته‌اند، چیستی صدقه، ایده‌آل بخشش از نگاه قرآن، رابطه پرهیزکاری و بخشش، مفاهیم مرادف صدقه، شئون و جهات صدقه، معناشناسی زکات، و روند شکل‌گیری نهاد تولیت امر صدقه است، که ضمن تأکید بر منابع اصلی از دو نظرگاه  برداشت‌ها وخوانش های ناتمام نویسنده و ارائه تفسیری غیرمستند و متفاوت از آموزه‌های متون اسلامی و نصوص قرآنی، مورد بررسی انتقادی قرار گرفته‌اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Review of Article "Alms-giving" in Encyclopedia of the Quran

نویسندگان [English]

  • Seyed Abdolrahim Hosseini 1
  • Seyyed Mohammad Musavi Moqaddam 2
  • Omolbanin Soleymani Baghshah 3

1 Associate Professor of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Farabi Campus, University of Tehran, Iran

2 Assistant Professor, Quran and Hadith Sciences Department, Faculty of Theology, College of Farabi, University of Tehran

3 M. A. in Quran and Hadith Sciences, Faculty of Osul Al-Din, Qom

چکیده [English]

Leiden Encyclopedia of the Quran is the newest comprehensive research work in the West about the interpretive studies of the Quran accomplished from 2000 to 2006 by the Chief Editor, Jane Dammen McAuliffe, in the city of Leiden in the Netherland and published by Brill Publishers. The article Zakat (alms-giving) written by a researcher named Azim Nanji has been published in the first volume of the Leiden Encyclopedia of the Quran (pp. 64 -70). The most important issues and themes that have been criticized and reviewed in the view of the authors of the article include the essence and the constitutive elements of sadaqah (charity), the ideal donation and its aspects in the view of the Holy Quran, the relationship between piety and donation, the synonymous concepts of sadaqah, the status and the aspects of sadaqah, the semantics and the conditions for the payment of zakat, and the process of formation of the institution of sadaqah and its distribution. The above-mentioned issues, while focusing on the original and valid sources in the two perspectives of unfinished, biased perceptions and presenting a different and undocumented interpretation of the teachings of the Islamic traditions, interpretation, and the clear texts of the Quran, have been critically reviewed with a look on their different aspects

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alms-giving
  • Charity
  • Leiden Encyclopedia of the Quran

ابن منظور، ابوالفضل جمال‌الدین محمد بن مکرم(1414ق). لسان العرب. بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع؛ دار صادر.

ابن فارس، ابوالحسین احمد بن فارس(1404ق). معجم مقائیس اللّغة. قم: بی‌نا.

ابوالفتوح رازی، حسین بن علی(1408ق). روض الجنان فی تفسیر القرآن. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی.

اصفهانی، محمد باقر(1410ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السّلام. بیروت: مؤسسة الطّبع و النّشر.

انصاری، مرتضی(1415ق). صراة النجاة(محشی). قم: کنگره بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.

جرجانی، سید امیر ابوالفتح حسینی(1404ق). تفسیر شاهی. تهران: بی‌نا.

جوهری، اسماعیل بن حماد(1410ق). تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دارالعلم للملایین.

حرّ عاملی، محمد بن حسن(1409ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل البیت.

حلّى، مقداد بن عبد الله سیورى(بی‌تا). کنز العرفان فی فقه القرآن. ترجمه: عبد الرحیم عقیقى بخشایشى، قم: بی‌نا.

‌خمینی، سیدروح‌الله موسوی(بی‌تا). تحریرالوسیله. قم: مؤسسة مطبوعات دارالعلم.

ــــــــــــــــــــــــــ(1425ق). تحریرالوسیله(ترجمه). قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1410ق). المفردات فی غریب القرآن. سوریه: الدار الشامیة.

راوندی، قطب الدین(1405ق). فقه القرآن. قم: مکتبة آیة الله العظمی النجفی المرعشی.

زبیدی، سید محمد مرتضی حسینی(1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دارالفکر.

شهابی خراسانی، محمود(1417ق). ادوار فقه. تهران: سازمان چاپ و انتشارات.

شهید ثانی(1410ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. بی‌جا: منشورات جامعة النجف الدینیة.

طباطبایی، سید محمد حسین(بی‌تا). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسة النّشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم المشرفه.

طبری، ابوجعفر محمد بن جریر(1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفة.

طوسی، محمد بن حسن(بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.

عاملی، ابراهیم(بی‌تا). تفسیر عاملی. تهران: کتابخانه صدوق.

عاملی، علی بن حسین(1413ق). الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز. قم: دار القرآن الکریم.

قرشى، سید على اکبر(1412‍ق). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الإسلامیة.

قمی، محمد بن محمدرضا(1368ق). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: سازمان چاپ و انتشارات.

کاشانی، محمد محسن فیض(1429‍ق). رسائل فیض کاشانی. تهران: بی‌نا.

کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب(1407‍ق).  الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة.

گیلانی، ابوالقاسم میرزای قمی(1413ق). جامع الشتات فی أجوبة السؤالات. تهران: مؤسسه کیهان.

محمودی، محمد رضا(1429‍ق). مناسک حج (محشی). تهران: بی‌نا.

مصطفوی، حسن(1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. بیروت: دارالکتب العلمیة.

مقدس اردبیلی، احمد بن محمد(بی‌تا). زبدة البیان. تهران: المکتبة الجعفریة.

مکارم شیرازی، ناصر(بی‌تا). الأمثل فی تفسیر کتاب الله المنزل(تفسیر نمونه). بی‌جا: بی‌نا.

یزدی، سید محمد‌کاظم طباطبایی(1415ق). سؤال و جواب(للسید یزدی). تهران: مرکز النشر العلوم الإسلامی.

یزدی، سید مصطفی محقق داماد(1406ق). قواعد فقهی. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.

 

Jane Dammen McAuliffe, Encyclopedia of the Quran, Leiden: Brill, 2001-2006