آیا روح مطلق همان خداست؟ نقدی بر کتاب مفهوم خدا ازنظر هگل

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

دکترای فلسفۀ غرب، استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

جایگاه و نقش خداوند در فلسفۀ هگل به یکی از مناقشه‌برانگیزترین مسائل فلسفی و تفسیری در دو قرن گذشته بدل شده است. شیوۀ پاسخ به این پرسش یکی از عناصر اصلی تمایزبخش میان دو جریان هگلیان راست‌گرا و چپ‌گراست. هگل، برخلاف روند حاکم بر فلسفۀ مدرن که رفته‌رفته بهدنبال کمرنگکردن جایگاه و نقش هستی‌شناسانۀ خداوند در تبیین عالم بود، دوباره پای خداوند را به فلسفه باز کرد، براهین اثبات وجود خدا را احیا کرد، و خدا را با عنوانی تازه در صدر نشاند: روح مطلق. حال پرسش اصلی این است که روح مطلق هگلی چه نسبتی با خدای مسیحی دارد؟ آیا هگل فلسفه را الهی کرد یا الهیات را فلسفی؟ آیا هگل خدا را به جایگاه والایش بازگرداند، یا برعکس، با تغییردادن معنایش، خدای عرفیـ کلامی ادیان ابراهیمی را به‌کلی نفی کرد؟ کوئنتین لویر در کتاب مفهوم خدا ازنظر هگل می‌کوشد تا به این پرسش‌ها بپردازد. اگرچه مخاطب کتاب نیز نهایتاً پاسخ سرراستی به نفع یکی از طرفین این مسئله دریافت نمی‌کند، همراه با نویسنده با تحلیل هگلیِ مفهوم خداوند و درنتیجه، به‌طور کلی با طرحی کلی از متافیزیک هگلی آشنا می‌شود که ازقضا بهلحاظ شیوۀ بیان و استدلال‌ها نیز بی‌شباهت به خودِ سبک استدلالیِ هگل نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Is the Absolute Spirit God? Reviewing and Criticizing Hegels Concept of God

نویسنده [English]

  • Mohammad Mehdi Ardebili
PhD in Western Philosophy, Assistant Professor, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

Place and role of God in Hegel’s philosophy have become one of the most controversial problems in philosophy and interpretation for the past two centuries. The main distinction between the two Hegelian movements (the left and the right wings) depends on how we answer this issue. Contrary to the development of modern philosophy which has gradually diminished the place and role of God in the explanation of the world, Hegel brought this concept into the center of philosophy once again; he revived the arguments, and put it on the throne, although with a new name: Absolute Spirit.
At the moment the most important question is the relationship between Hegelian Absolute Spirit and Christian God. Did Hegel make philosophy theological or theology philosophical? Did Hegel bring God into its high place or did he negate the common-theological concept of God?
In Hegel’s Concept of God, Quentin Lauer attempts to deal with these questions. Although the reader cannot derive explicit answers for these questions, he or she can understand the approach of the writer about Hegelian analysis of the concept of God, and consequently grasp a brief impression of Hegelian metaphysics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • God
  • Hegel
  • Quentin Lauer
  • Spirit
  • Reason
اردبیلی، محمدمهدی (1390)، آگاهی و خودآگاهی در پدیدارشناسی روح هگل، تهران: روزبهان.

اردبیلی، محمدمهدی (1395)، «بازخوانیِ انتقادی عناصر مفهومی اندیشۀ کی‌یرکه‌گور برمبنای ضدیتش با نظام هگلی»، دوفصلنامۀ پژوهش‌های فلسفی (دانشگاه تبریز)، س 10، ش 19.

استرن، رابرت (1393)، هگل و پدیدارشناسی روح، ترجمة محمدمهدی اردبیلی و سیدمحمدجواد سیدی، تهران: ققنوس.

بیزر، فردریک (1391)، هگل، ترجمة سیدمسعود حسینی، تهران: ققنوس.

پلامناتز، جان (1367)، شرح و نقدی بر فلسفۀ اجتماعی و سیاسی هگل، ترجمة حسین بشیریه، تهران: نی.

پینکارد، تری (1394)، فلسفۀ آلمانی: میراث ایدئالیسم، ترجمة ندا قطرویی، تهران: ققنوس.

کانت، امانوئل (1394)، نقد عقل محض، ترجمة بهروز نظری، تهران: ققنوس.

هگل، گئورگ ویلهلم فردریش (1391)، دفترهای سیاست مدرن 1 (منتخبی از نوشته‌های سیاسی هگل)، ترجمة محمدمهدی اردبیلی، تهران: روزبهان.

هگل، گئورگ ویلهلم فردریش (1395)، متافیزیک ینا، ترجمة محمدمهدی اردبیلی، تهران: حکمت.

Hegel, Georg Wilhelm Friedrich (1977), Phenomenology of Spirit, trans. A. V. Miller, London and Oxford: Oxford University Press.

Knowles, R. Dudley (1985), “Hegel and the Philosophy of Righr”, The Philosophical Quarterly, vol. 35, no. 139.

Kojeve, Alexandre (1980), Introduction to the Reading of Hegel, trans. James, H . Nichols, Jr., New York: Cornell University Press.

Lauer, Quentin (1982), Hegel’s Concept of God, Albany: State University of New York Press.

Shook, John R. (2005), Dictionary of Modern American Philosophers, Bristol: Thoemmes.