نقد کتاب تأثیر ابن‌سینا بر فلسفۀ دونس اسکوتوس

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه تبریز

چکیده

فلسفة اسلامی در پیدایش اولیة خودش در سده‌‌های نخست هجری از جهات گوناگونی تحت‌تأثیر فلسفة مسیحی بوده است. اوضاع امور علمی در دو جهان مسیحیت و اسلام به‌گونه‌‌ای پیش رفته است که جهان اسلام در سده‌‌های سوم تا هفتم هجری (نهم تا سیزدهم میلادی) در برتری آشکار بر جهان مسیحیت قرار گرفته و محافل علمی و سپس فلسفی به‌اصطلاح دورة مدرسی را سخت تحت‌تأثیر قرار داده است. درمیان چهره‌‌های مسلمان اثرگذار در جهان مسیحیت ابن‌سینا جایگاه ویژه‌‌ای دارد. کتاب تأثیر ابن‌سینا بر فلسفة دونس اسکوتوس به‌قلم دکتر مهدی عباس‌‌زاده در‌صدد است، به‌عنوان مطالعه‌‌ای موردی، تأثیر ابن‌سینا را بر یکی از فیلسوفان مدرسی نیمة دوم سدة سیزدهم نشان دهد. کتاب جامعیت صوری خوبی دارد؛ به‌قلم روان نوشته شده ‌است؛ خواننده می‌‌تواند چیزهای زیادی از آن یاد بگیرد. با استفاده از همة آثار دونس اسکوتوس و با پرهیز از اندکی پیش‌داوری و مبالغه دربارة عمق و گستردگی تأثیر ابن‌سینا بر دونس اسکوتوس (که در سرتاسر اثر به‌چشم می‌خورد) می‌‌توان ارزش و اصالت اثر را ارتقا بخشید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Review of “Ibn-Sina’s Influence on Dons Scotos”

نویسنده [English]

  • Hassan Fathi
Associate Professor of Philosophy, University of Tabriz
چکیده [English]

Islamic philosophy in its first formation has been widely influenced by Christian philosophy. After several centuries, however, Islamic world takes the upper hand, and Islamic scientific and philosophical school influenced the Christian ones, especially and intensely in so-called Scholastic era. The most influencing figure, from this point of view, was Avicenna. Avicenna’s Influence on Duns Scotus’ Philosophy, by Mahdi Abbaszade, intends to expose an example of the aforesaid influences, as a case study: Avicennna’s on Duns Scotus. Abbaszade’s book is relatively comprehensive and very informative. Dr Abbaszade could have a better work by seeing all of scotus’ philosophical writings, and by refraining from some prejudices and exaggerations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic philosophy
  • Christian philosophy
  • Aricena
  • Duns Scotus
  • Mahdi Abbaszade
ابن‌رشد، محمد بن ابوالولید (1387)، تهافت‌‌التهافت، ترجمة حسن فتحی، تهران: حکمت.

ارسطو (1387)، مابعدالطبیعه (متافیزیک)، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران: طرح نو.

ژیلسون، اتین (1370)، روح فلسفه قرون وسطی، ترجمة ع داوودی، تهران: علمی و فرهنگی.

ژیلسون، اتین (1385)، فلسفة اسلامی و یهودی به‌روایت ژیلسون، ترجمة حسن فتحی، تهران: حکمت.

ژیلسون، اتین (1389)، تاریخ فلسفة مسیحی در قرون وسطی، ترجمة رضا گندمی نصرآبادی، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب و سمت.

عباس‌‌زاده، مهدی (1393)، تأثیر ابن‌سینا بر فلسفة دونس اسکوتوس، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة دینی.

فلاطوری، عبدالجواد (1394)، دگرگونی بنیادی فلسفة یونان در برخورد با شیوة اندیشة اسلامی، ترجمة محمدباقر تلغری‌‌زاده، تهران: مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران، با هم‌کاری امیرکبیر.

کاپلستون، فریدریک (1388)، تاریخ فلسفه، جلد دوم: از اوگوستینوس تا اسکوتوس، ترجمة ابراهیم دادجو، تهران: علمی و فرهنگی.

کاپلستون، فریدریک (1368)، تاریخ فلسفه، جلد یکم: یونان و روم، ترجمة سیدجلال‌‌الدین مجتبوی، تهران: علمی و فرهنگی و سروش.

مجتهدی، کریم (1375)، فلسفه در قرون وسطی، تهران: امیرکبیر.

مجتهدی، کریم (1380)، «دونس و اسکوتوس و فلسفة او»، در: فلسفه و غرب (مجموعه‌مقالات)، تهران: امیرکبیر.

یگر، ورنر (1392)، الهیات نخستین فیلسوفان یونانی، ترجمة فریده فرنودفر، تهران: حکمت.