سعدی و سیاست: ارزیابی پژوهش‌های ایرانی معاصر از اندیشه سیاسی سعدی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دوره‌ی دکتری تخصصی علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

چکیده
این مقاله به ارزیابی انتقادی پژوهش‌های ایرانی معاصر درباره‌ی اندیشه‌ی سیاسی سعدی می‌پردازد و چهار اثر شاخص از همایون کاتوزیان، عباس میلانی و مریم میرزاده، روح‌الله اسلامی و سیدجواد طباطبایی را در کانون تحلیل قرار می‌دهد. پرسش اصلی مقاله این است که سعدی در این خوانش‌ها چگونه به‌مثابه‌ی یک اندیشه‌ورز سیاسی بازنمایی شده و نسبت آن با سیاست چگونه تفسیر شده است . مقاله با بهره‌گیری از هرمنوتیک فلسفی پل ریکور و با تأکید بر پیوند دیالکتیکی میان توضیح و فهم، نشان می‌دهد که هرچند سعدی فاقد یک سامانه‌ی نظری منسجم در سیاست است، اما آثار او واجد نوعی عقلانیت سیاسی عملی، مردم‌محور و واقع‌گرایانه‌ اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که سیاست در اندیشه‌ی سعدی بیش از آن‌که نظریه‌پردازانه باشد، بر تجربه‌ی زیسته، اخلاق انتقادی، اندرزنامه‌نویسی زمینه‌مند و مقاومت در برابر بیداد استوار است. این ویژگی‌ها، سعدی را به یکی از منابع مهم بازاندیشی سیاست بومی در ایران بدل می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Saadi and Politics: An Evaluation of Contemporary Iranian Research on Saadi's Political Thought

نویسنده English

Azizullah Ariafar
PhD Candidate in Political science, Ferdowsi University, Meshad, Iran
چکیده English

This article provides a critical assessment of contemporary Iranian scholarship on Saadi’s political thought, focusing on four influential works by Homa Katouzian, Abbas Milani and Maryam Mirzadeh, Rouhollah Eslami, and Seyyed Javad Tabatabaei. The central question concerns how Saʿdī is represented in these readings as a political thinker and how his relationship to politics is interpreted. Drawing on Paul Ricoeur’s philosophical hermeneutics, and emphasizing the dialectical relation between explanation and understanding, the article demonstrates that although Saʿdī lacks a coherent and systematic political theory, his works embody a form of practical, people-centered, and realist political rationality. The findings indicate that politics in Saʿdī’s thought is grounded less in abstract theorization than in lived experience, critical ethics, context-sensitive advisory writing, and resistance to injustice. These features render Saʿdī a significant resource for the rethinking of indigenous political reflection in Iran.

کلیدواژه‌ها English

Būstān
Golestān
Humanism
Iranian Despotism
Political Advice
Political Thought
Saadi
زغندی، علی‌رضا (۱۳۹۱)، اندیشه‌های سیاسی سعدی، تهران: نشر قومس.
اسلامی، روح‌الله (۱۳۹۷)، سیاست‌نامه سعدی، تهران: تیسا.
اولیایی‌نیا، هلن (۱۳۹۸)، سعدی و جانسون، دو همزبان همدل، تهران: نگاه معاصر.
دشتی، علی (۱۳۹۷) قلمرو سعدی، تهران: انتشارات اساطیر.
سعدی، مصلاح بن عبدالله (۱۳۶۲)، کلیات، به کوشش محمد علی فروغی، تهران: امیر کبیر.
سعدی، مصلح‌ بن عبدالله (۱۳۷۹)، گلستان، تصحیح غلام‌حسین یوسفی، تهران: انتشارات خوارزمی.
سعدی، مصلح بن عبدالله (۱۳۸۶)، کلیات سعدی، تصحیح محمد علی فروغی، تهران: امیر کبیر.
سعدی، مصلح‌الدین (۱۳۵۹)، بوستان، تصحیح و توضیح غلام‌حسین یوسفی، تهران: انتشارات انجمن استادان زبان و ادبیات فارسی.
سعدی، مصلح‌ بن عبدالله (۱۳۸۵)، کلیات سعدی به اهتمام محمدعلی فروغی، تهران: انتشارات زوار.
طباطبایی، سید جواد (۱۳۸۵)، درآمدی بر تاریخ اندیشه‌ی سیاسی در ایران، تهران: کویر.
کاتوزیان، محمد علی همایون (۱۴۰۲)، سعدی؛ شاعر عشق و زندگی، تهران: نشر مرکز.
لبیبی، محمدمهدی ( ۱۳۸۷)، زندگی و مرگ مؤلف، نگرشی انتقادی به آراء رولان بارت، تهران: نشر افکار.
میلانی، عباس و مریم میرزاده (۱۳۹۹)، انسان‌‌گرایی در سعدی، تهران: زمستان.
موحد، ضیاء (۱۳۹۹) سعدی، تهران: انتشارات نیلوفر.
ناصح، محمد علی (۱۳۷۴)، بوستان سعدی، چاپ دوم، تهران: انتشارات صفی علیشاه.
 
ب) مقاله‌ها
پریمی، علی (۱۳۸۳)، هرمنوتیک و تأثیر آن بر فهم متون دینی، فصلنامه‌ی روش‌شناسی علوم انسانی، دوره‌ی ۱۰ شماره‌ی ۳۹، صص ۶۷-۱۰۱.
قاسمی، علی؛ ایمانی، محسن (۱۳۹۲)، واکاوی مؤلفه‌های اساسی روش هرمنوتیکی ریکور برای فهم متون درسی، پژوهش‌نامه‌ی مبانی تعلیم و تربیت، ۳ (۱)، صص ۴۳-۶۴.
طباطبایی، سید جواد (۱۳۹۵)، اندرزنامه‌نویسی خلاف‌آمد عادت سعدی، نشریه‌ی سعدی‌شناسی، شماره‌ ۱، صص ۱۱۷ تا ۱۵۳.
ظهیری ناو، بیژن و عمران پاک‌مهر (۱۳۸۷)، اندیشه‌های سیاسی و حکومتی سعدی در بوستان و گلستان، پژوهشنامه‌ی علوم انسانی: شماره‌ی ۵۸ تابستان، صص ۹۹-۱۲۲.
 
منابع انگلیسی:
Ricoeur, Paul (1976), Interpretation Theory: Discourse and the Surplus of Meaning, Fort Worth: Texas Christian University Press.
Ricoeur, Paul (1981), Hermeneutics and the Human Sciences: Essays on Language, Action, and Interpretation, Edited and translated by John B. Thompson, Cambridge: Cambridge University Press.
Ricoeur, Paul (1991), From Text to Action: Essays in Hermeneutics II. Evanston: Northwestern University Press.
 
دوره 25، شماره 4 - شماره پیاپی 122
زمستان 1404
زمستان 1404
صفحه 81-112

  • تاریخ دریافت 30 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 06 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 16 دی 1404