نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار حقوق دانشگاه اصفهان

چکیده

از زمان پیدایش حقوق، دین و مذهب و اعتقادات قلبی منبع عظیمی برای حقوق به‌شمار می‌رفته است. قرن‌های متمادی، مقررات کلیسا هم دین و شریعت بوده است هم حقوق؛ همان وضعیتی که قبل از مشروطه در ایران می‌توان شاهد آن بود. سعی قانونگذاران نیز این بوده است که تاحد ممکن راه‌حل معضلات اجتماعی را از درون نظام شرعی پیدا کنند و به‌صورت قانون جلوه دهند، همچنان‌که قضات و حقوقدانان نیز در عمل به فقه وفادار مانده‌اند و مواردی که احکام فقهی در آرا انعکاس یافته است، کم نیست. حتی دکترین حقوقی نیز درمواردی برای تفسیر و شرح مواد قانونی به دامان فقه پناه آورده است.
با وجود این، بخشی از قواعد حقوقی ما از فقه فاصله گرفته و رنگ و بوی اروپایی به خود گرفته است. از سویی، اصولی در قانون اساسی وجود دارد که دامنة کاربرد فقه را در حقوق موضوعه تیره و تار کرده است. در قانون اساسی، تفسیر و شرح مواد ناقص یا مبهم به منابع معتبر اسلامی و فتاوی معتبر واگذار شده درحالی‌که دامنة کاربرد فقه درمورد قوانین مقتبس از رژیم‌های حقوقی دیگر محلّ تردید است. همین امر، تدوین قلمرو فقه در حقوق موضوعه را ضروری ساخته است؛ که در این مقاله بررسی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Domain of Islamic Jurisprudence in Positive Law of Iran

نویسنده [English]

  • Ali Reza Yazdaniyan

Assistant Professor- Department of Law, Isfahan University,

چکیده [English]

From the beginning of the formation of Law, religion, faith and beliefs were considered as valuable and rich resources and inspiration for the purpose.  For centuries rules defined by the church were both religion and law, the same situation as Iran before constitutional revolution. Legislators have always tried to find the solution for the problems of society in religious rules and system and represent it as law, as well as judges and jurists who were faithful to Islamic jurisprudence in practice, and a lot of judgments and judicial decisions are actually representations of commandments of Islamic jurisprudence. Even in some cases legal doctrine benefits from Islamic jurisprudence to explain and describe law articles.
Nevertheless, some parts of our legal rules have kept distance from Islamic jurisprudence and are more close to western and European rules. On the one hand, some principles of constitutional law have made the domain of Islamic jurisprudence unclear. In the constitutional law of Iran, reliable Islamic sources and accredited religious injunctions are to explain and describe the defective or obscure articles, but the domain of Islamic jurisprudence for laws extracted from other legal regimes is in doubt. Thus, it is necessary to provide the framework for the domain of Islamic jurisprudence in positive rights, which we will be discussed in this article.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Islamic Jurisprudence
  • Positive Rights
  • Explanation
  • legislation