نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دکترای فلسفۀ علم و فناوری، استادیار پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)

چکیده

کتاب فهم علم اجتماعی در نقد رویکردهای پوزیتیویستی به علم اجتماعی و نیز رویکردهای تعین‌گروانه در علوم اجتماعی‌ ـ چه تعین‌گرایی زیست‌شناختی، چه اجتماعی، و چه روان‌شناختی‌ ـ خوب عمل می‌کند. تریگ، در ساحت واقع‌گرایی انتقادی، بسیاری از دوگانگی‌های رایج را به‌خوبی و به‌تفصیل به‌نقد می‌کشد و با نقد دوگانگی واقع‌گرایی خام/ ناواقع‌گرایی تلاش می‌کند، درعین گذار از روش‌شناسی‌های خام پوزیتیویستی و واقع‌گرایان غیرانتقادی، راهی را برای ارزیابی و داوری عقلانی باز کند. بااین‌حال، چنان‌که خواهیم دید، تریگ روش‌شناسی‌اش را خوب نمی‌پروراند؛ او از عینیت و ارزیابی بی‌طرفانۀ عقلانی دم می‌زند، ولی دست‌مایه‌ای در اختیار خواننده قرار نمی‌دهد. ازاین‌گذشته، فهمی که از چیستی جامعه و ساختارها و واقعیت‌های اجتماعی دارد ممکن است وجه تجربه‌گروانۀ روش‌شناسی‌اش را به‌خطر بیندازد. هم‌چنین، بعضی از بحث‌های تریگ در حوزۀ عقلانیت ابهام دارد و در نقد برساخت‌گرایان و نسبی‌گرایان چندان دقیق عمل نمی‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critique of the Book Understanding Social Science from the Perspective of Actor-Network Theory

نویسنده [English]

  • Rahman Sharifzadeh

PhD in Philosophy of Science and Technology, Assistant Professor, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc),

چکیده [English]

 
Roger Trigg’s Understanding Social Science does a good job of criticizing positivist and deterministic approaches to social science, either biological, social, or psychological. In the context of critical realism, Trigg criticizes in a good and detailed way many of the common dichotomies, amongst which naive realism / non-realism is most important. Although Trigg attempts to go away from positivistic and non-critical methodologies, and in result opens up a way for rational evaluation and judgment, as we shall see, he does not develop his methodology very well; moreover, his understanding of what society is and what social structures and realities are made of may endanger the empirical aspect of his methodology. Furthermore, it seems to me that some of Trigg’s arguments in the field of rationality are ambiguous and do not go far enough in the critique of constructivists’ and relativists’ attitudes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • social science
  • Roger Trigg
  • critical realism
  • Actor-Network Theory
تریگ، راجر (1394)، فهم علم اجتماعی، ترجمة شهناز مسمی‌پرست، تهران: گل‌آذین.
 
Bhaskar, R. (1987), Scientific Realism and Human Emancipation, London: Verso.
Bhaskar, R. (1997 [1975]), A Realist Theory of Science, London: Verso.
Bhaskar, R. (1998), The Possibility of Naturalism, London: Routledge.
Bloor, David (1999), “Reply to Bruno Latour”, Stud. Hist. Phil. Sci., vol. 30, no. 1.
Chiasson, Phyllis (2005), “Abduction as an Aspect of Retroduction”, Semiotica, vol. 153.
Fleetwood, Steve (2014), The Oxford Handbook of Sociology, Social Theory, and Organization Studies: Contemporary Currents, Paul Adler, Paul du Gay, Glenn Morgan, and Mike Reed (eds.).
Isaksen, K. Robert (2016), “Reclaiming Rational Theory Choice as Central: A
Critique of Methodological Applications of Critical Realism”, Journal of Critical Realism, vol. 15, no. 3.
Latour, Bruno (1987), Science in Action, How to Follow Scientists and Engineers Through Society, Cambridge, Mass: Harvard University Press.
Latour, Bruno (1993), We Have Never Been Modern, Cambridge, Mass: Harvard University Press.
Latour, Bruno (2005), Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network Theory, Oxford: Oxford University Press.
McAuliffe, William H. B. (2015), “How did Abduction Get Confused with Inference to the Best Explanation?”, Transactions of the Charles S. Peirce Society, vol. 51,no. 3.