نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه سیاست اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، ‌تهران، ایران

2 استادیار گروه اخلاق و حقوق اطلاعات،‌ پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران

چکیده

هدف این مقاله ارزیابی نقادانۀ کتاب مطالعات اجتماعی فناوری؛ تأملات نظری و میان‌رشته‌ای به گردآوری و ویرایش رضا صمیم است. این کتاب در قلمرو مطالعات علم و فناوری جای دارد. مطالعات علم و فناوری به‌منزلۀ حوزۀ مطالعاتی میان‌رشته‌ای، در فضای علمی ایران هم‌چنان نوپاست و پژوهش‌گران به آن توجه کمی داشته‌اند. انتشار این کتاب به غنای ادبیات علمی این حوزه در کشور کمک بسیاری کرده است. از مزایای این کتاب، ارائۀ برخی ملاحظات بومی و فرهنگی کشور ذیل حوزۀ مطالعاتی مذکور است. مقالات این مجموعه را افراد مختلف نگارش کرده‌اند و نقش ویراستار در یک‌دست‌کردن و برقراری پیوند میان مقالات کم‌رنگ بوده است. ارائۀ مباحث نظری و میان‌رشته‌ای در اغلب مقالات، عمدتاً متمرکز بر دیدگاه جامعه‌شناسی فناوری است و ازاین‌رو، به‌نظر می‌رسد دیدگاه حاکم بر کتاب به نگاه سنتی و متعارف در رابطۀ میان علم و فناوری و جامعه نزدیک‌تر است تا به رویکرد جدید مطالعات علم و فناوری. هم‌چنین تفکیک مقالات این مجموعه میان تأملات نظری و میان‌رشته‌ای ذیل یک حوزۀ مطالعاتی میان‌رشته‌ای چندان معنادار نیست و شاید تفکیک موجه بایستی میان دو تأملات نظری و موردپژوهی‌های مقتضی تحقق می‌یافت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Critical Review of the Book Social Studies of Technology; Theoretical and Interdisciplinary Reflection

نویسندگان [English]

  • Leila Namdarian 1
  • Alireza Seghatol Eslami 2

1 Assistant Professor in Information Politics, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc), Tehran, Iran

2 Assistant Professor of Ethics and Laws in Information, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc), Tehran, Iran

چکیده [English]

The purpose of this article is to critically evaluate the book titled “Social Studies of Technology: Theoretical and Interdisciplinary Reflection” by Reza Samim. Science and Technology Studies is an interdisciplinary field that has been ignored in the Iranian scientific context and has not received much attention by scientists and researchers. The publication of this book has helped to enrich the scientific literature of this field in the country. Another advantage of this book is to provide some of the local and cultural considerations in the area of science and technology studies. The content evaluation of the book shows that since the book editor had not had a clear picture of the questions in this field of study, he was not very successful in organizing the articles in both theoretical and interdisciplinary reflections. The presentation of the theoretical and interdisciplinary topics in most papers is mainly focused on the sociological perspective of technology and, therefore, its viewpoint seems to be closer to the traditional and conventional view in which the relationship between science and technology and society than to new approach named Science and Technology Studies. Also, categorizing the book's articles into two sections of theoretical and interdisciplinary reflections is not very meaningful considering interdisciplinary field of study, and perhaps a justified distinction should be made between the two sections of theoretical reflections and appropriate case studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Constructivism
  • Social Construction of Technology
  • Sociology of Science and Technology
  • philosophy of technology
  • Actor-Network Theory
ابراهیم‌‌آبادی، حسین (1394)، «بایسته‌‌های تحقق برنامۀ پژوهش مشترک در مطالعات اجتماعی فناوری»، در: مطالعات اجتماعی فناوری؛ تأملاتی نظری و میان‌‌رشته‌‌ای، گردآورنده رضا صمیم، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
رحمانی، جبار (1394)، «انسان‌‌شناسی تکنولوژی: تکنولوژی به‌مثابۀ یک مقولۀ جادویی»، در: مطالعات اجتماعی فناوری؛ تأملاتی نظری و میان‌‌رشته‌‌ای، گردآورنده رضا صمیم، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
سیسموندو، سرجیو (1392)، مقدمه‌ای بر مطالعات علم و فناوری، ترجمۀ یاسر خوش‌نویس، تهران: صدا‌و‌سیمای جمهوری اسلامی ایران.
صمیم، رضا (1394)، مطالعات اجتماعی فناوری؛ تأملاتی نظری و میان‌‌رشته‌‌ای، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
صمیم، رضا (1394)، «پیرامون امکان و ضرورت تأسیس مطالعات اجتماعی فناوری به‌عنوان حوزۀ یک مطالعاتی میان‌‌رشته‌‌ای در ایران»، در: مطالعات اجتماعی فناوری؛ تأملاتی نظری و میان‌‌رشته‌‌ای، گردآورنده رضا صمیم، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
فلاحتی، لیلا (1394)، «بررسی رویکردهای نظری جنسیت و تکنولوژی»، در: مطالعات اجتماعی فناوری؛ تأملاتی نظری و میان‌‌رشته‌‌ای، گردآورنده رضا صمیم، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
قانعی‌‌راد، سیدمحمدامین (1394)، «نظریۀ زبان ‌‌ـ‌‌ جامعه‌‌شناختی و دو چهرۀ ژانوس تکنولوژی»، در: مطالعات اجتماعی فناوری؛ تأملاتی نظری و میان‌‌رشته‌‌ای، گردآورنده رضا صمیم، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
منصوری، علیرضا (1394)، «عقلانیت در علم و فناوری»، فصل‌نامۀ علمی ‌‌ـ‌‌ پژوهشی ذهن، س 61، ش 1.
میچام، کارل (1388)، فلسفۀ فناوری چیست؟، ترجمۀ مصطفی تقوی، یاسر خوشنویس، و پریسا موسوی، تهران: مؤسسۀ انتشاراتی روزنامۀ ایران.
 
Cagnin, C., M. Keenan, R. Johnston, F. Scapolo, and R. Barré, (2008), Future-Oriented Technology Analysis: Strategic Intelligence for an Innovative Economy, Springer Science & Business Media.
Downey, G. L. (2001), “Science and Technology, Anthropology of”, in: International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (First Edition), James D. Wright, Oxford.
Floridi, L. (2002), “What is the Philosophy of Information?”, Metaphilosophy, vol. 33, no. 1‐2.
Jewell, C. J., and L. A. Bero (2008), “Developing Good tTaste in Evidence: Facilitators of and Hindrances to Evidence‐Informed Health Policymaking in State Government”, The Milbank Quarterly, vol. 86, no. 2.
Latour, B. (1987), Science in Action: How to Follow Scientists and Engineers Through Society, Cambridge, Mass: Harvard University Press.
Law, J. (2008), “On Sociology and STS”, The Sociological Review, vol. 56, no. 4.
Rohracher, H. (2015). “Science and Technology Studies, History of”, in: International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition), James D. Wright, Oxford.