نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار اقتصاد و جمعیت‌شناسی، عضو هیئت علمی مؤسسۀ تحقیقات جمعیت کشور تهران، ایران

چکیده

در میان آثار امیرخسرودهلوی، اندیشمند و ادیب شهیر هندی، اثری وجود دارد که تفاوت‌های جدی با سایر آثار وی داشته، چون نگینی در میان دیگرِ کتاب­ها فروزنده است. این کتاب تحت عنوان "دولرانی­و­خضرخان"، با وجود اهمیت­های فرهنگی و اجتماعی فراوانی که دارد، اثری ناشناخته در ایران است. امیرخسرو در این اثر ضمن بیانِ داستانی غنایی، به اختصار، چگونگی گسترش و بسط اسلام توسط پادشاهان سلسله­ی غوری در شبه­قاره را روایت کرده است. از ورود اسلام به ایران، منابع مهمی در دسترس­مان است اما شاید از راهیابی آن به سایر ملل به خصوص کشورهایی که دارای تمدن بومی و میهنی قوی بوده­اند، کمتر خوانده و شنیده­ایم. در این اثر، ضمن روایتِ یکی از داستان­های عاطفیِ هندی، به شرایط اجتماعی، سیاسی و حتی فرهنگی تغییر یافته­ی آن دوران در شبه­قاره توجه ویژه شده است. هدف از این مطالعه، معرفی و شناختِ این اثر کمترشناخته شده اما مهم، و بازشناسی محتوایی با تاکید بر پارادایم­های اجتماعی آن است. برای حصول به نتایج، از روش اسنادی و کتابخانه­ای استفاده شده است. یافته­ها به ما نشان می­دهد دین تازه، برخی از باورها، سنن و آیین­های اجتماعی مردم آن سرزمین را ازجمله، ازدواج به شیوه مسلمانی(ونه هندی)، توجه به ازدواج و تشکیل خانواده به شکل درون­گروهی و...، را دست‌خوش تغییر کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Reflections on Social Demographic Ideas of Amir Khosrow Dehlavi in a Realistic Narrative

نویسنده [English]

  • Reza Kiani

Assistant Professor of Economics and Demography, National Population Research Institute, Tehran, Iran

چکیده [English]

Among the books of Amir Khosrow Dehlavi, the famous Indian thinker and writer, there is a book that has serious differences with his other works, and it is really brilliant. This book is called " Dolarani and Khezer Khan ", despite its great cultural and social significance, it is an anonymous work in Iran. In this work, Amir Khosrow, while telling a love story, has briefly narrated how Islam was spread and expanded by the kings of the Ghori dynasty in India. There are important sources from the spread of Islam to Iran, but perhaps we have read and heard less about its spread to other countries, especially those with strong indigenous and patriotic civilizations. In this work, while narrating one of the Indian emotional stories, special attention is paid to the changed social, political and even cultural conditions of that time in India. The purpose of this study is to introduce and recognize this lesser known but important work, and to recognize the content by emphasizing its social paradigms. Documentary and library methods have been used to obtain the results. Findings show us that the new religion has changed some of the beliefs, traditions and social rituals of the people of that land, such as marriage in a Muslim way, attention to marriage and family formation within a group, and so on.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Marriage. Endogamy
  • Exogamy
  • India
  • Islam
برتلس، یوگنی ادواردوویچ (1386) تاریخ ادبیات فارسی تاجیکی. از روزگار باستان تا پایان عهد سلجوفیان. ترجمه دکتر سیروس ایزدی. چاپ اول. تهران: انتشارات زوار
تقوی، نعمت اله (1378) مبانی جمعیت شناسی. ویرایش دوم. چاپ چهارم. تبریز: انتشارات دانیال و نشر جامعه پژوه
پوده، آزاده و همکاران (1394) نقد تصحیح شیرین و خسرو امیر خسرو دهلوی، ادب پژوهی، شماره سی و سوم. صص: 185-164
ثروت، منصور(1392) گنجینه حکمت در آثار نظامی. چاپ اول. تهران: انتشارات علمی
ثروتیان، بهروز(1394) جادو سخن جهان نظامی. چاپ اول. تهران: انتشارات معین
زرین­کوب، عبدالحسین(1399) دفتر ایام، مجموعه گفتارها، اندیشه­ها و جستجوها. چاپ هشتم. تهران: انتشارات علمی
دولتشاهی، امیرحسین و نوریان، سید مهدی(1398) نصیحت­نامه امیرخسرو دهلوی در دیباچه­ی مثنوی دول رانی و خضرخان. مجله تاریخ ادبیات. دوره دوازدهم. شماره 1. صص: 108-79
ذوالفقاری، حسن (1392)یکصد منظومه عاشقانه فارسی، چاپ اول.تهران: نشر چرخ
جامی، عبدالرحمن(1369)بهارستان. به کوشش ی. ادیب. چاپ اول.تهران: انتشارات صابر
دهلوی، امیر خسرو(1975) دولرانی و خضرخان. دوشنبه . انتشارات دانش
دهلوی، امیر خسرو(1361)دیوان کامل. تصحیح سعید نفیسی. به همت: م. دروش، چاپ دوم، تهران: انتشارات جاویدان
شیخی، محمدتقی(1380) مبانی و مفاهیم جمعیت­شناسی. چاپ دوم. تهران: شرکت سهامی انتشار
معین، محمد(1387) مجموعه مقالات. جلد دوم. به کوشش دکتر مهدخت معین. چپ دوم. تهران. انتشارات صدای معاصر
یاری، سیاوش و سلیمانیان، مسلم (1395) جایگاه امیر خسرو دهلوی در تاریخ نگاری هند. مجله پژوهش‌نامه تاریخ اسلام. سال ششم. شماره 22. صص: 151-125