نقد و بررسی روضة ‏المریدین و حاشیه‌‏هایی بر چاپ آن

نوع مقاله : مروری

نویسنده

دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

چکیده
روضۀ ‏المریدین اثری عرفانی است به نثر که ابوجعفر بن یزدانیار همدانی (380-472) آن را به زبان عربی نوشته‏ است. امروزه نسخه‏‌هایی خطی از این اثر در جهان وجود دارد و سوری و پورجوادی برای نخستین بار این اثر را تصحیح و چاپ کرده‏اند. کتاب روضۀ ‏المریدین اثری است مختصر و جامع که 44 باب دارد و به زبان ساده و روان نوشته شده است. سؤال اصلی این است که روضۀ ‏المریدین چه جایگاهی در منابع عرفانی دارد و ارج و اهمیت این منبع در چیست؟ این اثر قرابت و هم‌سنخی با دیگر آثار عرفانی آن دوره دارد و مبانی عرفانی را ساده تبیین می‏‌کند. تقسیم مباحث به اقسام و انواع را از شگردهای بیانی آن می‏‌توان دانست. مصححان کتاب را در سه بخش مقدمه، متن، و یادداشت‌ها به‌هم‌راه نمایه‌هایی عرضه کرده‏اند. ایشان در تصحیح متن یازده نسخه در دست داشته‏ که از هفت نسخه بهره برده‌‏اند. برخی پرسش‌ها و حتی تردیدها به‌خصوص دربارۀ نویسنده وجود دارد. بااین‌حال، اکنون که روضۀ ‏المریدین به‌چاپ رسیده ‏است، یقیناً برخی سؤال‌ها و پاسخ‌ها دربارة اثر و صاحب آن را پژوهندگان طرح و با شناخت میراث دیگری از عرفان، این جریان را عمیق و غنی خواهند کرد و مسلماً در آینده دربارة منزلت ابن‌یزدانیار و ارج روضۀ ‏المریدین بیش‌تر بحث خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

A Critical Review of the Book Rovzat ol-Muridin andSome Notes on Its Publication

نویسنده English

Yadollah Nasrollahi
Associate Professor of Persian Language and Literature, Azarbijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran
چکیده English

Rovzat ol-Muridin is a mystical prose work written in Arabic by Abu Ja'far ibn Yazdaniyar Hamadani (380-472). Today, there are manuscripts of this work in the world, and Suri and Pourjavadi have corrected and published this work for the first time. The book Rovzat ol-Muridin is a concise and comprehensive work that has 44 chapters and is written in simple and fluent language. The main question is what the place of Rovzat ol-Muridin in mystical sources is, and what the value and importance of this source is. This work is similar to other mystical works of that period and explains mystical principles in a simple way. Dividing topics into types can be considered one of its expressive techniques. The editors have presented the book in three parts: introduction, text, and notes, along with an index. They had eleven copies in their hands in correcting the text, seven of which were used. There are some questions and even doubts, especially about the author. However, now that Rovzat ol-Muridin has been published, scholars will certainly raise some questions and answers about the work and its author, and by recognizing another legacy of mysticism, they will deepen and enrich this process. And certainly, in the future, there will be more discussion about the status of Ibn Yazdaniyar and the honor of Rovzat ol-Muridin.

کلیدواژه‌ها English

Rovzat ol-Muridin
Muhammad Suri and Nasrallah Pourjavadi
Mysticism
Hamadan Sufism
4th Century
ابن‌یزدانیار همدانی (1402)، روضۀ ‏المریدین، تهران: فرهنگ معاصر.
انیس، ابراهیم و دیگران (1386)، المعجم الوسیط (عربی ـ فارسی)، ترجمۀ محمد بندر ریگی، تهران: اسلامی.
پورجوادی، نصرالله (1377)، «ابن‌یزدانیار ارموی و منازعة او با مشایخ بغداد»، معارف، دورة 15.
پورجوادی، نصرالله و محمد سوری (1402)، مقدمه و یادداشت‌های روضۀ ‏المریدین، تهران: فرهنگ معاصر.
جنید بغدادی (1390)، رسائل، سخنان و احوال جنید بغدادی، ترجمه و تصحیح مسعود انصاری، تهران: جامی.
حافظ، شمس‌الدین محمد (1385)، دیوان حافظ، تدوین و تصحیح رشید عیوضی، تهران: امیرکبیر.
روضۀ ‏المریدین، نسخة پرینستون، محفوظ در کتاب‌خانۀ مرکزی دانشگاه تهران.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1363)، دنبالة جست‌وجو در تصوف ایران، تهران: امیرکبیر.
سلمی، ابوعبدالرحمن محمود (1387)، مجموعه‌آثار عبدالرحمن سلمی (مجلد سوم)، گردآوری نصرالله پورجوادی و محمد سوری، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدری‌نیا، باقر (1388)، فرهنگ مأثورات، تهران: سخن.
عطار نیشابوری، محمد (1397)، تذکرۀ ‏الاولیا، مقدمه، تصحیح، و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
قشیری، ابوالقاسم (1374)، الرسالۀ ‏القشیریه، تحقیق الدکتور عبدالحلیم محمود و الدکتور محمد بن شریف، قم: بیدار.
لغت‌نامه (1373)، به‌کوشش علی‌اکبر دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1375)، مثنوی معنوی، تهران: توس.
مولوی، جلال‏الدین محمد (1387)، غزلیات شمس تبریزی، مقدمه،گزینش، و تفسیر محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
میهنی، محمد بن منور (1376)، اسرار التوحید، مقدمه، تصحیح، و تعلیقات دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: آگه.
نصراللهی، یدالله (1389)، «ابن‌یزدانیار و روضۀ ‏المریدین»، آفرین‏نامه، پژوهش‏های ایران‏شناسی؛ یادنامة دکتر محمد امین ریاحی، به‌کوشش نادر مطلبی کاشانی، تهران: موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
هجویری، ابوالحسن ابوعلی (1393)، کشف المحجوب، مقدمه، تصحیح، و تعلیقات دکتر محمود عابدی، تهران: سروش.
یاحقی، محمدجعفر (1386)، فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی، تهران: فرهنگ معاصر.
 
دوره 25، شماره 1 - شماره پیاپی 119
بهار 1404
بهار 1404
صفحه 81-101

  • تاریخ دریافت 27 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 16 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 03 اردیبهشت 1404