طرح مفهوم «مدرنیتۀ بحران‏زده» برپایۀ نقد و تفسیر کتاب مدرنیتۀ بازاندیشانه: سیاست، سنت، و زیبایی‏شناسیدر نظم اجتماعی مدرن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جامعه شناسی سیاسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

2 استادیار گروه علوم سیاسی در دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

چکیده
«مدرنیتۀ بازاندیشانه» مفهومی نوپدید است که دلالت‏‌های نظری مهمی به‌‏هم‌راه دارد. این مفهوم نخستین بار در اثری با عنوان مدرنیتۀ بازاندیشانه: سیاست، سنت، و زیبایی‏‌شناسی در نظم اجتماعی مدرن به‌قلم آنتونی گیدنز، اولریش بک، و اسکات لش مطرح شد. مقالۀ حاضر می‌کوشد تا از خلال نقد و تفسیر ایدۀ کانونی این اثر سویه‌‏های پنهان مدرنیتۀ نوپدید را بررسی کند و نشان دهد چگونه ایدۀ ایجابی مدرنیتۀ بازاندیشانه می‌تواند ناظر بر پیدایش مفهومی سلبی و بحران‏‌زده از مدرنیته باشد. این نوشتار در سه سطح توصیف، تحلیل، و نظرورزی سامان یافته است: نخست و در سطح توصیفی عناصر اصلی تشکیل‌‏دهندۀ «مدرنیتۀ بازاندیشانه» را معرفی می‌کنیم. دوم و در سطح تحلیلی می‌کوشیم تا به‌تعبیر لئو اشتراوس نظری به «بین‏‌سطور» بیفکنیم و سویه‌‏های پنهان این ایده را آشکار سازیم. در این‌جا نشان خواهیم داد که در مفهوم‏‌پردازی‏‌های صورت‌‏گرفته همواره دو سناریوی رقیب وجود دارد: سناریویی ایجابی و آرمانی و سناریویی سلبی و پادآرمانی. به‌نظر می‌رسد سناریوی نخست رویۀ آشکار و سناریوی دوم رویۀ پنهان این ایده است. در انتها و درمقام نظرورزی به طرح ایدۀ «مدرنیتۀ بحران‏‌زده» خواهیم پرداخت و نشان می‌دهیم که چگونه در سایۀ تقویت روزافزون مدرنیسم، شاهد تضعیف فزایندۀ مدرنیته هستیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Proposing the Concept of “Crisis Modernity”Based on the Critique and Interpretation of the Book Reflexive Modernization: Politics, Tradition andAesthetics in the Modern Social Order

نویسندگان English

Salman Sadeghizadeh 1
Mokhtar Nouri 2
1 Assistant Professor of Political Sociology at IHCS, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Political Science at Razi university, Kermanshah, Iran
چکیده English

“Reflexive modernity” is a new concept that has important theoretical implications. This concept was first introduced in a work titled “Reflexive Modernity: Politics, Tradition, and Aesthetics in the Modern Social Order” by Anthony Giddens, Ulrich Beck, and Scott Lash. This article attempts to examine the hidden aspects of the new modernity through a critique and interpretation of the central idea of this work and to show how the positive idea of reflexive modernity can be a precursor to the emergence of a negative and crisis-ridden concept of modernity. This article is organized at three levels of description, analysis, and reflection: first, at the descriptive level, we introduce the main elements that constitute “reflexive modernity.” Second, at the analytical level, we try to look at “between the lines,” in Leo Strauss’s terms, and reveal the hidden aspects of this idea. Here, we will show that in the conceptualizations made, there are always two competing scenarios: a positive and ideal scenario and a negative and anti-ideal scenario. The first scenario seems to be the overt and covert approach of this idea. Finally, as a reflection, we will discuss the idea of “crisis-ridden modernity” and show how, in the shadow of the increasing strengthening of modernism, we are witnessing the increasing weakening of modernity.

کلیدواژه‌ها English

Reflexive Modernity
Institutional Reflexivity
Modernity
Modernism
Crisis-Ridden Modernity
 
برمن، مارشال (1379)، تجربۀ مدرنیته، ترجمۀ مراد فرهادپور، تهران: طرح ‏نو.
بک، اولریش (1395)، جامعهشناسی کار؛ دنیای شگفتانگیز کار در مدرنیتۀ بازاراندیشانه، ترجمۀ آیت نباتیحصارلو و سعید صادقی جقه، تهران: جامعه‌شناسان.
بک، اولریش (1397)، جامعۀ خطر، ترجمۀ رضا فاضل و مهدی فرهمندنژاد، تهران: ثالث.
بک، اولریش (1402)، بازآفرینی سیاست: به‌سوی نظریه‏ای از مدرنیتۀ بازاندیشانه؛ مدرنیتۀ بازاندیشانه: سیاست، سنت، و زیبایی‏شناسی در نظم اجتماعی مدرن، ترجمۀ سلمان صادقی‌زاده، تهران: ثالث.
بک، اولریش، آنتونی گیدنز، و اسکات لش (1402)، مدرنیتۀ بازاندیشانه: سیاست، سنت، و زیبایی‏شناسی در نظم اجتماعی مدرن، ترجمۀ سلمان صادقی‌زاده، تهران: ثالث.
تورن، آلن (1396)، پارادایم جدید، ترجمۀ سلمان صادقی‏زاده، تهران: علمی و فرهنگی.
تورن، آلن (1398)، برابری و تفاوت: آیا می‌توانیم با هم زندگی کنیم؟، ترجمۀ سلمان صادقی‏زاده، تهران: ثالث.
تورن، آلن (1399)، دموکراسی چیست؟، ترجمۀ سلمان صادقی‏زاده، تهران: ثالث.
تورن، آلن (1400)، بازگشت کنش‌گر: نظریۀ اجتماعی در جامعۀ پساصنعتی، ترجمۀ سلمان صادقی‌زاده، ثالث.
دکارت، رنه (1392)، «تأملاتی دربارۀ فلسفۀ اولی»، در: از مدرنیسم تا پست مدرنیسم، ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان، ویراستۀ عبدالکریم رشیدیان، تهران: نی.
ریتزر، جورج (1374)، نظریۀ جامعه‏شناسی در دوران معاصر، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: علمی.
صادقیزاده، سلمان (1399)، «جامعه‏شناسی گذار به سیاست سوژه در عصر جهانی‏شدن؛ با نگاهی کوتاه به وضعیت ایران»، فصل‌نامۀ جامعه‏پژوهی فرهنگی، س 11، ش 4، 87-105.
صادقیزاده، سلمان (1402)، مدرنیتۀ بحران‏زده؛ تضعیف فزایندۀ مدرنیته در سایۀ تقویت روزافزون مدرنیسم؛ مدرنیتۀ بازاندیشانه: سیاست، سنت، و زیبایی‏شناسی در نظم اجتماعی مدرن، ترجمۀ سلمان صادقی‌زاده، تهران: ثالث.
کانت، ایمانوئل (1392)، «در پاسخ به پرسش روشن‌گری چیست؟»، در: از مدرنیسم تا پست‏مدرنیسم، ترجمۀ سیروس آرین‌پور، ویراستۀ عبدالکریم رشیدیان، تهران: نی.
کاستلز، مانوئل ‏(1394)، شبکههای خشم و امید؛ جنبش‌های اجتماعی در عصر اینترنت، ترجمۀ مجتبی قلی‌پور، تهران: مرکز.
گیدنز، آنتونی (1378)، تجدد و تشخص، ترجمۀ ناصر موفقیان، تهران: نی.
گیدنز، آنتونی (1392)، پی‌آمدهای مدرنیت، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: مرکز.
لش، اسکات (1383)، جامعه‏شناسی پست‏مدرنیسم، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: مرکز. 
لش، اسکات (1402)، بازاندیشگی و دوگانگی‌هایش؛ مدرنیتۀ بازاندیشانه: سیاست، سنت و زیبایی‏شناسی در نظم اجتماعی مدرن، ترجمۀ سلمان صادقی‌زاده، تهران: ثالث.
نوری، مختار (۱۳۹۹)، سه تقریر رقیب دربارۀ مدرنیته: خروج، اعتراض، وفاداری، تهران: قصیده‏سرا.
نوری، مختار (۱۴۰۲)، تقریرهای رقیب دربارۀ مدرنیتۀ ایرانی: اعتراض و وفاداری، تهران: قصیده‌سرا.
وبر، ماکس (1399)، اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری، ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان و پریسا منوچهری کاشانی، تهران: علمی و فرهنگی.
 
Bauman, Z. (1991), Modernity and Ambivalence, Cambridge: Polity.
Beck, Ulrich (1992), Risk Society: Towards a New Modernity, London: Sage.
Beck, Ulrich (1996), The Reinvention of Politics, Rethinking Modernity in the Global Social Order, Cambridge: Polity Press.
Beck, Ulrich, Wolfgang Bonss, and Christoph Lau (2003), “The Theory of Reflexive Modernization: Problematic, Hypotheses and Research Programme”, Theory, Culture & Society, vol. 20, no. 2, 1-33.
Delanty, Gerard (2011), “Modernity”, in: The Concise Encyclopedia of Sociology, George Ritzer and J. Michael Ryan (eds.), Chichester, England: Wiley-Blackwell.
He, Chuanqi (2012), Modernization Science: The Principles and Methods of National Advancement, Berlin: Springer.
Inglehart, R. (2018). Cultural Evolution: People's Motivations are Changing, and Reshaping the World, Cambridge: Cambridge University Press.
Touraine, A. (1971), The Post-Industrial Society. Tomorrow’s Social History: Classes, Conflicts and Culture in the Programmed Society, New York: Random House.
دوره 25، شماره 2 - شماره پیاپی 120
تابستان 1404
تابستان 1404
صفحه 87-112

  • تاریخ دریافت 23 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 26 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 01 مرداد 1404