نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، ایران.

2 استادیار مدیریت، دانشگاه پیام نور

3 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه حکیم سبزواری

چکیده

«آنا زلکینا» در کتاب «جنبش‌های اسلامی در قفقاز شمالی» (در اصل با عنوان «در جستجوی خدا و آزادی؛ واکنش صوفیان به پیشروی روسیه در قفقاز شمالی») به رابطه حوزه اندیشه‌‌ها و گستره واقعیت‌ها، به ویژه اینکه چگونه یک دین می‌تواند ارزشها، نظام اجتماعی و فرهنگ حقوقی یک جامعه را دگرگون کند، می‌پردازد. توجه ویژه کتاب به تأثیر یک حلقه عرفانی، سیاسی و تاریخی است که با هدف مطالعه قفقاز در آستانه حمله روس‌ها تهیه و تدوین شده است. در این مقاله ضمن مطالعه بخش‌های مختلف کتاب و محتوای آن، فهوای کلام زلکینا از بحث درباره تصوف در روسیه بررسی شده و با بیان نقاط ضعف و کاستی‌های محتوایی کتاب، نقاط قوت آن و فصول بدیعش نیز معرفی شده است. اشکالات ترجمه‌ای کتاب نیز در بخش نقد شکلی در پایان این نوشته آمده است. روش مطالعاتی مقاله، اسنادی و مراجعه به منابع کتابخانه‌ای است. نتیجه گیری مقاله نشان می‌دهد که رویکرد سیاسیِ هویتِ فرهنگی مسلمانان منطقه قفقاز، تصوف را به عنوان بستر مقاومت مسلمانان آسیای مرکزی و قفقاز در برابر حاکمان مستبد و ضد دین بکار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Critique of the Book “Islamic Movement at North Caucasus”

نویسندگان [English]

  • S. Motahareh Hosseyni 1
  • Fatemeh Eidi 2
  • Razieh Mousavyfar 3

1 Assistant Professor of Political Science, Payame Noor University, Iran

2 Assistant Professor, Payame Noor University, Iran

3 Assistant Professor of Political Science, Hakim Sabzevari University, Iran

چکیده [English]

Anna Zelkina in her book,  entitled “Islamic Movement at North  Caucasus”, the original name of which is “In Quest for God and Freedom: The Sufi Response to the Russian Advance in the North Caucasus”, printed in London, discusses the relation between ideas and reality, especially how a religion can challenge values, social system, and cultural laws of a society. She especially attends to the effects of a mystical, political, and historical phenomenon which acted when Russian troops attacked Caucasus about 300 years ago. In this article, we study different parts of her book and discuss her view of Sufism. We also debate contextual poverty and potency of the book and introduce all the seasons of her book. As far as the structure critique is concerned, we have discussed the translational problems. The methodology of the article is documentary especially with library sources. The conclusion shows that by political view to cultural identity of Caucasian Muslims, Sufism is a way for staying in front of despotic and irreligious rulers, like Russian ones.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Caucasian Sufism
  • Qaderieh
  • Sheikh Mansur
  • Gamzet beig
  • Imam Shamil
  • Political Naqshbandieh
امیدوارنیا، محمد جواد، «نقشبندیه و نقش آن در آسیای مرکزی و چین»، فصلنامه مطالعات روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز، سال 3، شماره 6، پاییز 1373.
انصاری، قاسم. مبانی عرفان و تصوف. چاپ سوم،تهران، کتابخانه طهوری، 1379.
آینه پژوهش. «تازه‌‌های نگارش و نشر». سال 22، شماره 5، آذر و دی 1390. http://jap.isca.ac.ir/article_715_fe0f50d113cbd3d19ed419717e33ab0d.pdf
بنیگسن، الکساندر و اندرسن ویمبوش، صوفیان و کمیسرها،ترجمه افسانه منفرد، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1378.
تر هار، یوهان گ. ی. اهمیت مرشد در طریقت نقشبندی.در: لئونارد لِویزُن (ویراستار). میراث تصوف. ترجمه مجدالدین کیوانی. جلد دوم. تهران، مرکز، 1384.
حسینی، سیده مطهره (ب). «هویت سه گانه تاتارها؛ اسلامی، تاتار و روس». فصلنامه سیاست.شماره 4، زمستان 1391. صص 91-105.
حسینی، سیده مطهره. مسلمانان روسیه. تهران، ابرار معاصر، 1391.
دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت خارجه. ازبکستان. تهران، 1386.
زرین‌کوب، عبدالحسین. ارزش میراث صوفیه.چاپ سوم،تهران، امیر کبیر، 1362.
زعیمی، خدیجه، «تصوف در آسیای میانه، قدرت میانه‌رو یا مهره سیاسی؟» فصلنامه پژوهش‌های منطقه‌ای، شماره 1، زمستان 1387.
زلکینا، آنا. جنبش‌‌های اسلامی در قفقاز شمالی؛ در جستجوی خدا و آزادی، واکنش‌‌های صوفیان به پیشروی روسیه در قفقاز شمالی.ترجمه الهه کولایی و محمد کاظم شجاعی. تهران، علم، 1390.
طاهری، سید مهدی و سید سعید هاشمی نسب، «تصوف در آسیای مرکزی، قفقاز و روسیه»، فصلنامه پژوهش‌های منطقه‌ای، شماره 2، تابستان و پاییز 1388.
 فلاحتی موحد، مریم. تصوف. دائره المعارف بزرگ اسلامی، جلد 15، ۱۳۸۷.
فی، برایان. پارادایم‌شناسی علوم انسانی.ترجمه دکتر مرتضی مردیها. تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1383.
گراس، جو- آن. سطوت و کرامت؛ تاملاتی در داستان‌های کرامات خواجه عبیدالله احرار.در: لئونارد لِویزُن (ویراستار). میراث تصوف. ترجمه مجدالدین کیوانی. جلد یکم. تهران، مرکز، 1384.
محمدی وایقانی، کاظم. بایزید بسطامی.تهران، طرح نو، 1380.
منفرد، افسانه و کاوه بیات، چچن‌ها در گذر تاریخ،تهران، انتشارات دایره المعارف اسلامی، 1374.
موسوی بجنوردی، کاظم، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج 15، تهران، مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، 1387.
مینوی، مجتبی. احوال و اقوال شیخ ابوالحسن خرقانی.تهران، کتابخانه طهوری، 1363.
نوربخش، جواد. پیران خراسان.(دفتر ششم). تهران، یلدا قلم، 1381.
نوشاهی، عارف. احوال و سخنان خواجه عبیدالله احرار (806-895 ق.) مشتمل بر ملفوظات احرار به تحریر میر عبدالاول نیشابوری، ملفوظات احرار (مجموعه دیگر)، رقعات احرار، خوارق عادات احرار تالیف مولانا شیخ. تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1380.
 
Bell, Imogen, (ed), The Territories of the Russian Federation 2003, London & N.Y., Euroupa Publication, Taylor & Francis Group, 4th edition, 2003.
Geertz, C. The Interpretation oof Cultures. N. Y. Basic Books, 1973.
Mnatsakanyan, Alexander, Do Chechens Want War?in: Tania Lokshina, A. Cherkasov, A. Mnatsakanyan, V. Pakhomenko, Chenchnya Inside Out, Moscow, Demos centre, 2007.
Seely, Robert,Russo-Chechen Conflict, 1800-2000, a Deadly Embarace, London & New York, Frank Cass, 2004.
Zelkina, Anna, “Islam and Society in Chechnia: from the Late Eighteenth to the Mid-Nineteenth Century”, Journal of Islamic Studies, Vol. 7, No. 2, 1996. pp 240-264.
Zelkina, Anna. In Quest for God and Freedom; Sufi Responses to the Russian Advance in the North Caucasus.Hurts & Co. London, 2000.
Zelkina, Anna. The Chechens: A Handbook, Routledge/Curzon, 2002.
Zelkina, Anna. "Islam and politics in the North Caucasus", Journal of Religion, state and Society, Vol. 21, No 1993. 02 Jan 2008. Pages 115-124.
Zelkina, Anna. The ‘Vahabism’ of Northern Caucasus vis-à-vis State and Society: the Case of Dagestan, in: Moshe Gammer, The Caspian Region, Volume 2: The Caucasus, Taylor & Francis, 01/01/2002.
Zelkina, Anna."Islam in the post-Soviet Caucasus: Legal, Social and Political Aspects." www.soas.ac.uk/cccac/events/13jun2008-conference-islam-in-the-post-soviet-caucasus-legal-social-and-political-aspects.htm.