نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات عربی، عضو هیأت علمی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

چکیده

نقش بی‌بدیل تاریخ‌نگاران ادبی در اثبات حوادث ادبی و نیز برجسته‌کردن نقش ادیبان غیر قابل انکار است و اگر نتوان آن را برترین وسیله دانست می‌توان آن‌را دست‌کم یکی از بهترین وسائل در ابراز و نمایاندن نقش بی‌همتای ادبیات در ساخت و بافت‌های اجتماعی و فرهنگ‌افزایی جامعه شمرد. کتاب «الشعر والشعراء فی العصر العباسی» یکی از آثار پرفروغ نویسندة پرتوان و ناقد مایه‌ور و با بصیرت، مصطفی شکعه است که به‌سبب شیوة منتقدانة مؤلف بسیار اثرگذار به‌نظر می‌آید. آنچه بیشتر از همه مشهود است، نقاط قوت کتاب بود که بر کاستی‌ها یا ضعف‌های اندک و احتمالی آن غالب بود. از بهترین یافته‌های این پژوهشواره این که شکعه با اشراف و تمرکز بر شعر و شعرای این دورة  بسیار پراهمیت ادبی و نقد بسیار ژرف، و نیز نمودار کردن ادبیّت برخی از شاعرانی که در دیگر کتب همسان، یا بسیار کمرنگ جلوه داشتند و یا بی‌فروغ بودند، نقش اثرگذار خود را به‌درستی ایفا کرده‌است. فصل‌ها نیز بر اساس همین رویکرد ویژه و نوآورانة نویسنده، که در کتاب‌های هم‌موضوع با آن یافت نمی‌شود یا اندک است، تنظیم شده است و‌موازنه‌های او نیز نشان از احاطه و ژرف‌نگری‌اش دارد. شاید نقطه ضعف ایشان بیشتر موارد شکلی اندک بوده است وگاه نیز مفهومی.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Critique on the Book “Poets and Poetry”

نویسنده [English]

  • Sayyed Reza Mirahmadi

Assistant Professor of Semnan University, Iran

چکیده [English]

The irreplaceable role of literary historians in proving literary events as well as highlighting the role of writers is undeniable. If it cannot be considered the best tool, it can be considered at least one of the bests in expressing and showing the unique role of literature in the construction and social context and cultural development of society.  One of the most prolific and insightful works of the talented and insightful writer, Mostafa Shaka'a, is the book “Poetry and Poets in the Abbasi Era” which seems to be very influential and practical due to the author’s critical style. Having skimmed the book, what seemed to be very interesting is that the book's possible shortcomings are outweighed by its strengths. One of the best results of this study is that Shaka'a has played an effective role, by mastering the poetry and poets of this very important period of literature and very deep critique, as well as charting the literary style of some poets who appeared in other similar books, who were showed either very dull no significant in other books. The chapters are also based on this approach of the author and his balances on this approach, also reflect his surrounding knowledge and insight. Perhaps most of his weaknesses have been in forms, and sometimes in concept, such as accusing Abu Nawas of nationalism, which, of course, does not detract from the book’s strengths.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mustafa Al-Shaka'a
  • Poetry and Poets
  • Abbasi era
  • critique
آذرنوش، آذرتاش (1363)، مقدمة کتاب الشعر و الشعرای ابن قتیبة در آیین نقد ادبی، چاپ اول، تهران: نشر امیر کبیر
البستانی، بطرس (1968)، أدباء العرب فی الأعصر العباسیّة، لاط، بیروت: دار المکشوف ودار الثّقافة.
البستانی، فؤاد أفرام (1993)، المجانی الحدیثة عن مجانی الأب شیخو، ط4، بیروت: دار المشرق.
الجندی، إنعام (1986)، الرائد فی الأدب العربی، ط2، بیروت: دارالرائد العربی.
الحاج حسن، حسین (1993)، أعلام فی الشعر العباسی،  ط1، بیروت: المؤسسة الجامعیة للدراسات والنشر والتوزیع.
الدینوریّ، ابن قتیبة (1985)، الشعر والشعراء أو طبقات الشعراء، تحقیق: الدکتور مفید قمیحة ومراجعة نعیم زرزور، ط 2، بیروت: دار الکتب العلمیّة.
زیدان، جرجی (1996)، تاریخ آداب اللغة العربیة، ط1، بیروت: دار الفکر.
الشکعة، مصطفی (1986)، الشعر والشعراء فی العصر العباسی، ط6، بیروت: دار العلم للملایین.
الشلبی، أحمد (1432) ، کیفتکتببحثاًأورسالة، ط 3، قم: منشورات ذوی القربی.
ضیف، شوقی (1990)، تاریخ الأدب العربی، عصر الدول والأمارات الجزیرة العربیة العراق، إیران، ط3، مصر: دار المعارف.
_______ (1978)، الفن ومذاهبه فی الشعر العربی، ط 10، مصر: دار المعارف.
عطوی، علی نجیب (1993)، الشعر فی العصر العباسیّ، مظاهره وأهمّ اتجاهاته، لاط، بیروت: مؤسسة عزّ الدین.
الغلائینی، مصطفی (2005)، جامع الدروس العربیة، ط6، بیروت: دارالکتب العلمیة.
مشکین فام، بتول (1384)، البحث الأدبی، مناهجه ومصادره، چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.