نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

کتاب دوازده متن باستانی حاصل سالها تحقیق و تتبع بیژن غیبی در متون ایرانی باستان بویژه متون فارسی میانه است. مؤلف در هر یک از مقالات نخست به ارائۀ منابع، و سپس به متن پهلوی، آوانویسی، ترجمۀ متن، یادداشت های لغت شناسی و توضیح ابهامات متن پرداخته است.این کتاب شامل گزارش شطرنج، داستان یوشت فریان، ماه فروردین روز خرداد، یادگار زریران، آمدن شاه بهرام ورجاوند، سور سخن، خویشکاری ریدکان و اندرز به کودکان، فرخ نامه، تخمه شماری زرتشت، چیم درون، آفرین پیغامبر زرتشت است.این کتاب بواسطۀ دقت نظر در ترجمه متون و احتوا بر یادداشت های ارزشمند مؤلف حائز اهمیت بسیار است.  با این حال، تالیف مذکور نظر به اصول و شیوه های علمی در کار تصحیح و ترجمه متون باستانی عاری از کاستبهای قابل توجه نیست. بطوری که این کاستی ها گاه به اصل تالیف آسیب رسانیده است. آنچه در همه مجموعه موجب آسیبی جدی شده عدم تصحیح انتقادی متون پهلوی یعنی مقابلۀ دستنویس ها، حرف نویسی و آوانویسی متون و ذکر اختلاف نسخ است. بدیهی است که بدون چنین روشی نمی توان ترجمه قابل اعتمادی از متون به دست داد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Review of Twelve Ancient Texts

نویسنده [English]

  • Mahmoud Jafari-Dehaghi

Professor of Culture and Ancient Iranian Languages, Department of Iranian Languages, University of Tehran, Iran

چکیده [English]

The book of Twelve Ancient Texts is the result of years of research and follow-up by Bijan Gheiby in ancient Iranian texts, especially Middle Persian texts. In each of the articles, the author first presents the sources and then deals with the Pahlavi text, transliteration, translation of the text, lexical notes, and explanation of the ambiguities of the text. This book includes a report on twelve short pahlavi texts such as Wizārišn ī čatrang, mādayān ī yōšt ī Yošt ī Fryān, māh ī Farvardin…, ayādgār ī zarīrān, āmadan ī šāh Bahrām ī warjāwand, Sūr ī saxwan, xwēškārīh ī rīdagān, Rēdakān, Farroxnāmag, čim ī kostīg, āfrīn ī žardšt. This book is very important because of its careful translation of texts and commentaries and the author’s valuable notes. However, the above-mentioned authorship is not without significant shortcomings in terms of scientific principles and methods in correcting and translating ancient texts. These shortcomings have sometimes damaged the principle of authorship. What has seriously damaged the whole collection is the lack of critical correction of the Pahlavi texts; that is, comparing of the manuscripts, transliteration and transcription of the texts, and the mention of the differences in the manuscripts. Obviously, without such a method, reliable translations of the texts cannot be obtained.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Middle Persian
  • Transcription
  • transliteration
  • etymology
  • Text Translation
بهار، محمدتقی (1347). ترجمه چند متن پهلوی؛ به کوشش محمد گلبن، تهران: سپهر.
تفضلی، احمد (1378)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، چاپ سوم، تهران: سخن.
عریان، سعید (1382). متن های پهلوی، گردآورنده جاماسب جی، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
غیبی، بیژن (1395). دوازده متن باستانی، چاپ نخست، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن.
 
Brunner, C.J., (1979). “The Middle Persian Explanation of Chess and Invention of Backgammon,” The Journal of the Ancient Near Eastern Society of Columbia University 10, pp. 43-51.
Hansen, O., (1935),  Zum mittelpersischen  vičārišn ī čatrang, (Den Teilnehmern der Sektion 4 am XIX. Internationalen Orientalistenkongress in Rom (23.-29) überricht vom Verlag], Glückstadt
Panaino, Antonio, (2017) “WIZĀRIŠN Ī ČATRANG UD NIHIŠN Ī NĒW-ARDAXŠĪR,” Encyclopædia Iranica, online edition, 2017, available at http://www.iranicaonline.org/articles/wizarisn-catrang-nihisn-ardaxir .
Tarapore, J.C., (1932). Vijârishn-i Chatrang or the Explanation of Chatrang and other Texts: Transliteration and Translations into English and Gujarati of the original Pahlavi Texts. With an Introduction, Bombay.