نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان‌شناسی رایانشی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

چکیده

دستور وابستگی یکی‎از دستورهای صورتگرا است که براساس وابستگی بین عناصر واژگانی یک جمله بنا نهاده شده‎است. این وابستگیها مبتنی‎بر ظرفیت واژگان است؛ بنابراین، بازنمایی معنایی واژه‎ها در چارچوب ظرفیت ستون فقرات این دستور است. مقاله حاضر براساس سه رأس مطالب، به بررسی و نقد کتاب «دستور زبان فارسی براساس نظریه گروه‌های خودگردان در دستور وابستگی» می‌پردازد. ابتدا مروری مختصر بر فصل‌های کتاب ارائه می‌گردد. سپس به تحلیل و ارزیابی اثر پرداخته شده و نقاط ضعف و قوت کتاب از زوایای مختلف بررسی می‌شود. در این بخش از نظر اصطلاح‌شناسی و بیان مفاهیم نکاتی مطرح می‌گردد. ازآنجاکه دستور وابستگی جزء دستورهای زایشی نیست مقایسه‌ای بین دستور وابستگی و ساخت سازهای انجام شده‌است تا درک محتوا برای خواننده‌ای که پیش‌زمینه دستور زایشی دارد آسان گردد و از تشویش ذهن وی در مورد برخی مفاهیم پایه‎ای بکاهد. در انتها درمورد چگونگی توسعه دستور وابستگی در این کتاب، نکات و پیشنهاداتی ارائه می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Review of the Book Entitled "Persian Grammar based on the Autonomous Theory in Dependency Grammar"

نویسنده [English]

  • Masood Ghayoomi

Assistant Proffessor in Computational Linguistics, Faculty member at the Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran

چکیده [English]

The dependency grammar is one of the grammar formalisms that is originated according to the dependency relations of lexical elements in a sentence. This dependency is based on the valence of the lexicon; therefore, in this formalism the semantic representation of the words as valence is the backbone of the grammar. The current paper reviews the book entitled “Persian Grammar based on the Autonomous Theory in Dependency Grammar” according to three major contents. Firstly, the chapters of the book are briefly overviewed. Then, the book’s content is evaluated and analyzed and the weak and strong points of the book are studied from different perspectives. In this section, some suggestions are provided for the terminology and expressed concepts. Since dependency grammar does not belong to generative grammar, a comparison is made between the dependency and phrase structure grammar formalisms to understand the content better and to ease the mind of the reader with the generative grammar background about the basic concepts of the dependency grammar. At the end, suggestions are provided to extend the dependency grammar in the book.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Grammar Formalism
  • Dependency Grammar
  • Persian language
  • Autonomous Theory
  • Omid Tabibzadeh
باطنی، محمدرضا (۱۳۴۸) توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، تهران: امیرکبیر.
طبیب‌زاده، امید (۱۳۸۵) ظرفیت فعل و ساختهای بنیادین جمله در فارسی امروز؛ پژوهشی براساس نظریه دستور وابستگی، تهران: نشر مرکز.
طبیب‌زاده، امید (1391) دستور زبان فارسی براساس نظریه گروه‌های خودگردان در دستور وابستگی ، تهران: نشر مرکز.
صادقی، علی‏اشرف، امید طبیب‏زاده، علاءالدین طباطبایی و محمدرضا رضوی (1392) «نشست نقد و بررسی کتاب دستور زبان فارسی»، کتاب ماه ادبیات، 77: 2-13.
غلامعلی‌زاده، خسرو (۱۳۷۴) ساخت زبان فارسی، تهران: احیاءکتاب.
قیومی، مسعود (۱۳۹۵) «بررسی مقایسه‌ای تأثیر برچسب‌زنی مقوله‌های دستوری بر تجزیه در پردازش خودکار زبان فارسی»، پردازش علایم و داده‌ها، ۱۳ (۴): ۱۲۱-۱۳۲.
لازار، ژیلبر (۱۳۸۴) دستور زبان فارسی معاصر، ترجمه مهستی بحرینی، توضیحات و حواشی هرمز میلانیان، تهران: هرمز.
ماهوتیان، شهرزاد (۱۳۷۸) دستور زبان فارسی از دیدگاه رده‌شناسی، ترجمه مهدی سمایی، تهران: نشر مرکز.
مشکوه‌الدینی، مهدی (۱۳۷۹) دستور زبان فارسی برپایه نظریه گشتاری. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
هدایتی خوش‌کلام، منوچهر (1390) «دستور زبان فارسی و میرزا حبیب اصفهانی»، گیلان ما، 43: 249-257.
 
Ajdukiewicz, K. (1935) “Die syntaktische Konnexität”, Studia Philosophica, 1:1–27.
Bloomfield, L. (1933) Language. The University of Chicago Press.
Chomsky, N. (1957) Syntactic Structures. Mouton (Hague), Berlin.
Clarck, S. W. (1847) The science of the English language. A practical grammar; in which words, phrases, and sentences are classified according to their offices, and their relation to each other. Illustrated by a complete system of diagrams. A. S. Barnes & Co. and Derby, Bradley & Co., New York and Cincinnati.
de Saussure, F. (1916) Cours de linguistique générale, Lausanne, Paris: Payot.
Gazdar, G., E. Klein, G. K. Pullum, and I. A. Sag (1985) Generalized Phrase Structure Grammar. Harvard University Press.
Ghayoomi, M. (2012) “Bootstrapping the development of an HPSG-based treebank for Persian”, In Linguistic Issues in Language Technology. 7(19), CSLI Publications.
Ghayoomi, M. (2012) From HPSG-based Persian Treebanking to Parsing: Machine Learning for Data Annotation. PhD dissertation, Freie Universität Berlin.
Ghayoomi, M., and J. Kuhn (2014). Converting an HPSG-based treebank into its parallel dependency-based treebank. In Proceedings of the 9th International Conference on Language Resources and Evaluation, Reykjavik, Iceland, pp. 802–809.
Ghayoomi, M., and O. Moradiannasab (2012). “The effect of treebank annotation granularity on parsing: A comparative study”, In Proceedings of the 11th International Workshop on Treebanks and Linguistic Theories, pp: 109-114.
Harris, Z. S. (1951) Methods in Structural Linguistics, University of Chicago Press.
Hays, D. (1960) “Grouping and dependency theories”. In National Symposium on Machine Translation, pp: 258–266, Englewood Cliffs, NY, USA.
Hays, D. (1964) “Dependency theory: A formalism and some observations,” Language, 40(4): 511-525.
Joshi, A. K. (1985) Tree Adjoining Grammars: How Much Context Sensitivity is Required to provide Reasonable Structural Descriptions?, chapter 6, pp: 206–250. Cambridge University Press.
Kaplan, R. M. and J. Bresnan (1982) “Lexical functional grammar: A formal system for grammatical representation”, In The Mental Representation of Grammatical Relations, pages 173–281. MIT Press, Cambridge, MA.
Kahane, S., A. Nasr and O. Rambow (1998). “Pseudo-projectivity: A polynomially parsable non-projective dependency grammar”. In Proceedings of the 36th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics and the 17th International Conference on Computational Linguistics, pp. 646–652.
Kern, F. (1883) Zur Methodik des deutschen Unterrichts, Nicolai, Berlin.
Kruijff, G.-J. M. (2001). A Categorial-Modal Logical Architecture of Informativity: Dependency Grammar Logic and Information Structure. PhD dissertation, Charles University.
Jones, W. (1771) Kitāb-i Shakaristān dar naḥvī-i zabān-i Pārsī (A grammar of the Persian language).London: W. and J. Richardson.
Lecerf, Y. (1960). Programme des conflits, modele des conflits. `Bulletin bimestriel de l’ATALA 1(4): 11–18, 1(5): 17–36.
Lehmann, S., S. Oepen, S. Regnier-Prosi, K. Netter, V. Lux, J. Klein, K. Falkedal, F. Fouvry, D. Estival, E. Dauphin, H. Compagnion, J. Baur, L Balkan, and D. Arnold (1996) “TSNLP Test suites for natural language processing”. In Proceedings of the 16th conference on Computational linguistics, Volume 2, Pages 711-716.
Maier, W. and S. Kübler (2013) “Are all commas equal? Detecting coordination in the penn treebank”. In Proceedings of The Twelfth Workshop on Treebanks and Linguistic Theories (TLT12), pp: 121-132, Sofia, Bulgaria.
Mazziotta, N. and S. Kahane (2017) “To what extent is immediate constituency analysis dependency-based? A survey of foundational texts”, In Proceedings of the Fourth International Conferece on Dependency Linguistics (Depling 2017), pp. 116-126, Pisa, Italy.
Mel'cuk, I. A. (1988) Dependency syntax: Theory and practice. State University of New York, Albany.
Pollard, C. J. and I. A. Sag (1994) Head-driven Phrase Structure Grammar. University of Chicago Press.
Rasooli, M.S., M. Kouhestani, & A. Moloodi (2013). Development of a Persian syntactic dependency Treebank. In Proceedings of the HLT Conference of the NAACL, Atlanta, Georgia, pp. 306–314.
Robinson, J. J. (1970) “A Dependency-based Transformational Grammar,” in Actes du Xme Congrès international des linguistes (Bucareste, 1967), 2, Bucharest, 807-813.
Sangati, F. (2012) Decomposing and Regenerating Syntactic Trees, PhD dissetation, Universiteit van Amsterdam.
Seraji, M., B. Megyesi, and J. Nivre (2012). “Bootstrapping a Persian dependency treebank”. Linguistic Issues in Language Technology, 7.
Sleator, D. and D. Temperley (1993) "Parsing English with a link grammar". In Proceedings of the Third International Workshop on Parsing Technologies.
Tesnière, L. (1953) Esquisse d'une syntaxe structurale, Paris: Librairie C. Klincksieck.
Tesnière, L. (1959) Éléments de syntaxe structurale, Paris: Librairie C. Klincksieck..
Tesnière, L. (1980) Grundzüge der strukturalen Syntax.Stuttgart: Klett-Cotta. Translated by Ulrich Engel.
Wells, R. S. (1947) “Immediate constituents”, Language, 23 (2): 81-117.
Wundt, W.M. (1904) Völkerpsychologie: eine Untersuchung der Entwicklungsgesetze von Sprache, Mythus und Sitte, Leipzig: Wilhelm Engelmann.