نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات عرب، عضو هیأت علمی دانشگاه ایلام، ایران

چکیده

گرایش زیاد ناقدان ادبیات داستانی معاصر عرب به رویکردهای جدید نقد غربی به ویژه در دهه آخر قرن بیستم و نگرانی از قطع رابطه آنان با نقد قدیم عربی و نیاز مبرم کتابخانه‌های عربی به آثاری پیرامون نقدِ نقدِ داستان، عبدالله ابوهیف ناقد سوری را بر آن داشت تا کتاب «النقد الأدبی العربی الجدید فی القصّة والرّوایة والسّرد» را به نگارش درآورد. این پژوهش که به دو روش بازخوانی اثر و رویکرد توصیفی- تحلیلی، کارکرد نقدی ابوهیف را بررسی کرده به این نتایج دست یافته است: شیوه ارائه فصول هشت­گانه کتاب با قلمی بسیار شیوا، نشان­دهنده این است که از یک مهندسی از پیش تعیین­شده برخوردار بوده و موضوعات محتوایی، دارای یک تسلسل منطقی و قابل قبول است. داده­ها و مثال­های این کتاب در هر فصل، بسیار زیاد است؛ در واقع ابوهیف کتاب خود را به صورت یک دایرة­المعارف درآورده است. علی­رغم اینکه ابوهیف معیارهای نقدی مشخّصی را برای نقد آثار نقدی در نظر نگرفته و این از جمله ایرادات اساسی کتاب است با این حال، تحلیل­های او از انواع گوناگون آثار نقدی، دارای استحکام بسیار خوب و قانع کننده خواننده است. استناد به حدود500 اثر از ناقدان کشورهای مختلف عربی می­تواند دلیل محکمی بر عدم تعصّب او در بکاربردن شواهد نقدی باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Critical Analysis of the Book “New Criticism of Story, Novel and Narrative in Arabic Literature”

نویسنده [English]

  • Payman Salehi

Associate Professor of Arabic Language and Literature Department, Faculty Member of Ilam University, Iran

چکیده [English]

The great tendency of contemporary Arab fiction literature critics to new approaches of Western criticism, especially in the last decade of the twentieth century and concerns about the severance of their relationship with the old Arabic critique and the urgent need of Arab libraries for works on criticism of critiques, made the Syrian Abu Heif to write the book “New Criticism of Story, Novel and Narrative in Arabic Literature”. This research examined Abu Heif’s criticism method based on two methods of reading the work and descriptive-analytical approach and has reached the following results: The way the eight chapters of the book are presented in a very eloquent pen, illustrates that it has had a pre-determined engineering and the content topics have a logical and acceptable sequence. The data and examples in this book are vast; and in fact, Abu Heif has turned his book into an encyclopedia. Despite the fact that Abu Heif did not consider specific criticism criteria to criticize other critique works, and this is one of the main drawbacks of the book, his analysis of different critique works has a very solid base and is convincing for the reader. Citing of almost 500 works by critics from different Arab countries could be a strong reason for his lack of prejudice in using critical evidence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Abdullah Abu Heif
  • New Criticism of Story
  • Novel and Narrative in Arabic Literature
  • Types of Contemporary Arabic Prose
  • criticism
  • Criticism of Critique
ابوهیف، عبدالله (2000)، النقد الأدبی العربی الجدید فی القصة والروایة والسرد، الطبعة الأولی، دمشق، اتحاد کتاب العرب.
ادگار، اندرو و پیتر سجویک (1388)، مفاهیم کلیدی در نظریه فرهنگ، ترجمه ناصرالدین علی نقویان، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
بارت، رولان (1992)، لذّة النص، ترجمه منذر العیاشی، الطبعة الأولی، حلب، مرکز الإنماء الحضاری.
پاکتچی، احمد (1391)، روش تحقیق عمومی با رویکرد علوم انسانی اسلامی، چاپ اوّل، تهران، دانشگاه امام صادق.
حسینی، سیدحسن (1393)، پیشگفتار نقد نامه­های علمی گروه­های تخصصی شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
دلاور، على (1385). روش­هاى تحقیق در روانشناسى و علوم تربیتى، چاپ اوّل، تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور.
رضایی نبرد، امیر (1389)، سبک­های حروف­نگاری، کتاب ماه هنر، شماره 150، صص57-46.
زرّین­کوب، عبدالحسین (2536). یادداشت­ها و اندیشه­ها، چاپ سوم، تهران، انتشارات جاویدان.
قرامکلى، أحد فرامرز (1385). روش­شناسی مطالعات دینى، چاپ اوّل، مشهد، انتشارات دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
متّقی­زاده، عیسی (1397)، «نقد و تحلیل محتوا در تراز کتاب­های درسی دانشگاهی: مطالعه موردی؛ کتاب قواعد و متون عربی»، پژوهش­نامه انتقادی متون علوم انسانی، سال هجدهم، شماره 4، صص230-213.
معروفی، یحیی و محمدرضا یوسف­زاده (1388)، تحلیل محتوا در علوم انسانی (راهنمای تحلیل کتاب­های درسی)، چاپ اوّل، همدان، سپهر دانش.
منیر حجاب، محمد (2000)، الأسس العلمیة لکتابة الرسائل الجامعیة، الطبعة الثالثة، القاهرة، دار الفجر للنشر والتوزیع.
نجم، محمد یوسف (1952)، القصة فی الأدب العربی الحدیث فی لبنان حتی الحرب العظمی، الطبعة الأولی، القاهرة، دار مصر للطباعة.
هاشمیان نژاد، فریده (1380)، ارائه­ چارچوب نظری در خصوص برنامه­ درسی مبتنی بر تفکّر انتقادی در دوره­ ابتدایی با تأکید بر برنامه­ درسی مطالعات اجتماعی، رساله­ی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
 
منابع اینترنتی
پاکتچی، احمد (1395) «رابطه نقد درونی و بیرونی با روش­شناسی تاریخ» به آدرس سایت:
https://www.mehrnews.com
دهقانی، رضا (1386)، «اصول نقد اثر و تحلیل محتوا»، سایت سازمان تبلیغات اسلامی، به آدرس:
https://www.scribd.com