نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس پژوهشی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری؛ دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی

2 استادیار و عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری؛ رییس پژوهشکده هنرهای سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری

چکیده

خاتم­کاری از جمله هنرهای سنتی مرتبط با چوب است که امروزه از رونق خوبی برخوردار نیست. ساخت خاتم گره از دوره صفوی مورد اهمیت قرار گرفت و تا دوره معاصر از آن استفاده می­شود. توجه به خاتم­کاری و پرداختن به نقد منابع آن، در حوزۀ پژوهش­های حائز اهمیتی است که دستاوردهایی چون آشنایی، معرفی و آسیب­شناسی را به ارمغان خواهد داشت. کمبود اطلاعات تخصصی در نوشتارهای پیشین محسوس است. مقالۀ بررسی شیوۀ ساخت و گُل­بندی (Golbandi) در خاتم گره پنج در فصلنامۀ علمی-پژوهشی نگره به نویسندگی مریم اکبرزاده و محمدصادق میرزا ابوالقاسمی در پاییز 1397، شماره 47 و در صفحات 82 تا 95 به چاپ رسیده است. ضرورت به نقد و ارزیابی مقاله مذکور حاکی از اهمیت نشر اطلاعات صحیح در خصوص خاتم­کاری به ویژه خاتم گره است. خاتم گره با پیشینه­ای غنی، به دلایلی از جمله دشواری در تهیه مواد اولیه و مراحل ساخت، امروزه کمتر مورد توجه است؛ لذا پرداختن به این خاتم و مستندنگاری آن از اهمیت­های پژوهشی حاضر است. نقد این اثر که به شکل محتوایی و علمی صورت گرفته، سعی در تبیین کاستی­هایی هر چند اندک در مراحل تخصصی ساخت خاتم گره پنج دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critique on ” The Study of Making Method and Golbandiin Gereh Panj Inlay“

نویسندگان [English]

  • Samira Arab 1
  • Seyed Abdolmajid Sharifzadeh 2

1 PhD Student of Analytical and Comparative History of Islamic Art, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran

2 Assistant Professor and Faculty Member Institute of Cultural Heritage, and Tourism, Head of the Traditional Arts Research Institute of Cultural Heritage, and Tourism, Tehran, Iran

چکیده [English]

Inlay is one of the traditional arts related to wood with a variety of designs, which is not very popular today. The construction of Inlay, especially the Gereh Inlay, has been important since the Safavid period, and this method has been used in the construction of Inlay until the contemporary period. It is important to pay close attention to the research and critique its published sources in the field of research Which will bring about achievements such as introduction, presentation, and pathology. The deficiency of specialized information among the few published articles is Tangible and visible. The article on “The Study of Making Method and Golbandi Gereh Panj Inlay” has been published in the Scientific Research Quartely  Negareh Journal by Maryam Akbarzadeh and Mohammad Sadegh Mirza Abolghasemi in Autumn1397, No.47and pages 82-95 with the intention of examining Gereh Panj Inlay. The necessity to critique and evaluate this article indicates the importance of Gereh Inlay and emphasizes the publication of specialized and accurate information about Gereh Inlay. Gereh Inlay, with a rich background, is less important today for a number of reasons, including the difficulty of preparing the raw materials for the manufacturing process. Therefore, addressing the end of the Gereh and documenting it have been among the importance of research topics. This study tries to criticize this article, which has been done in content and scientific form, it also tries to explain the shortcomings, though few, in the specialized stages of making Gereh Panj Inlay.

کلیدواژه‌ها [English]

  • critique
  • Inlay
  • Inlaywork
  • Golbandy
  • GerehPanj Inlay
اکبرزاده، مریم و میرزا ابوالقاسمی، محمدصادق (1397) « بررسی شیوۀ ساخت و گُل­بندی در خاتم گره پنج»، فصلنامه علمی-پژوهشی نگره، ش 47، پاییز ، 82- 95.
انتظاری شغل آبادی، هاجر (1387)، هنر خاتم­سازی، تهران: جمال هنر.
حیاتی، حامد و آقا محمدی، حسین (1395)، «بررسی ویژگی­های هندسی گره در معماری اسلامی» ، نشریه مطالعات علوم کاربردی در مهندسی، بهار، دوره دوم، ش 1، 13-28.
دهقان نژاد، اکبر (1383)، پژوهشی در روش­های ریاضی موجود برای بررسی نقوش هندسی و جایگاه آن در هنر کاشکاری اسلامی و ایرانی، مجموعه مقالات دومین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایرانی، جلد پنجم، ارگ بم-کرمان.
روزی طلب، غلامرضا و جلالی، ناهید (1382) ، هنر خاتم، تهران: سمت.
سید صدر، سید ابوالقاسم (1381)، دایره المعارف معماری و شهر سازی، چاپ اول، تهران: آزاده.
شجاعی، سید مصطفی (1397)، «معرفی اثر و بررسی شیوه هنری قدیمی­ترین درب خاتم حرم مطهر حضرت احمد بن موسی الکاظم-شاه چراغ (ع)»، فصلنامه علمی تخصصی رهیافت فرهنگ دینی، سال اول، ش 2، تابستان، 151-164.
شریف زاده، سید عبدالمجید (1381)، هندسه نقوش 1، چاپ سوم، تهران: سرو.
شفیع زاده، اسداله (1397)، «مطالعه تطبیقی تزیینات نقوش هندسی گره در معماری اسلامی و قاعده عرفان تجدد امثال در اندیشه عربی»، نشریه مطالعات تطبیقی هنر، ش 16، پاییز و زمستان، 49-65.
طباطبایی، نسرین (1382)، واژه­نامۀ توصیفی خاتم­سازی، تهران: پژوهشکده علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
طهوری، دلشاد (1365)، هنر خاتم­سازی در ایران، تهران: سروش.
عرب، سمیرا (1394)، بررسی تطبیقی زیباشناسی نقوش خاتم­کاری دوره صفوی و قاجار، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، تهران مرکزی: دانشکده هنر و معماری.
نجیب اوغلو، گل رو (1379)، هندسه و تزئین در معماری اسلامی، ترجمة مهرداد قیومی بیدهندی، تهران: روزنه.
نوریان، یحیی و کسرایی، محمدحسین (1395)، «مقایسه گره­های سنتی و الگوهای معاصر اسلامی با تمرکز برکاربرد در معماری معاصر»، نشریه فیروزه اسلام، ش 3، 63-75.
Akbarzadeh, Maryam and Mirza Abolghasemi, Mohammad Sadegh(1397),”The Study of Making Method and Golbandiin Gereh Panj Inlay“Scientific Research Quartely  Negareh Journal, Autumn, No. 47 , 82-95.
Arab, Samira (2015), A Comparative Study of Aesthetics of Safavid and Qajar Periodic Designs, Master of Arts in Thesis Guidance by Gholam Ali Hatam, Faculty of Art and Architecture, Central Tehran.
Dehghannejad, Akbar (2004), Research in Mathematical Methods for Examining Geometric Motifs and their Place in Islamic and Iranian Art, Proceedings of the Second Congress of Iranian Architecture and Urban History, Volume 5, Arg Bam-Kerman.
Entezari, Hajar (2008), The Art of Inlay, Tehran: The Art of Jamal.
Hayati, Hamed and Hossein Agha Mohammadi (2016), "Investigating Geometric Properties of Nodes in Islamic Architecture", Journal of Applied Sciences Studies in Engineering, Spring, Volume II, Vol 1.
Najib Oglu, Gol Roo (2000), Geometry and Decoration in Islamic Architecture, Translated by Mehrdad Qayyum Bidandi, Tehran: Roof.
Nourian, Yahya, and Mohammad Hossein Kasraie (2016), "Comparison of Traditional Nodes and Contemporary Islamic Patterns with a Focus on Contemporary Architecture", Journal of Firouzeh Islam, Vol. 3, 63-75.
Roozi Talab, Gholamreza and Nahid Jalali (2003), Khatam Art, Tehran: Position.
Seyed Sadr, Seyed Abolghasem (2002), Encyclopedia of Architecture and Urban Development, First Edition, Tehran: Azadeh.
Shafi'izadeh, Asadollah (1979), "A Comparative Study of the Decorations of Nodes' Geometric Motifs in Islamic Architecture and the Principle of Modern Mysticism in Proverbs," Journal of Comparative Art Studies, Fall and Winter, vol 16, 49-65.
Sharifzadeh , Seyed Abdolmajid (2002), Geometry of Motifs 1, Third Edition, Tehran: Sarv.
Shojaei, Seyed Mostafa (1979), "Introduction and Study of the Artistic Style of the Oldest Door of the Holy Shrine of Prophet Ahmad ibn Musa al-Kazim-Shah Cheragh (AS)", Specialized Journal of Religious Culture Approach, Vol. 1, No. 2, Summer, 151-164.
Tabatabaei, Nasrin (2003), Descriptive Dictionary of Inquiry, Tehran: Humanities and Cultural Studies Institute.
Tahouri, Delshad (1365), The Art of Inlay in Iran, Tehran: Soroush.