نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، ادبیات کودک و نوجوان، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

کتاب «ادبیات کودک در ایران» درسنامه­ای دانشگاهی است که اکثر سرفصل­های وزارت علوم را برای دو واحد درس «ادبیات کودک» در مقطع کارشناسی پوشش می­دهد. نویسندۀ کتاب مذکور ـ محمد دهریزی ـ از مؤلفان کتاب «نگارش» دورۀ متوسطه، دانش­آموختۀ ادبیات، و از شاعران و نویسندگان حوزۀ کودک و نوجوان است که آثارش برندۀ جایزه­های متعددی شده است. کتاب فوق­الذکر برای نخستین بار در سال 1388 با عنوان «ادبیات کودکان و نوجوانان ایران» منتشر شد و ویرایش جدید آن در سال 1399. کتاب مذکور وجوه مثبت بسیاری دارد اما به دلیل ضعف­های روش­شناختیِ مشترکی که با بسیاری از کتاب­های تألیفی ادبیات کودک دارد، پژوهش حاضر ترجیح می­دهد بیش از این‌که از منظر استحسانی به این کتاب نگاه کند، از منظری انتقادی آنرا در بوتۀ نقد قرار دهد. کتاب­ها به­اندازه­ای که بـتـوانند پارادایم­های یک نظریه را به­صورت سلسله­مراتبِ نظام­مند به خواننده ارائه بدهند، کارکرد علمی دارند. از همین رو هدف اصلی این مقاله بررسی روش نظام­مندسازیِ الگوواره­های نظری معرفی­شده در کتاب است. در همین راستا، کتاب مورد نظر در شش محور نقد و بررسی می­شود: آموزش، روش­مندی، محتوا، ویرایش، فصل­بندی، و زیبایی­شناسی. این پژوهش برای نخستین بار در ایران کتابی را از حوزۀ ادبیات نظری کودک و نوجوان مورد نقد قرار می­‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critical Review on the Book "Child's Literature in Iran: The University Textbook"

نویسندگان [English]

  • Amir Hossein Zanjanbar 1
  • Ayoob Moradi 2

1 MA in Children ̓s and Young Adults ̓ Literature, Payame Noor University, Tehran, Iran

2 Assistant Professor of Persian Literature Department, Payame Noor University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The book "Children's Literature in Iran" is a university textbook that covers most of the topics of the Ministry of Science, for two units of "Children's Literature" course at the undergraduate level. The author of the book is Mohammad Dehrizi, one of the authors of "Writing" book in high school, a graduate of literature and one of the poets and writers of children and adolescents, who has won several national awards. The book was first published in 2009 under the title "Iranian Children and Adolescent Literature", and its new edition was published in 2020. The book has many positive aspects, but due to common methodological weaknesses between this book and many books which are written in the realm of children's literature, the present study prefers to critique this book from an approbation point of view, rather than a critical one. A book has a scientific function to the extent that it can present the paradigms of a theory to the reader in a systematic hierarchy. Therefore, the main purpose of this article is to examine the method of systematizing the paradigms introduced in the book. In this regard, the book is reviewed in six areas: education, methodology, content, editing, chaptering, and aesthetics. This research, for the first time in Iran, reviews a book in the field of theoretical literature for children and adolescents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Children's and Young Adult Literature
  • Book Review
  • Literary Criticism
  • Pathology
  • Textbook
المظفر، الشیخ محمدرضا (1388). المنطق. قم: دارالعلم.
انصاریان، معصومه (1392). راهنمای شیوه­های نقد ادبی. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
جعفرقلیان، طاهره (1395). ادبیات کودکان. تهران: دانشگاه پیام­نور.
حکیمی، محمود و مهدی کاموس (1384). مبانی ادبیات کودک. تهران: آروَن.
دهریزی، محمد (1399). ادبیات کودک در ایران: درسنامۀ دانشگاهی. تهران: قو.
زنجانبر، امیرحسین (1387). ساک چشمم را که می­بندم مسافر می­شوم. تهران: هزارۀ ققنوس.
ژوبرت، کلر (1389). خداحافظ راکن پیر. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
شارر، کاترین (1396). مرگ بالای درخت سیب. ترجمۀ پروانه عروج­نیا. تهران: طوطی.
شعاری­نژاد، علی­اکبر (1395). ادبیات کودکان. تهران: اطلاعات.
شمیسا،  سیروس (1390). بیان. تهران: میترا.
شمیسا، سیروس (1394). معانی. تهران: میترا.
صفوی، کوروش (1383). از زبان­شناسی به ادبیات. ج1. تهران: سوره مهر.
علی­پور، منوچهر (1383). آشنایی با ادبیات کودکان. تهران: تیرگان.
غفاری، سعید (1387). ادبیات کودکان و نوجوانان. همدان: سپهر دانش.
غیاثی، محمدتقی (1368). درآمدی بر سبک­شناسی ساختاری. تهران: شعلۀ اندیشه.
قزل­ایاغ، ثریا (1389). ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن، تهران: سمت.
کنج­خانلو، سهیلا (1389).  نقد و بررسی کتاب ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن نوشته ثریا قزل­ایاغ. کتاب ماه کودک و نوجوان. د 12. ش 157. صص 8- 11.
کیانوش، محمود (1379). شعر کودک در ایران. تهران: آگاه.
گیرو، پی­یر (1380). نشانه­شناسی. ترجمۀ محمد نبوی. تهران: آگاه.
محمدی، محمدهادی (1378). فانتزی در ادبیات کودکان. تهران: روزگار.
میرصادقی، جمال (1376). ادبیات داستانی. تهران: سخن.
نیکولایوا، ماریا (1398). درآمدی به رویکردهای زیبایی­شناختی به ادبیات کودک. ترجمۀ مهدی حجوانی. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
واندن­بروک، کارولین و همکاران (1386). ادبیات کودک: نگاهی به ادبیات کودکان فرانسه مجموعه مقالات. ترجمۀ بهاره بهداد. تهران: سوره مهر.
هاشمی­نسب، صدیقه (1371). کودکان و ادبیات رسمی ایران. تهران: سروش.
هانت، پیتر و همکاران (1388). دیگرخوانی­های ناگزیر. ترجمۀ گروه مترجمان به سرپرستی مرتضی خسرونژاد. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
همایی، جلال­الدین (1364). فنون بلاغت و صناعات ادبی. چ سوم. تهران: توس.
 
Sag, I.A & waow, Th (1999). Syntactic Theory: A Formal Introduction. Stanford: Center for the Study of Language.