نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، ادبیات غنایی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 استاد دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

مدت ها پس از آفرینش نخستین رمان­ها و داستان­های کوتاه فارسی، آثاری پژوهشی در ارتباط با این آثار داستانی به وجود آمد. در این پژوهش شیوۀ تاریخ­نگاری نخستین تاریخ‌ادبیات­های داستانی(یعنی تاریخ و تحول ادبیات نوین ایران و پایه­گذاران نثر جدید فارسی) که همزمان در خارج از کشور انتشار یافته­اند بررسی شده است. در این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر اساس مؤلفه­هایی که نگارندگان این پژوهش برای گونۀ تاریخ­ادبیات در نظر گرفته­انذ، گفتمان این دو اثر بررسی شده است. نتایج نشان می­دهد علوی و کامشاد بدون تأثیرپذیری از ایدئولوژی حاکمیت وقت و با هدف یافتن پیوندهای دو سویه ادبیات و رویدادهای سیاسی روز آثار ادبی را بررسی کرده­اند. البته به دلیل نداشتن یک الگو و طرح دقیق برای نگارش اثر خود، بی­شک با کاستی­هایی همراه هستند؛ ضعف ساختاری در چینش مطالب، نداشتن الگوی خاص در شرح­حال نویسی، نپرداختن به سبک ادبی آثار و تحلیل نکردن جنبۀ ادبی و هنری آثار ادبی، ساختارمند نبودن برخی مؤلفه­ها، استفاده از منابع درجه دوم و سوم، مبنا قرار دادن گزینش­های آثار انتقادی پیشین ازجمله این ضعف­هاست که اغلب به علت دوری از بافت و زمینه­های نهادی مرتبط با آثار ادبی است که این مساله آسیب چشم­گیری به این دو تاریخ­ادبیات وارد ساخته است.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critique and Comparison of the History of Literature on the Books “The History and Evolution of Modern Iranian Literature and The Founders of Modern Persian Prose”

نویسندگان [English]

  • Mehri Mossaed 1
  • Saeed Hessampour 2

1 PhD Student in Lyrical Literature, Shiraz University, Shiraz, Iran

2 Professor, Shiraz University, Shiraz, Iran

چکیده [English]

Long after the creation of the first Persian novels and short stories, research works were created in connection with these works of fiction. In this study, the method of historiography of the first history of fiction (ie “The History and Evolution of Modern Iranian Literature and The Founders of Modern Persian Prose”) that have been published abroad at the same time has been investigated. In this article, with a descriptive-analytical approach and based on the components that the authors of this research have considered for the type of literary history, the discourse of these two works has been studied. The results show that Alavi and Kamshad studied literary works without being influenced by the ideology of the government of the time and with the aim of finding two-way links between literature and current political events. Of course, they have their drawbacks; structural weaknesses in the arrangement of materials, not addressing the literary style of works and not analyzing the literary and artistic aspects of literary works, using second- and third-degree sources, basing on selections of previous critical works are among these weaknesses, often due to distance from institutional contexts and contexts are related to literary works, which has caused significant damage to these two histories of literature.

کلیدواژه‌ها [English]

  • history of literature
  • criticism
  • fiction literature
  • Method of Historiography
اته، هرمان(1337) تاریخ­ادبیات فارسی، ترجمه صادق رضازاده شفق،تهران:  بنیاد نشر و ترجمه کتاب.
بالایی، کریستف و میشل کولی پرس(1366) سرچشمه­های داستان کوتاه فارسی، ترجمه احمد کریمی حکاک، تهران: پاپیروس.
براون، ادوارد(1369) تاریخ­ادبیات ایران، دوره چهار جلدی، ترجمه بهرام مقدادی، تهران: مروارید.
بهار، محمدتقی(1316) «تاریخ­ادبیات ایران (تقریظ)»، مهر، س5، ش8، صص868- 869.
تودروف، تزوتان(1379) بوطیقای ساختارگرا، ترجمۀ محمد نبوی، تهران: آگه.
حسنلی، کاووس و سعید حسامپور(1389) کارنامه تحلیلی خیام­پژوهی (1300 تا 1380)، تهران: علم.
حسنلی، کاووس(1380) فرهنگ سعدی­پژوهی 1300- 1375، شیراز: بنیاد فارس­شناسی.
رشید یاسمی، غلامرضا(1352) ادبیات معاصر، تهران: ابن سینا.
ریپکا، یان 1383) تاریخ ادبیات ایران، ترجمه ابوالقاسم سری، دورۀ دو جلدی،تهران: سخن.
زرقانی، مهدی (1388) تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی، تهران: سخن.
زرقانی، مهدی (1389) «کاستی­های روش­شناسانۀ تاریخ­ادبیات­نگاری در ایران»، نامه فرهنگستان، سال یازدهم، ش4، ش پیاپی44، صص 26-40.
زرقانی، مهدی (1394) «گفتمان­های معاصر و سنت تاریخ­ادبیات­نگاری»، نامه فرهنگستان، سال پانزدهم، ش2، شپیاپی58، صص39- 60.
زرین کوب، عبدالحسین(1374) آشنایی با نقد ادبی، تهران: سخن.
سارلی، ناصرقلی(1391)«دوره­بندی در تاریخ ادبی»، مجلۀ تاریخ­ادبیات، شماره3/ 71، صص 91- 116.
شفیعی کدکنی، محمدرضا(1369) «تکامل یک تصویر»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی فردوسی مشهد، سال 23، ش 90- 91، صص 384- 390.
علوی، بزرگ(1386) تاریخ و تحول ادبیات جدید ایران، ترجمۀ امیرحسین اکبری شالچی: تهران: نگاه.
فتوحی رودمعجنی، محمود(1387)، نظریه تاریخ ادبیات، تهران: سخن.
فتوحی رودمعجنی، محمود (1382) «بررسی و نقد تاریخ­ادبیات­نگاری در ایران، کتاب ماه ادبیات و فلسفه»، ش68، ص33- 49.
فرهمندفر، مسعود و عبدالرسول شاکری(1398) «رویکردهای نوین در تاریخ­ادبیات­نگاری»، مجله تاریخ­ادبیات، دورۀ دوازدهم، صص195- 215.
فروزانفر، بدیع­الزمان(1312) سخن و سخنوران، تهران: خوارزمی.
کامشاد، حسن(1384) پایه­گذاران نثر جدید فارسی، تهران: نشر نی.
لوی، روبن(1377) درآمدی بر تاریخ­ادبیات­نویسی، ترجمه رؤیا هاشمیان، تهران: فهرستگان.
مندور، محمد(1360) فی­النقد الادب، ترجمه دکتر شریعتی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
مهرآیین، مصطفی(1386) «شرایط تولید فرهنگ: ریشه­های ظهور مدرنیسم اسلامی در هند، مصر و ایران»، دانشگاه تربیت مدرس، گروه جامعه­شناسی.
میرعابدینی، حسن(1396) سرگذشت تاریخ­نگاری ادبیات معاصر ایران، تهران: نشر نو.
وبر، ماکس(1392) مفاهیم اساسی جامعه­شناسی، ترجمه احمد صدارتی، تهران: نشر مرکز.
 
Alavi, Bozorg(1386) Tarikh va tahavol e adabiat e jaded e iran, Translation by Amirhosein Akbari shalchy, Tehran: Negah.
Athe, Herman(1337) Tarikh adabiat e farsi, Translation by Reza Zadeh shafagh, Tehran: Bonyad e nashr va tarjome ketab.
Bahar, Mohammad taghi(1316) “Tarikh adabiat e iran”, journal Mehr, year5,no8, p.p866-869.
Balaei, christoph and michelle Cole Press(1366) Sarcheshmehaye Dastan koutah farsi, Translated by Ahmad Karimi, Tehran: Papyrus.
Brown, Edward(1369)Tarikh adabiat e iran, Four-volume course, Translation by bahram meghdadi, Tehran: morvarid.
Farahmandfar, masoud and Abdorasoul shakeri(1398)“rouykardhaye novin dar tarikhadabiatnegari, Tarikhadabiat journal, Volume12, pp195- 215.
Forouzanfar, Badiozaman(1312) Sokhan va sokhanvaran, Tehran: Kharazmi.
Fotouhi roodmejani, Mahmoud(1387) Nazarie tarikh adabiat, Tehran, Sokhan.
Fotouhi roodmejani, Mahmoud (1382) “Barrasi va naghd e tarikh adabiat negary dar iran, ketab e mah e adabiat va falsafeh, no68, pp33- 49.
Hasanly, Kavous and saeed Hessampour(1389) Karname ye Tahlily Khayam pazhouhy(1300- 1380), Tehran, Elm.
Hasanly, Kavous(1380) Farhang saadi Pazhouhi 1300- 1375, shiraz: Bonyad e Fars shenasi.
Kamshad, Hassan(1384) Paye gozaran e nasr e jaded e farsi, Tehran: Ney Publication.
Levi, Reuben (1377)Daramadi bar tarikh adabiat nevisi, Translation by Roya Hashemian, Tehran: Fehrestgan.
Mandour, Mohammad(1360) Fe Naghd o aladab, Translation by dr. shariati, Tehran: Sahami e Enteshar.
Mehraeen, Mostafa(1386) “sharayete towlid e farhang: Rishehe haye zohour e modernism e eslami dar hend, mesr va iran”, Tarbiat modares university, Sociology Department.
Miraabedini, Hassan(1396) Sargozasht e tarikhnegary adabiat e moaaser e iran, Tehran: Now Publication.
p.p36- 51.
Rashid Yasamy, Gholamreza(1352) Adabiat Moaser,Tehran: Ebn e sina.
Rypka, Yan(1383) Tarikh adabiat, Translation by Abolghasem sery,Two-volume course, Tehran: Sokhan.
Sarly, Nasergholy(1391) “Dore bandi dar tarikh e adabi”, Tarikh adabiat jounal, no 71/ 3, pp91- 116.
Shafiei kadkani, Mohammadreza(1369) “Takamol yek tasvir”, Daneshkade Adabiat va oloum e ensani ferdousi mashhad Journal, no90,pp384- 390.
Todrov, Tzotan(1379) Boutighaye sakhtargera, Translation by mohammad Nabavi, Tehran, Agah.
Weber, Max(1392) Mafahim e asasi jamee shenasi, Translation by Ahmad Sedarati, Tehran: Markaz Publication. 
Zarghany, Mehdi(1388) Tarikh e Adabi iran va ghalamrow e zaban e farsi, Tehran: Sokhan.
Zarghany, Mehdi (1389) “kaastiha ye ravesh shenasane ye Tarikh adabiat negari dar Ira “, Name ye Frahangestan, 11 year,no 4,pp 26- 40.
Zarghany, Mehdi (1394), “Goftemanha ye moaser va sonat e tarikh adabiat negari“, name ye farhangestan, 15 year. no 2, pp 39- 60.
Zarinkoub, Abdolhosein(1374) Ashenaee ba naghd e adabi, Tehran, Tehran: Sokhan.