نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار تاریخ ایران باستان، عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

آگاهی‌های ما دربارۀ ایرانِ اشکانی در دهه‌های اخیر رو به فزونی است. کتاب فشرده، اما پربار «مبانی تاریخ پارتیان»، نوشتۀ کلاوس شیپمان، باستان‌شناس آلمانی در سال1980 منتشر گردید. مسالۀ اساسی این جستار، نقد محتوایی و شکلی کتاب و دیدگاه‌های نویسندۀ آن است. بررسی کتاب بر اساس روش تحلیلی و انتقادی صورت گرفته است. فصل مربوط به تاریخ سیاسی، به ویژه تحلیل‌های سیاسی و حقوقی آن در گزارش مناسبات میان روم و ایران، از فصل‌های درخشان و نقطۀ عطف کتاب محسوب می‌شود. تلاش نویسنده در پاس‌داشت میراث فرهنگی اشکانیان و معرفی جایگاه واقعی آنان در چارچوب تاریخ باستانی ایران از دیگر نکات برجستۀ اثر شیپمان است. فشردگی آزاردهندۀ بخش‌های اجتماعی، هنری و اقتصادی و خودداری نویسنده در ارائۀ آگاهی‌ها و توضیحات تکمیلی از نقاط ضعف کتاب به شمار می‌رود. همچنین از دیگر کاستی‌های کتاب، باید به فقدان تصاویر، کمبود نقشه‌های مرتبط و نیز خودداری نویسنده از ارائۀ گزیده‌هایی از متن سکه‌ها، کتیبه‌ها و منابع مکتوب اشاره کرد. کتاب از حروف‌چینی، صفحه‌آرایی و صحافی با کیفیتی برخوردار است. در زمینۀ ترجمه، گذشته از نثر دشوار و گاه رسمیِ مترجم و برخی اشتباهات در نام اشخاص، برخی معادل‌یابی‌های مبهم و نیز سالشمار نادرست رویدادها، کتاب، نمرۀ قابل قبولی را دریافت می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critical Review on the Book “Principles of Parthian History”

نویسنده [English]

  • Farshid Naderi

Associate Professor, Ancient History of Iran, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

چکیده [English]

Our awareness of Parthian Iran has been growing in recent decades. The concise but prolific book "Principles of Parthian History" by German archaeologist Klaus Schipmann was published in 1980. The main issue of this article is the content and form critique of the book and the views of its author. The book is reviewed based on analytical and critical methods. The chapter on political history, especially its political and legal analysis in the report on relations between Rome and Iran, is one of the brilliant chapters and a turning point of the book. The annoying tightness of the social, artistic, and economic sectors and the author's refusal to provide additional information and explanations are among the book's weaknesses. Other shortcomings of the book include the lack of images, the lack of related maps, and the author's refusal to provide excerpts from the text of coins, inscriptions, and written sources. The book has a high-quality typeface, page layout, and binding. In the field of translation, in addition to the difficult and sometimes formal prose of the translator and some errors in the names of the persons, some vague equations as well as the incorrect chronology of events, the book receives an acceptable score.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Klaus Shipman
  • Principles of Parthian History
  • Parthian
  • Political History of Parthians
  • Parthian Art and Culture. 
اشلومبرژه، دانیل (1380)، «هنر پارتی»، در: تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، (جلد.3 قسمت دوم)، گردآوری احسان یارشاطر، ترجمۀ حسن انوشه، چاپ دوم، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر، صص551-490.
اُلبریخت، مارِک (1392)، «فرهنگ مناطق استپی و روابط میان جمعیت کوچگر و یکجانشین»، در: ویزهوفر، یوزف (گردآوری)، امپراتوری اشکانی و اسناد و منابع آن (مجموعه مقالات)، گروه مترجمان، نشر و پژوهش فرزان‌روز، تهران، چاپ اول، 1392، صص: 57-1).
آذرنوش، مسعود (1394)، «تاریخ هنر اشکانیان»، در: تاریخ جامع ایران، جلد چهارم، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، سرویراستاران: حسن رضائی باغ‌بیدی و محمود جعفری دهقی، چاپ دوم، تهران، مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، صص100-73.
بوسایلی، ماریو (1389)، «هنر پارتی»، در: هنر پارتی و ساسانی، ترجمه و تدوین یعقوب آژند، چاپ سوم، انتشارات مولی.
بویس، مری (1395)، زرتشتیان، باورها و آداب دینی آنها، ترجمۀ عسکر بهرامی، چاپ چهاردهم، تهران، ققنوس.
تفضلی، احمد (1386)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، چاپ پنجم، تهران، سخن.
جلیلیان، شهرام؛ فرشید نادری و زهره تقی‌پوربیرگانی (1398)، «نقش اشراف در عزل و نصب پادشاهان اشکانی (از برآمدن اشکانیان تا پایان پادشاهی اردوان دوم)»، تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دوفصلنامۀ علمی، (مقالۀ علمی – پژوهشی)، سال نهم، شمارۀ دوم، پائیز و زمستان 1398، صص 49-25.
چیت‌ساز، محمدرضا (1394)، «معماری و هنر الیمایی»، در: تاریخ جامع ایران، جلد چهارم، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، سرویراستاران: حسن رضائی باغ‌بیدی و محمود جعفری دهقی، چاپ دوم، تهران، مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، صص 192-129.
دوبواز، نیلسون (1396)، تاریخ سیاسی پارث، ترجمۀ علی اصغر حکمت، چاپ دوم، تهران، علمی و فرهنگی
دیاکونف، م.م (1351)، اشکانیان، ترجمۀ کریم کشاورز، چاپ دوم، تهران، انتشارات پیام.
زرین‌کوب، روزبه و فرشید نادری (1393)، «اشکانیان و سنت‌های کهن ایرانی: پای‌بندی یا عدم‌تقید اشکانیان به سنت‌ها و مواریث فرهنگ ایرانی»، جستارهای تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی مطالعات فرهنگی، سال پنجم، شمارۀ دوم، پائیز و زمستان، صص 63-41.
سرخوش‌کرتیس، وستا (1392الف)، «تجدید حیات ایرانی در دورۀ پارتیان»، در: شاهنشاهی اشکانیان، ویراستۀ وستا سرخوش‌کرتیس و سارا استوارت، ترجمۀ مانی صالحی علامه، چاپ اول، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه، صص 51-27.
سرخوش‌کرتیس، وستا (1392ب)، «لباس و پوشش سر در دورۀ اشکانی»، در: امپراتوری اشکانی و اسناد و منابع آن، گردآوری یوزف ویزهوفر، ترجمۀ فرید جواهرکلام، چاپ اول، تهران، نشر و پژوهش فرزان‌روز، صص 95-75.
سلوود، دیوید (1380)، «سکه‌های پارتی»، در: تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، (جلد.3 قسمت اول)، گردآوری احسان یارشاطر، ترجمۀ حسن انوشه، چاپ دوم، تهران، امیرکبیر، ص381-401.
شکوری‌فر، ملیحه. سیروس نصرالله‌زاده (1395)، «پیگیری سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، جستارهای تاریخی، سال هفتم، شمارۀ اول، بهار و تابستان، ص 21-45.
شهبازی، علیرضاشاپور (1375)، «ارتش در ایران باستان»، مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ، سال دهم، شمارۀ دوم، بهار و تابستان 1375، صص 36-22.
شیپمان، کلاوس (1384)، مبانی تاریخ ساسانیان، ترجمۀ کیکاوس جهانداری، چاپ اول، تهران، فرزان‌روز.
شیپمان، کلاوس (1386)، مبانی تاریخ پارتیان، ترجمۀ هوشتگ صادقی، چاپ دوم، تهران: فرزان‌روز.
ططری، علی (1385)، «پارتیان و ساسانیان؛ رقیبان قدرتمند»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شهریور و مهر 1385، شمارۀ 107 و 108، صص 55-53.
فرای، ریچارد نلسون (1382)، تاریخ باستانی ایران، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، چاپ دوم، تهران: علمی و فرهنگی.
فرای، ریچارد. ن (1377)،  میراث باستانی ایران، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، علمی و فرهنگی.
فولتس، ریچارد (1396)، دین‌های ایران باستان، برگردان امیر زمانی، چاپ اول، تهران، دیبایه.
فون‌گال، هوبرتوس (1392)، «معماری و پیکرتراشی در عهد پارتیان»، در: امپراتوری اشکانی و اسناد و منابع آن، گردآوری یوزف ویزهوفر، ترجمۀ هوشنگ صادقی، چاپ اول، تهران، نشر و پژوهش فرزان‌روز، صص 122-97.
کالییری، پییر. فرانچسکو (1394)، «دین در دورۀ سلوکی و اشکانی»، ترجمۀ اسفندیار طاهری، در: تاریخ جامع ایران، جلد چهارم، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، سرویراستاران: حسن رضائی باغ‌بیدی و محمود جعفری دهقی، چاپ دوم، تهران، مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، صص481-427.
کوامی، ترودی (1392)، هنر یادمانی ایران در دورۀ اشکانی، ترجمۀ یعقوب محمدی‌فر و علیرضا خونانی، چاپ اول، همدان، انتشارات دانشگاه بوعلی‌سینا.
کولپه، (1380)، «سیر اندیشۀ دینی؛ دوره پارتی»، در: تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، (جلد.3 قسمت دوم)، گردآوری احسان یارشاطر، ترجمۀ حسن انوشه، چاپ دوم، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر، صص 281-256.
کیان‌راد، خسرو (1396)، بازرگانی در روزگار اشکانیان، چاپ اول، تهران، بازرگانی.
گروه نویسندگان (1392)، امپراتوری اشکانی و اسناد و منابع آن، گردآوری یوزف ویزهوفر، گروه مترجمان، چاپ اول، تهران، فرزان‌روز.
گیمن‌دوشن، ژاک (1375)، دین ایران باستان، ترجمۀ رویا منجم، چاپ اول، تهران، فکر روز.
لوکونین، ولادیمیر (1380)، «نهادهای سیاسی، اجتماعی و اداری، مالیاتها و داد و ستد» در: تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، (جلد.3 قسمت دوم)، پژوهش دانشگاه کیمبریج، گردآوری احسان یارشاطر، ترجمۀ حسن انوشه، چاپ دوم، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر، صص 149-71.
موسوی، محمود (1394)، «هنر و معماری اشکانی»، در: تاریخ جامع ایران، جلد چهارم، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، سرویراستاران: حسن رضائی باغ‌بیدی و محمود جعفری دهقی، چاپ دوم، تهران، مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، صص127-101.
نادری، فرشید (1397الف)، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دورۀ اشکانی»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا، سال بیست و هشتم، دورۀ جدید، شمارۀ 39، پیاپی 129، پاییز 1397، صص 131-107.
نادری، فرشید (1397ب)، «بررسی و نقد نوشته‌های یوزف ولسکی دربارۀ تاریخ و فرهنگ ایران اشکانی»، پژوهشنامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ماه‌نامۀ علمی-پژوهشی، سال هجدهم، شمارۀ دهم، دی 1397، صص 290-271.
واندنبرگ، لویی و کلاوس شیپمان (1386)، نقوش برجسته منطقه الیمایی در دوران اشکانی، ترجمۀ یعقوب محمدی‌فر و آزاده محبت‌خو، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت.
ولسکی، ژوزف (1388)، «اشکانیان و ساسانیان»، در: نوشته‌هایی در باب تاریخ و فرهنگ اشکانیان، گردآورنده فرانتس آلتهایم، ترجمۀ هوشنگ صادقی، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه سازمان میراث‌فرهنگی و صنایع‌دستی و گردشگری، صص 197-187.
ولسکی، یوزف (1383)،  شاهنشاهی اشکانی، ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، چاپ اول، تهران: ققنوس.
ویدن‌گرن، گئو (1380)، «منابع تاریخ پارتیان و ساسانیان»، در: تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، (ج.3 قسمت دوم)، پژوهش دانشگاه کیمبریج، گردآوری احسان یارشاطر، ترجمۀ حسن انوشه، چاپ دوم، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر، صص 884-873.
ویسهوفر، یوزف (1385)، ایران باستان از 550 پیش از میلاد تا 650 پس از میلاد، ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، چاپ هشتم، تهران، انتشارات ققنوس.
یارشاطر، احسان (1380)، «تاریخ ملی ایران»، در: تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان، (جلد.3 قسمت اول)، پژوهش دانشگاه کیمبریج، گردآوری احسان یارشاطر، ترجمۀ حسن انوشه، چاپ دوم، تهران، موسسه انتشارات امیرکبیر، صص 593-471.
 
plini, (1961), Natural History, translated by H. Rackham, Cambridge, Massachusetts, Harvard university press.
Wagner, Jörg (1983), “Klaus Schippmann, Grundzüge der Parthischen Geschichte, Darmstadt, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1980, 132 S. karte (Grundzüge 39) (review)”, Die welt des orients, Bd. 14 (1983). Pp. 250-255, published by Vandenhoeck & Ruprecht. 
Widengren, Von. Geo (1987), “Erwägungen zur parthischen Geschichte”, OLZ, Band 82. Jahrgang 1987, Nr 5, pp. 437-444.