نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تاریخ، عضو هیأت علمی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

چکیده

نوشتار حاضر، با رویکردی انتقادی، کتاب «تاریخ­نگاری و تحولات آن در ایران و جهان» اثر مشترک حسین میرجعفری و عباس عاشوری­نژاد را بررسی و ارزیابی می­کند. پژوهش‌های سه دهة اخیر راجع به تاریخ­نگاری ایران، اسلام و اروپا نکات قوت و ضعف شکلی و محتوایی داشته است. کتاب مورد بررسی این نوشته، که به عنوان کتاب درسی، درس «تاریخ­نگاری و تحولات آن در ایران و جهان» در مقطع کارشناسی تاریخ، دانشگاه پیام نور اختصاص یافته است، نیز از این قاعده مستثنی نیست. انتظار می­رود کتاب های درسی دانشگاهی، از استانداردهای لازم علمی برخوردار باشد، اما این کتاب، با وجود تلاش نگارندگان برای تدوین اثری مستند در درس تاریخ­نگاری، دارای اشکالات و کاستی­های شکلی(فقدان فهرست تفصیلی مطالب متن کتاب، فقدان نمایه، اغلاط تایپی، ضعف نگارشی و دستوری، تورفتگی برخی جملات، ضعف ارجاع­نویسی و مستندسازی، عدم تفکیک منابع در کتابنامه و ...) و محتوایی(عدم تبیین اصطلاحات و مفاهیم، بهره­گیری نامناسب از منابع دست اول، نامتوازن بودن حجم بخش­ها، وجود مطالب کلیشه­ای و ...) می­باشد که آسیب جدی به متن زده است. نگارنده مقاله تلاش می­کند ضمن بررسی و ارزیابی کتاب و تبیین قوت و کاستی­های آن، پیشنهادهای خویش را به نویسندگان و شورای انتشار کتب درسی دانشگاه پیام نور ارائه دهد تا  بر جنبة علمی- آموزشی این کتاب و کیفیت ساختارمند آن افزوده گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Writing About Historiography: A Critical Review on the Book “Historiography and its Developments in Iran and the World”

نویسنده [English]

  • Nematollah Zakipour

Assistant Professor of History, Faculty Member, Yasouj University, Yasouj, Iran

چکیده [English]

By Adopting a critical approach to reading text, the present article examines and evaluates the book "Historiography and its Developments in Iran and the World", a joint work of Hossein Mirjafari and Abbas Ashouri-Nejad. The book reviewed in this article, which is dedicated to Payame Noor University as a textbook on "Historiography and its Developments in Iran and the World" as a sourcebook at the undergraduate level in history, is no exception to this rule. Academic textbooks are expected to meet the required scientific standards. Despite the authors' efforts to compile a documentary on historiography, this book has some drawbacks including lack of a detailed table of contents, index, typographical errors, poor writing and grammar, the indentation of some sentences, poor citation and documentation, lack of separation of sources in the bibliography, etc. In terms of the content, formal considerations and lack of explanation of terms and concepts, improper use of first-hand sources, unbalanced volume of the sections, the existence of clichéd content, etc. are also observed. The author of the article tries to review and evaluate the book and explain its strengths and weakness, to present his suggestions to the authors and the textbook publishing council in order to increase the scientific-educational aspect of this book and its structured quality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Historiography
  • Iran
  • Islam
  • Anal
  • Formal Criticism
  • Content Criticism
آرام، محمدباقر (1386)، اندیشه تاریخ­نگاری عصر صفوی، تهران: امیرکبیر.
آموزگار، ژاله (1374)، تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت.
اتحادیه(نظام مافی)، منصوره(1365)، بینش و روش در تاریخ­نگاری معاصر، تهران: تاریخ ایران.
استنفورد، مایکل (1386)، درآمدی بر تاریخ پژوهی، ترجمۀ مسعود صادقی، چاپ سوم، تهران: دانشگاه امام صادق و سمت.
ایگرس، گئورگ (1389)، تاریخ­نگاری در سدۀ بیستم از عینیت علمی تا چالش پسامدرن، ترجمۀ عبدالحسین آذرنگ، تهران: سمت.
باتومور، تام(1373)، مکتب فرانکفورت، ترجمۀ محمود کتابی، اصفهان: پرسش.
برک، پیتر(1389)، انقلاب تاریخ­نگاری فرانسه مکتب آنال 1989-1929م، ترجمۀ کامران عامروان، تهران: نشرتاریخ ایران.
بهرامی، روح الله (1386)، مکتب آنال: جامعیت فکر تاریخنگاری، شیراز: نوید شیراز.
ترکمنی آذر، پروین (1388)، کتابشناسی توصیفی تاریخ ایران دوره اسلامی(تا پایان دوره قاجاریه)، تهران: سمت.
ترکمنی آذر، پروین (1392)، تاریخ­نگاری در ایران(از آغاز دوره اسلامی تا حمله مغول)، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
تفضلی، احمد (1376)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن.
ثواقب، جهانبخش (1380)، تاریخ­نگاری عصر صفویه و شناخت منابع و مآخذ، شیراز: نوید شیراز.
خضر، عبدالعظیم عبدالرحمن (1389)، مسلمانان و نگارش تاریخ؛ پژوهشی در تاریخ­نگاری اسلامی، ترجمۀ صادق عبادی، تهران: سمت.
دوس، فرانسوا(1396)، تاریخ تکه تکه: از آنال تا «تاریخ جدید»، ترجمۀ عبدالله ناصری طاهری، سمیه سادات طباطبایی، ویراستار علمی؛ جواد مرشدلو، تهران: سمت، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی.
رابینسون، چیس اف (1392)، تاریخ­نگاری اسلامی، ترجمۀ محسن الویری، تهران: سمت.
رضوی، ابوالفضل (1394)، درآمدی بر تاریخ­نگاری ایرانی- اسلامی: با تأکید بر(یعقوبی، مقدسی، گردیزی و ابن فندق)، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
زرین­کوب، عبدالحسین (1362)، تاریخ در ترازو؛ درباره تاریخنگری و تاریخ­نگاری، چاپ دوم، تهران: امیرکبیر.
سجادی، صادق و هادی عالم­زاده (1386)، تاریخنگاری در اسلام، چاپ هشتم، تهران: سمت.
صدقی، ناصر (1393)، تاریخ­نگاری در ایران عصر سلجوقی، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
فصیحی، سیمین (1372)، جریان­های اصلی تاریخ­نگاری در دورۀ پهلوی، مشهد: نوند.
قدیمی قیداری، عباس (1393)، تداوم و تحول تاریخ­نویسی در ایران عصر قاجار، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
قدیمی قیداری، عباس (1396)، تاریخ­نویسی در ایران: نقد و بررسی منابع برگزیده(از ابوعلی بلعمی تا میرزا آقاخان کرمانی)، ویراستار علمی؛ زهیر صیامیان گرجی، تهران: سمت، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی.
قنوات، عبدالرحیم (1393)، تاریخ­نگاری محلی ایران در دورۀ اسلامی(تا سده هفتم هجری)، تهران: سمت.
مریم، میراحمدی (1369)، کتابشناسی تاریخ ایران در دوران باستان، تهران: امیرکبیر.
ملایی توانی، علیرضا (1395)، گفتمان تاریخ­نگاری رسمی دوره پهلوی پیرامون رضاشاه، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
موسوی، حسن (1380)، شناخت و نقد منابع تاریخ ایران باستان، شیراز: دانشگاه شیراز.
میثمی، جولی اسکات (1391)، تاریخ­نگاری فارسی، ترجمۀ محمد دهقانی، تهران: ماهی.
میرجعفری، حسین (1375)، تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوره تیموریان و ترکمانان، اصفهان: دانشگاه اصفهان؛ چاپ دوم با همکاری انتشارات سمت.
میرجعفری، حسین ، عاشوری نژاد، عباس (1386)، تاریخ­نگاری و تحولات آن در ایران و جهان، تهران: دانشگاه پیام نور.
میرجعفری، حسین و مرتضی نورائی (1388)، روش پژوهش در تاریخ، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
نورائی، مرتضی، ابوالحسنی ترقی، مهدی (1394)، تاریخ شفاهی و جایگاه آن در تاریخ­نگاری معاصر ایران(1385-1358ش)، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
وثوقی، محمد باقر (1383)، بررسی منابع و مآخذ تاریخ ایران پیش از اسلام، تهران: دانشگاه پیام‌نور.
همیلتون، گری جی و دیگران(1385)، تاریخ­نگاری و جامعه­شناسی تاریخی، ترجمۀ هاشم آقاجری، تهران: کویر.
هینلز، جان راسل (1368)، شناخت اساطیر ایران، ترجمۀ ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: چشمه.