نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار، فلسفۀ علم و فناوری، عضو هیئت علمی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران

10.30465/crtls.2021.36708.2262

چکیده

هدف این نوشتار نقد کتاب نظری به روانشناسی اقتصادی برگرفته از درسنامۀ دکتر محمدحسین تمدن جهرمی است. در بخش مقاله نخست، تاریخچۀ روان‌شناسی‌گرایی در تاریخ علم مدرن و ارتباط آن با فلسفه و علوم انسانی و اجتماعی بررسی می‌شود. بدین منظور روان‌شناسی‌گرایی در بریتانیا، مطلوبیت‌گرایی، روان‌شناسی‌گرایی در آلمان، مکتب اتریش و سرانجام دیدگاه جان مینارد کینز معرفی می‌گردد. روان‌شناسی‌گرایی در بریتانیا قائل به قوانین جهانشمولی بود که از تجربه انتزاع گردیده و درصدد توضیح رفتار فردی بود که با فردگرایی روش‌شناختی در هیئت مطلوبیت‌گرایی و اصل عقلانیت ظاهر شد. اما روان‌شناسی‌گرایی در آلمان با رویکردی تاریخی در پی فهم هرمنوتیکی از رفتار انسان و توصیف آن بود. مکتب اتریش تلاش کرد که راه میانه‌ای بپیماید و با وجود اذعان به اعیان فرهنگی و اجتماعی، هم‌چنان در کمند فردگرایی روش‌شناختی باقی ماند. کینز با تأکید بر روحیات حیوانی در فرض رفتار عقلایی انسان تردید کرد و روان‌شناسی جامعۀ مبتنی بر عرف را پیش نهاد. در بخش دوم، ابتدا ایدۀ روان‌شناسی اقتصادی تمدن بررسی می‌شود و سپس نسبت آن با اندیشۀ فیلسوفان و اقتصاددانان پیشین بویژه دیدگاه جان مینارد کینز  در این باره  نقد و گزارش می‌گردد. این مقاله سراسر از روش توصیفی و تحلیلی بهره می جوید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critical Review of the Book “Views on Economic Psychology”

نویسنده [English]

  • S.M. Reza Amiri Tehrani

Assistant Professor of Philosophy of Science and Technology, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran

چکیده [English]

This article aims at reviewing Tamaddon’s idea about economic psychology, which is presented in his book titled as "Views on Economic Psychology". Firstly, the role of psychologism in the history of science and its relevance to philosophy, humanities, and social sciences is introduced. This is to say that, psychologism in Britain, utilitarianism, psychologism in Germany and the Austrian school of economics are reviewed. British psychologism which believes in universal scientific laws abstracted from experiences in order to explain human behavior, is crystallized in methodological individualism and rationalism. German psychologism in its historical approach is to understand and describe human behavior. The Austrian school of economics is somewhere between these two schools of psychologism, meaning that while it recognizes social and cultural entities, it is also indebted to methodological individualism. John Maynard Keynes introduces the concept of animal spirit and shows its impacts on individual behaviors and suggests the economic psychology of a society of individuals based on conventions. Secondly, the economic psychologism ideal of Tamaddon and its relevance to philosophical and economic thoughts, especially to that of John Maynard Keynes’ attitude is surveyed. This article is based on descriptive and analytical methodology.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Psychologism in Britain
  • Psychologism in Germany
  • Methodological Individualism
  • Utilitarian Economics
  • Economic Psychology of Austrian School of economics
  • Economic Psychology of John Maynard Keynes
تمدن جهرمی، محمد حسین (1399) روش علوم، اقتصاد، حقوق عمومی و فلسفه طبیعت، تهران، صومعه باقی
تمدن جهرمی، محمدحسین (1400) نظری به روان‌شناسی اقتصادی، تهران، صومعه باقی
گرجی، ابراهیم، پاداش، حمید (1390) کینز در مقابل کلاسیک؛ آیا انقلاب کینزی رخ داده است؟ نشریه تحقیقات اقتصادی، پاییز 1390،  شماره 96، 207 تا 236
طیب نیا، علی؛ متوسلی، محمود؛ مشهدی احمد، محمود (1392) اقتصاد کینز و اقتصاد نهادگرا؛ قرابت‌های فلسفی، نظری و عملی، نشریه تحقیقات اقتصادی، بهار 1392، شماره 102، 159-178
 
Back house, Roger E. Bradley W. Bateman (2011) CAPITALIST REVOLUTIONARY JOHN MAYNARD KEYNES, Cambridge, HARVARD UNIVERSITY PRESS.
Dilthey, W. (1977) 'Ideas Concerning a Descriptive and Analytic Psychology', pp. 23-120 in Descriptive Psychology and Historical Understanding, The Hague: Martinus Nijhoff.
Dilthey, W. (1989) Introduction to the Human Sciences, Selected Works, vol. 1, Princeton, NJ: Princeton University Press.
Edgeworth, F.Y. (1967) Mathematical Physics. An Essay on the Application of Mathematics to the Moral Sciences, New York: Augustus M. Kelley.
Greaves, B.B. (1996) 'Introduction' (pp. 1-10) to B.B. Greaves (ed.) Austrian Economics. An Anthology, Irvington-on-Hudson, NY: Foundation for Economic Education.
Jevons, W.S. (1970) The Theory of Political Economy, Harmondsworth: Penguin.
Menger, C. (1963) Problems of Economics and Sociology, Urbana: University of Illinois Press.
Marshall, A. (1920) Principles of Economics, London: Macmillan.
Mill, J. (1829) The Analysis of the Phenomena of the Human Mind, 2 vols, London: Longmans, 1878.
Mill, J.S. (1974) A System of Logic: Ratiocinative and Inductive, Collected Works, vols VII-VIII, Toronto: University of Toronto Press.
Mini, Piero V. (1994) John Maynard Keynes: a study in the psychology of original work, London, ST. MARTIN'S PRESS, INC.
Runde, Jochen and Sohei Mizuhara (2003) The Philosophy of Keynes’s Economics; Probability, uncertainty and convention, London, Routledge
SKIDELSKY ROBERT (2015) John Maynard Keynes; THE ESSENTIAL KEYNES, New York, PENGUIN BOOKS
Udehn, Lars (2001) Methodological Individualism; Background, history and meaning, London and New York, Routledge.
Wicksteed, P.H. (1970) The Alphabet of Economic Science, New York: Augustus M. Kelley.
Wicksteed, P.H. (1933) The Common Sense of Political Economy, London: Routledge & Kegan Paul.
Wundt, W. (1883) Logik. Eine Untersuchung der Principien der Erkenntniss, vol. 2: Methodenlehre, Stuttgart: Ferdinand Enke.