نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه تاریخ، عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

کتاب انسان‌خداگونه؛ تاریخ مختصر آینده اثر یووال نوح‌هراری را می‌توان محصول نهایی پروژة این نویسنده دانست. هراری در این کتاب درپی پاسخ دادن به این پرسش است که: "آینده برای انسان چه دربر دارد؟". با توجه به نظریة تاریخ‌نگارانه‌ای که در کتاب قبلی خود (انسان‌خردمند؛ تاریخ مختصر بشر) اتخاذ کرده بود، هراری در این کتاب نیز مباحث را بر اساس نظریة تکامل‌گرایی پیش می‌بَرَد با این تفاوت که امکان‌ها و فرصت‌هایی که تکامل مصنوعی یا دخالت انسان در روند تکامل خود پدید آورده است بیشترین سهم را در شکل‌دهی به ایده‌های آینده‌نگرانة او به خود اختصاص می‌دهد  این مقاله در پی آن است که با رویکردی انتقادی و با تمرکز بر دو مفهوم جبرگرایی و تمامیت‌خواهی، نسبتِ میان آینده‌ای که هراری ترسیم می‌کند با ضرورت‌هایی که نظام سرمایه‌داری برای ادامه حیات خود با آن مواجه است را تبیین کند. ایدة اصلی مقاله آن است که پروژة هراری نوعی اتوپیای تمامیت‌خواهانة سرمایه‌داری را زمینه‌سازی می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The last Utopia of Capitalism: A Critique on the Book “Homo Deus: A Brief History of Tomorrow”

نویسنده [English]

  • Abolhasan Fayaz Anush

Associated Professor, History Department, University of Isfahan, Isfahan, Iran

چکیده [English]

The book “Homo Deus” can be considered the final product of the Harary project. In this book, he seeks to answer the question, “What does the future hold for mankind?”. According to the historiographical theory that Harary had adopted in his previous work “Homo Sapines”, he pursues arguments in his new work “Homo Deus”, based on the theory of evolutionism, with the difference that the possibilities and opportunities that artificial evolution or human intervention in the process of evolution may have the largest share in shaping his futuristic ideas. This article seeks to explain the relationship between the necessities that the capitalist system faces in order to survive, with a critical approach and focusing on the two concepts of “Determinism” and “Totalitarianism”. The main idea of this article is that the Harary project lays the groundwork for a kind of totalitarian utopia of capitalism. Criticism of this issue has become necessary due to the political implications of the Harary project.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • “Homo Deus”
  • Determinism
  • Evolutionism
  • Utopia
  • Totalitarian Capitalism
قرآن کریم
پژوهشگاه‌علوم‌انسانی(1358): توتالیتاریسم (سلطه‌گرایی)، تهران: از انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی.
تامپسون، مل(1398): فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی، ترجمة نرگس تاجیک‌نشاطیه، تهران: روزگارنو.
رومان، کریس(1399): فرهنگ گزیده‌ی اندیشه‌ها و اندیشمندان، ترجمة رشاد مردوخی، تهران: کتاب سده.
جات، تونی(1396): شر زمین را درمی‌نوردد، ترجمة فرزام امین‌صالحی، تهران: شرکت انتشارات علمی‌و‌فرهنگی.
جنتیله، جواننی(1392): سرچشمه‌ها و دکترین فاشیسم، ترجمة سهیل صفاری، تهران: نگاه معاصر.
جیمزکید، ایان(1399): زورگویی علمی؛ نبرد فایرابند، ویتگنشتاین و کرکگور با علم‌زدگی، ترجمة حسین حسینی، تهران: نگاه معاصر.
شلی، مری(1399): فرانکنشتاین یا پرومتة مدرن، ترجمة فرشاد رضایی، تهران: ققنوس.
فایرابند، پل(1398): استبداد علم، ترجمة محسن خادمی، تهران: روزگار نو.
فیلیپس، تام(1399): تاریخ مختصر به گند کشیدن جهان، ترجمة زهرا کمالی دهقان، تهران: انتشارات نگاه.
کررس، جنیش(1393): فیلوگرافی، ترجمة اکرم برآبادی، تهران: هنر نو.
کریسچن، دیوید(1399): این جهان گذرا، ترجمة مزدا موحد، تهران: نشر بیدگل.
کوستین،استولف(1396): نامه‌های روسی، ترجمة باقر پرهام، تهران: نشر مرکز.
کوهن، تامس(1390): ساختار انقلابهای علمی، ترجمة سعید زیباکلام، تهران: سمت.
معین، محمد(1397): فرهنگ معین، تهران: امیرکبیر.
مولر، جری(1395): ذهن و بازار؛ جایگاه سرمایه‌داری در تفکر اروپای مدرن، ترجمة مهدی نصراله زاده، تهران: نشر بیدگل.
والرشتاین، ایمانوئل(1395): علوم اجتماعی نیندیشیدنی؛ محدودیت پارادایم‌های قرن نوزدهمی، ترجمة احمد نادری، تهران: ترجمان علوم انسانی.
.............، ............(1400): علوم اجتماعی را بگشایید؛ گزارشی در باب ساختاربندی مجدد علوم اجتماعی، ترجمة مهدی معافی، تهران: روزگار نو.
وحدتی نسب، حامد و عالیه عبداللهی(1399): "نقد ترجمه و محتوای کتاب انسان خداگونه؛ تاریخ مختصر آینده"، پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، سال بیستم، شماره هفتم.
هراری، یووال نوح (1396). انسان‌خردمند؛ تاریخ مختصر بشر، ترجمة نیک گرگین، تهران: فرهنگ نشر نو با همکاری نشر آسیم.
..........، .............. (1397): انسان‌خداگونه؛ تاریخ مختصر آینده، ترجمة زهرا عالی، تهران: نشر نو با همکاری نشر آسیم.