نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دکتری عرفان و تصوف، دانشگاه سمنان، ایران

چکیده

طاها ‌عبدالرحمان از جمله اندیشمندان و نظریه‌پردازان نوگرای اسلامی است که با نقد اخلاقی مدرنیته، مخالفت با اخلاق سکولار و مبنا قرار دادن اسلام به‌ویژه در حوزه‌ی اخلاق، در پی نوسازی سنت‌ها است. او معتقد است بیداری اسلامی نیازمند پشتوانه فکری و نوسازی بر اساس تعقلی مبتنی بر تجربه معنوی و گذر از مراتب سه گانه عقل است. عبدالرحمان شرع -عقل مسدّد- را اصل و داشتن تجربه عرفانی -عقل مؤید- را شرط کمال اخلاق معرفی می کند تا در نهایت نظریه ی سیاسی «ولایت فقیه تجربی» را در کتاب روحالدین ارائه دهد. مقاله حاضر می کوشد با بررسی یکی از مهم ترین آثار عبدالرحمان -کنش دینی و نوسازی عقل- نظریه مراتب سه‌گانه‌ی عقلانیت او را با دیدگاهی انتقادی مورد بازبینی قرار دهد؛ و نشان می‌دهد، مؤلف با نپرداختن به بحث حسن و قبح عقلی، جایگاه عقل -عقل مجرد- را در اخلاق نادیده گرفته است؛ و چرا پشتوانه فکری پیشنهادی وی برای بیداری اسلامی، می تواند آسیب های سیاسی و اجتماعی به همراه داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critical Review on the Book “Religious Practice and Renewal of the Reason”

نویسنده [English]

  • Saba Fadavi

PhD in Mysticism and Sufism, Semnan University, Semnan, Iran

چکیده [English]

Taha Abdurrahman is one of the modern Islamic thinkers and theorists, who wants to renovate traditions by criticizing the ethics of modernity, secular ethics and putting Islam in the basis, especially in ethics. He believes that the Islamic awakening needs intellectual backing and modernization based on a spiritual experience by passing the triple levels of reason, and on this basis, he said in the book of Rohuddin about the theory of "The empirical Velayat-e-Faqih", that is based on the mystical experience. The present article tries to review and analyze one of the most important works of Abdurrahman “Religious Practice and Renewal of the Reason” (1989)- and shows that the author, by not discussing the good and bad reasons, has ignored the place of reason - the single mind - in morality; and why his proposed intellectual support for the Islamic awakening could cause political and social damages.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religious Practice and Renewal of the Reason
  • Islamic Awakening
  • Spiritual Experience
  • Experimental Velayat-e-Faqih
  • Rationality
استیس، والتر.ت، (1388)، عرفان و فلسفه، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، تهران: سروش.
بدرلو، زهرا، (1395)، «گذار از اخلاق سکولار به اخلاق ایمانی نقدها و رهیافت‌های طاها عبدالرحمن»، نقد کتاب اخلاق علوم تربیتی و روان شناسی، ش 5: صص 129-1.
بیگی ملک آباد، هادی، (1390)، «نگرشی بر اندیشه و نظام فکری طاها عبدالرحمن - اندیشمند معاصر مغربی»، معرفت، ش162: صص 143-156.
----------، ----، (1391)، «بررسی و نقد طرح فکری و اندیشه‌های طاها عبدالرحمن: متفکر معاصر مغربی»، معرفت، ش181: صص  109-122.
----------، ----، (1391)، «روش‌شناسی نظریه عقلانیت طاها عبدالرحمن»، معرفت فرهنگی اجتماعی، ش 10، صص121-144
پورجوادی، نصرالله، (1394)، دریای معرفت، تهران: هرمس.
جهانگیر، کیومرث و ملکی، حسن، (1394)، «بیداری اسلامی، ریشه‌ها و زمینه‌ها»، سیاست، ش 2: صص25-46.
عبدالرحمان، طاها، (1396)، کنش دینی و نوسازی عقل، تهران: ترجمان علوم انسانی.
عین القضات، عبدالله بن محمد، (1385)، دفاعیات و گزیده حقایق عین القضات همدانی، ترجمه: قاسم انصاری، تهران: منوچهری.
فوزی، یحیی، (1392)، «جریان‌شناسی فکری جنبش بیداری اسلامی»، مطالعات انقلاب اسلامی، ش 33: صص 123-140.
قیصری، داود. (1375)، شرح فصوص الحکم، تحقیق سید جلال آشتیانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کتز، استیون، (1383)، گزیده مقالات، ساختگرایی سنت و عرفان، ترجمه و تحقیق سیدعطا انزلی، قم: آیت عشق.
مرادی، مجید، (1386)، «پرونده (طاها عبدالرحمن، فیلسوف ناساز مغربی): گزارش احیای عقل دینی (گزارشی از اندیشه های فلسفی طاها عبدالرحمن)»، کتاب ماه فلسفه، ش 1: صص 17-31.
میرزاده، فرامرز، (1393)، «اندیشه‌ انقلابی و بیداری اسلامی»، سیاست، ش 32: 723-741.