نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشگاه هنر، تهران، ایران

2 استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه هنر، تهران، ایران

چکیده

کتاب حاضر با عنوان پرتره­‌های سلطنتی قاجار، در قالب کتابچه­ای راهنما به قلم جولین رابی، پژوهشگر حوزه­ ی هنرهای اسلامی و مدیر اسبق گالری فریر و سکلر واشنگتن در ادامه­ی نمایشگاه "نقاشی­ های سلطنتی قاجار" در سال 1999 م. در لندن به رشته ­ی تحریر درآمده است. هدف مولف از نگارش این کتاب علاوه بر معرفی 43 اثر به نمایش درآمده در نمایشگاه، تحلیل بصری این آثار در چهارچوبی تاریخی- اجتماعی بوده است. بازه­ی زمانی مورد نظر رابی، نه سراسر عصر قاجار بلکه سده­­ ای از آن مشتمل بر ابتدای دوران سلطنت فتحعلی شاه تا پایان حکومت ناصرالدین شاه (1212-1313 ه.ق) است. چراکه از منظر مولف، این دو پادشاه جایگاهی ویژه در روند تحولات هنرهای بصری و به­ عبارت بهتر تصویر در عصر قاجار داشته­اند. ما نیز در این پژوهش برآنیم تا با مرور شیوه­ی ارائه و بررسی آثار تصویری مذکور در این کتاب، الگوی ذهنی مورد استفاده­ی رابی را در دسته­بندی و معرفی اقلام هنری شناسایی نموده و بر مبنای آن رویکرد او را نسبت به هنرهای بصری عصر قاجار که آثار آن­ها اغلب در چهارچوب اصلی­ترین جریان هنری آن دوران یعنی پیکر­نگاری درباری خلق شده­اند، تحلیل نماییم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Royal Portraiture: A Visual Narrative from Qajar Age A Critique on the Book “Qajar Portraits”

نویسندگان [English]

  • Leila Ghaffari 1
  • Jamal Arabzadeh 2

1 PhD Student in Comparative and Analytical History of Islamic Art, Art University of Tehran, Tehran, Iran

2 Associate Professor and Faculty Member of Art University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

The present book, entitled “Qajar Portraits”, in the form of a handbook by Julian Raby, a researcher in the field of Islamic Art and former director of the Freer and Sackler Gallery in Washington, was published in continuation of the "Qajar Royal Paintings" exhibition which was held in London in 1999. The author's purpose in writing this book, in addition to introducing the 43 works displayed in the exhibition, is the visual analysis of these works in a socio-historical context. The period intended by Raby in this book is not the whole of the Qajar age, but a century of it, including the beginning of the reign of Fath Ali Shah until the end of the reign of Nasser al-Din Shah (1213-1313 AH). Because from the author's point of view, these two kings had a special place in the development of Visual Arts, or in other words, the Image in the Qajar age. In this study, we also intend to review the method of presenting and examining the visual works mentioned in this book, identify the mental pattern used by Raby in classifying and introducing them, and based on that, his approach to analyze the Visual Arts of the Qajar age, whose works are often created in the context of the artistic main stream of that time, named Royal Portraiture

کلیدواژه‌ها [English]

  • Royal Portraiture
  • Royal Portraits
  • Qajar Age
  • Visual Arts
  • Persian Painting
  • Persian Art
  • Image
اسمیت، رابرت مرداک(1399)، هنر ایران، ترجمه­ی کیانوش معتقدی، چ 1، تهران: خط و طرح.
اعتماد­السلطنه، محمدحسن خان(1350)، روزنامه­ی خاطرات اعتمادالسلطنه، تصحیح ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
اعتماد­السلطنه، محمدحسن خان(1362)، چهل سال تاریخ ایران؛ در دوره­­ی پادشاهی ناصرالدین شاه، تصحیح ایرج افشار، ج 1، تهران: اساطیر.
بهارلو، علیرضا؛ حسنوند، محمدکاظم و خزایی، محمد (1399)، "قرابت­های سبک­شناختی و ساختاری پرتره­های سلطنتی و عامیانه در عصر قاجار"، هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، د 25، ش 1.
پاکباز، رویین(1387)، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، چ 7، تهران: زرین و سیمین.
توکلی طرقی، محمد(1381)، تجدد بومی و بازاندیشی تاریخ، چ 1، تهران: تاریخ ایران.
خواجه­احمد عطاری، علیرضا؛ آشوری، محمدتقی؛ اربابی، بیژن و کشاورز افشار، مهدی (1396)، "تاثیر جایگاه غرب بر قالی­های دوره­ی قاجار"، دوفصلنامه انجمن علمی فرش ایران، ش 31.
رابی، جولین(1400)، پرتره­های سلطنتی قاجار، ترجمه­ی علیرضا بهارلو و کیانوش معتقدی، چ 2، تهران: دانیار.
شاردن، ژان(1345)، سیاحتنامه­ی شاردن، اصفهان، طب و هنرهای زیبای ایرانیان، ترجمه­ی محمد عباسی، ج 7، تهران: امیرکبیر.
علیزاده بیرجندی، زهرا و ناصری، اکرم(1395)، "پیوندهای هنر و سیاست در عصر قاجار و پیامدهای آن"، باغ نظر، س 13، ش 42.
فالک، اس. جی.(1393)، شمایل­نگاران قاجار: نقاشی­های رنگ­روغن ایران در سده­های 12 و13 هجری قمری- 18 و 19 میلادی، چ 1، تهران: پیکره.
قاجار، ناصرالدین شاه(1397)، روزنامه­ی خاطرات ناصرالدین شاه قاجار؛ از رجب 1284 تا صفر 1287 ق. ، تصحیح مجید عبدامین، ج 2، چ 1، تهران: دکتر محمود افشار با همکاری سخن.
کاووسی، ولی­الله. (1398)، "سرآغاز تاریخ­نگاری هنر اسلامی در بوته­ی استشراق، استعمار و مجموعه­داری"، ­ هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، د 24، ش 4.
کن­بای، شیلا(1391)، نقاشی ایرانی، ترجمه­ی مهدی حسینی، چ 5، تهران: دانشگاه هنر.
کیان­فر، جمشید(1388)، "مطبوعات دولتی ایران در عصر قاجار"، پیام بهارستان، س اول، ش 3.
معیرالممالک، دوستعلی خان(1390)، رجال عصر ناصری، چ 1، تهران: تاریخ ایران.
میرزایی­مهر، علی­اصغر و حسینی، مهدی(1397)، "تحلیل تبارشناسانه دیوارنگاره صف سلام عبدالله خان در کاخ نگارستان تهران"، هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، د 23، ش 1.
نصری، امیر(1397)، تصویر و کلمه: رویکردهایی به شمایل­شناسی، چ 1، تهران: چشمه.
 
Vernoit, Stephen (2000), Islamic Art and Architecture: An Overview of Scholarship and Collecting, c. 1850-c. 1950, Discovering Islamic Art, edited by Stephen Vernoit, London. New York: I.B. Tauris Publishers.