نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

چکیده

درک مناسب موقعیت اجتماعی و سیاسی و مواجهه خردمندانه با آن بر اساس نظام معیار اسلامی از اهداف اساسی ساحت تربیت سیاسی و اجتماعی در سند تحول بنیادین است. یکی از راه­های اساسی دستیابی به این ساحت در نظام تعلیم و تربیت، کتاب­های درسی فارسی است و دوره ابتدایی به جهت شکل دادن به شخصیت فردی و اجتماعی دانش‌آموزان از جایگاه مهمی برخوردار است. این پژوهش با روش تحلیل محتوا به دنبال بررسی جایگاه این ساحت در کتاب های فارسی دوره ابتدایی است تا میزان توجه به مولفه‌های تربیت سیاسی و اجتماعی را نشان دهد، جامعه آماری، کتاب های فارسی مقطع ابتدایی پایه اول تا ششم است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که علی رغم تاکید شورای برنامه ریزی تالیف کتب فارسی، مولفان کتاب های فارسی به این ساحت در حد جایگاه خود توجه نکرده اند و برخی کتب مانند پایه اول و دوم دوره ابتدایی به این ساحت‌ها کمتر و در سال های پایانی این دوره، بیشتر پرداخته شده است. بیشترین میزان توجه در شش سال مربوط به «آشنایی با قهرمانان تاریخی ملی و مذهبی و احترام به نماد ملی» مربوط به ساحت تربیت سیاسی با 37 مورد و کمترین توجه مربوط به دو مولفۀ «حفظ اسرار دیگران» و «توانایی‌های زبان ملی، محلی و جهانی» از ساحت تربیت اجتماعی با سه مورد بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Content Analysis of the Elementary School Persian Books Based on the Fields of Political and Social Education the Document of Fundamental Change in Education

نویسنده [English]

  • Mohammad Reza Pashaei

Assistant Professor, Department of Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Proper understanding of the social and political situation and wise confrontation with it based on the Islamic standard system is one of the basic goals of the field of political and social education in the document of fundamental change. One of the main ways to achieve this field in the education system is through Persian textbooks, and the elementary school has an important place in shaping the individual and social personality of students. This research seeks to examine the position of this field in elementary school Persian books with the method of content analysis to show the level of attention to the components of political and social education. The statistical population is Persian books for the elementary school in the first to sixth grades. The findings of the research indicate that despite the emphasis of the Persian Book Writing Planning Council, the authors of Persian books have not paid attention to this area as much as they should, and some books, such as the first and second grades of elementary school, pay less attention to these areas per year. The final stages of this course are discussed more. The highest level of attention in six years was related to "acquaintance with national and religious historical heroes and respect for the national symbol" related to the field of political education with 37 cases and the lowest level of attention was related to the two components of "keeping other people's secrets" and "national, local and Global »has been in the field of social education with three cases.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Document of the Fundamental Transformation of Education
  • Elementary Persian Books
  • Field of Political and Social Education
ابراهیم­زاده، عیسی (1392). فلسفه تربیت، تهران: انتشارت دانشگاه پیام نور.
ابوالمحمد، عیسی (1368). مبانی علم سیاست، تهران: قوس.
اکبری شلدره، فریدون (1399الف). فارسی اول دبستان، تهران: وزارت آموزش و پرورش.
اکبری شلدره، فریدون (1399ب). فارسی سوم دبستان، تهران: وزارت آموزش و پرورش.
اکبری شلدره، فریدون و معصومه نجفی پازوکی (1399ج). فارسی چهارم دبستان، تهران: وزارت آموزش و پرورش.
اکبری شلدره، فریدون (1399د). فارسی پنجم دبستان، تهران: وزارت آموزش و پرورش.
حسینی دهشیری، افضل السادات (1394). نگرشی به تربیت اخلاقی از دیدگاه اسلام، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
حجتی، سیدمحمدباقر(1385). اسلام و تعلیم و تربیت، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
رفیعی، بهروز(1394). آرای دانشمندان مسلمان در مبانی تعلیم و تربیت، جلد چهارم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
رهنمایی، احمد و ابوالفضل خوش اخلاق (1399). «تحلیل محتوای کیفی کتاب های فارسی دوره ابتدایی از منظر ارزش های اجتماعی سند تحول آموزش و پرورش»، مجله معرفت، سال 29، شماره 7، پیاپی 274، 75-85.
طباطبایی، مینو(1397). «بررسی مولفه های تربیت سیاسی در کتاب های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی»، پژوهش در مسایل تعلیم و تربیت اسلامی، سال بیست و ششم، شماره 40، 119-136
عمید، حسن (1362). فرهنگ فارسی عمید، چ2، تهران: انتشارات امیرکبیر.
قاسمی زاد، علیرضا و فاطمه اسداللهی (1395). «تحلیل محتوای کتاب تعلیمات اجتماعی ششم براساس مؤلفه‌های سند تحول بنیادین (هویت ملی، اخلاق، آداب و مهارت‌های زندگی)»، پژوهش و برنامه ریزی درسی، دوره 13، شماره 50، 79-88.
قاسم پور مقدم، حسین و اعضای تالیف (1399الف). فارسی دوم دبستان، تهران: وزارت آموزش و پرورش
قاسم پور مقدم، حسین و اعضای تالیف ( 1399ب). فارسی ششم دبستان. تهران: وزارت آموزش و پرورش.
گودرزی، ابوالفضل ( 1392). «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، فلسفه و جایگاه تربیت بدنی»، رشد آموزش تربیت بدنی، شماره 46، 32-34.
مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران(1390). تهران، دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش.
مطهری، مرتضی (1398). تعلیم و تربیت در اسلام، تهران: انتشارات صدرا.
وفائی، رضا وسیف الله فیض‌الهی قمشی و احمد طالعی‌فرد (1396). «بررسی میزان توجه به ساحت‌های ششگانه تربیت سند تحول بنیادین آموزش و پرورش درکتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی»، فصلنامه مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، سال دوم، شمارة 2، شمارة پیاپی: تابستان.