نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت، رشت، ایران

چکیده

وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال57 بسیاری از مفروضات و نظریه های انقلاب را به‌چالش کشید و بار دیگر پژوهش درباره انقلاب را در کانون توجه اندیشمندان علوم انسانی قرار داد. تاکنون این انقلاب از ابعاد متفاوت اقتصادی، سیاسی، روانشناختی، طبقاتی، فرهنگی و گفتمانی مورد بررسی قرار گرفته که هر کدام دریچه های نوینی را درباره مطالعات انقلاب اسلامی گشوده اند. یکی از این پژوهش ها، کتاب انقلاب ایران؛ ریشه های ناآرامی و شورش نوشته مهران کامرواست که در سال 1990 میلادی توسط انتشارات راتلج به چاپ رسیده است. وی با تلفیق نظریه های جامعه شناختی انقلاب با نظریه های روان شناختی و سیاسی و برساخت رویکرد چند رشته‌ای درباره انقلاب ایران، به بررسی سیاست های دولت و میدان سیاسی – اجتماعی پیش از انقلاب می پردازد و معتقد است که رژیم پهلوی پس از محدود شدن بلندپروازی های اقتصادی در اواخر دهه 50 شمسی و فشارهای دیپلماتیک متحد اصلی خود، ایالات متحدۀ آمریکا با زوال روبرو شد. در نتیجه، گروه ها و طبقات اجتماعی سرخورده از نوسازی با بهره گیری از فضای باز سیاسی و ایدئولوژی شیعی و رهبری روحانیان، ویژگیهای انقلاب آفرین پیدا کردند و با بروز ضعف در شاه و نیروهای سرکوب رژیم، توانستند دولت رو به زوال پهلوی را سرنگون و نظام سیاسی جدیدی را جایگزین آن کنند. در متن حاضر تلاش می‌شود با اتکاء بر روش جامعه شناسی پدیدارشناسی و مفهوم کانونی ذهنیت نمادین، کتاب مورد نظر، نقد و بررسی گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Revolution Based on Symbolic Mentality, A Critique on the Book "Revolution in Iran: The Roots of Turmoil"

نویسنده [English]

  • Majid Ostovar

Assistant Professor of Political Science, Faculty Member of the Islamic Azad University, Rasht Branch, Rasht, Iran

چکیده [English]

The Islamic Revolution of Iran in 1979 criticized many theories of the revolution and again focused research on the revolution on humanities scholars. So far, this revolution has been studied from economic, political, psychological, social classes, cultural and discourse perspectives, and each of them has proposed new perspectives on the study of the Islamic Revolution. One of them is the book "Revolution in Iran: The Roots of Turmoil" which is written by Mehran Kamerva and published in 1990 by Routledge Publications. Combining the sociological theories of the revolution with psychological and political theories and constructing a multidisciplinary approach to the Iranian revolution, he studies the policies of the government and the political field before the revolution and believes that the Pahlavi regime, after limiting economic ambitions. In the late 1970s and the diplomatic pressures of its main ally, the United States began to decay. Thus, groups and social classes disillusioned with modernization, using the open political space and Shiite ideology and leadership of the clergy, found revolutionary characteristics and with the weakness of the Shah and the regime's repressive forces were able to overthrow the Pahlavi government and replace it with a new political system. In this article, an attempt is made to critique the book based on the methodology of phenomenological sociology and the concept of symbolic mentality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Revolution
  • Imam Khomeini
  • Shiite Symbols
  • Symbolic Mentality
  • Modernization
اسکاچپول، تدا (1382). «دولت رانتیر و اسلام شیعی در انقلاب ایران»، ترجمه محمد تقی دلفروز، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره اول، شماره مسلسل 19، صص 119-114.
امام خمینی، روح الله (1389). صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی (س)، جلد 21، چاپ پنجم، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
آبراهامیان، یرواند (1387). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، چاپ چهارم، تهران: نی.
روا، الیویه (1384). ایران: تشیع و انقلاب، در کتاب اندیشمندان علوم اجتماعی و انقلاب اسلامی ایران، ترجمه محمد باقر خرمشاد، چاپ اول، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
زونیس، ماروین  (1370). شکست شاهانه، ترجمه عباس مخبر، چاپ دوم، تهران: طرح نو.
شایگان، داریوش (1380). افسون زدگی جدید، هویت چهل تکه و تفکر سیار، ترجمه فاطمه ولیانی، تهران: فرزان روز.
عشقی، لیلی (1379). زمانی غیر زمان ها (امام، شیعه و انقلاب)، ترجمه احمد نقیب زاده، چاپ اول، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
عنایت، حمید  (1377). «انقلاب اسلامی: مذهب در قالب ایدئولوژی سیاسی»، ترجمه امیر سعید الهی، اطلاعات سیاسی، اقتصادی، شماره 138، 51-42
قانعی راد، عرفان (1390). در دامگه حادثه، بررسی علل و عوامل فروپاشی حکومت شاهنشاهی: گفت‌وگو با پرویز ثابتی، چاپ اول، ایالات متحده آمریکا: شرکت کتاب.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1376). تدوین جهانگیر منصور، چاپ سوم، تهران: دوران.
کامروا، مهران (1398). انقلاب ایران؛ ریشه های ناآرامی و شورش، ترجمه مصطفی مهر آیین، چاپ دوم، تهران: کرگدن.
مشیر زاده، حمیرا (1375). «نگاهی به رهیافتهای مختلف در مطالعه انقلاب اسلامی ایران»، راهبرد، شماره 9.
معدل منصور (1382). طبقه، سیاست و ایدئولوژی در انقلاب، ترجمه محمد سالار کسرایی، چاپ اول، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
نیک‌پی، امیر (1399). مدرنیته، سیاست و سکولاریزاسیون: ریشه های انقلابی به نام دین، چاپ اول، تهران: نشر نگاه معاصر.
 
Bourdieu, Pierre & Walquant, loicj.d. (1992). An invitation to reflexive Sociology, The University od Chicago Press.
Bourdieu, Pierre (2005). Language and Symbolic Power, Translated by Gino Raymond and Matthew Adamson, London, Poility Press.
Najmabadi,Afsaneh. (1987).''Iran Turn to From Modernism to Order''. The Middle East Journal,Vol 41.