نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم و اندیشۀ سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

مقالۀ حاضر به نقد و بررسی کتاب آیا فرودست می­تواند سخن بگوید اختصاص دارد. پرسش محوری این است که اسپیواک چگونه نظریۀ ایدئولوژی و واسازی را در مطالعات فرودستان به کار می­گیرد؟ دو پرسش فرعی مقاله نیز چنین است: چه نقدهایی بر رویکرد اسپیواک می­توان وارد ساخت؟ ترجمۀ فارسی اثر تا چه میزان با متن اصلی انطباق دارد؟ در پاسخ، معتقدیم که اسپیواک در چارچوب مطالعات تاریخ از پایین یا تاریخ مردم عادی، به واسازیِ تاریخ­نگاری می­پردازد. موضوع محوری وی نقد نظام نشانگانیِ فرودست‌ساز است. وی مفاهیمی چون نظریۀ ایدئولوژی و آپاراتوس را در کنار مفاهیمی چون هویتِ تفاوت­بنیاد به کار می­برد و روانکاویِ گراماتولوژیک و اقتصاد سیاسی را با هم پیوند می­دهد. این نقطۀ قوت کار وی است. اما نقدهای جدّی­ای نیز به پروژۀ وی وارد است. برای نمونه، اسپیواک با اعلام ناتوانی فرودست در سخن گفتن و نیاز وی به نمایندگی­شدن، راه تغییر و رهایی را مسدود می­سازد. وی با پیروی از ندای دریدا برای به سخنِ در آوردنِ فرودست از طریقِ نیروی مبهمِ درونِ خودمان، راه نوعی شهودِ خلسه­آور را می­گشاید که به کارِ آزادگذاریِ نیروی خیال و ذوق زیبایی­شناختی می­آید. اسپیواک می‌خواست از طریق پیوند دادن اقتصاد سیاسی بین­الملل با هرمنوتیکِ متون مقدس، متون حقوقی و آموزشی و نقد ادبی، مطالعات فرودستان را به یک نظریۀ عمومی بدل کند، اما بیشتر در همان قلمرو نقد ادبی حرکت کرده است. همچنین ضمن تطبیق ترجمۀ فارسی با متن اصلی، پیشنهادهایی برای بهبود ترجمه ارائه کرده ایم. روش تحلیل به کار بسته شده در این مقاله تفسیر انتقادی با رویکرد تطبیقی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Spivak and Subaltern Studies beyond Foucault A Critical Review on the Book “Can the Subaltern Speak?”

نویسنده [English]

  • Reza Najafzadeh

Assistant Professor, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

چکیده [English]

This manuscript is devoted to the critique of Spivak’s “Can the Subaltern Speak?” Spivak as part of the study of history from below deconstructs historiography. Her central theme is the critique of the subaltern-maker sign system. She uses Althusserian concepts such as the theory of ideology and apparatus alongside concepts such as the differential identity, trying to link the grammatological psychoanalysis to the political economy. This is the strength of her work, but there are also serious criticisms of her project. For example, Spivak blocks the path of claimed change and emancipation by declaring the subaltern's inability to speak and her need to be represented. Following Derrida's call to speak of the subaltern through the vague force within us, he opens the way for a kind of ecstatic intuition that works to release the power of imagination and aesthetic taste. Spivak wanted to make the subaltern studies a general theory by linking the international political economy with the hermeneutics of sacred, legal, and educational texts, and literary criticism, but she rarely moved beyond the realm of literary criticism. The validity of her critiques of Foucault and Deleuze can be questioned by referring to their original works.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Subaltern Studies
  • Race
  • Power/Knowledge
  • The Theory of Ideology
  • Post-Colonial Feminism
آلتوسر، لوئی (1358)، لنین و فلسفه و سه مقالۀ دیگر، ترجمه جواد طباطبائی،.
اسپینوزا، باروخ (1376)، اخلاق، ترجمۀ محسن جهانگیری، چاپ دوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
اسپیواک، گایاتری (1397)، آیا فرودست می­تواند سخن بگوید، چاپ اول، تهران: نشر فلات.
دلوز، ژیل و فلیکس گتاری (1381)، برگرفته­ای از ضداُدیپ: کاپیتالیسم و شیزوفرنی، در لارنس کهون، از مدرنیسم تا پست­مدرنیسم، چاپ اول، تهران: نشر نی.
دلوز، ژیل و میشل فوکو (1378)، «روشنفکرها و قدرت»، ترجمۀ مانی حقیقی، چاپ دوم، تهران: نشر مرکز،  ص 298-315.
دو لا بوئسی، اتین (1393)، گفتار در بندگی خودخواسته، ترجمۀ لاله قدکپور، چاپ دوم،  تهران: نشر گمان.
فوکو، میشل (1378)، مراقبت و تنبیه: تولد زندان، ترجمۀ نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، چاپ دوم، تهران: نشر نی.
گرامشی، آنتونیو (1360)، ستمبران و ستمگران، و ده مقالۀ دیگر، ترجمۀ وارتان میکائیلیان، تهران: انتشارات فرهنگ نوین.
مارکس، کارل (1390)، هیجدهم برومر لویی بناپارت، ترجمۀ باقر پرهام، تهران: نشر مرکز.
 
Althusser, Louis (1971), Lenin and Philosophy and Other Essays, trans. Ben Brewster, New York: Monthly Review Press.
Chatterjee, Partha (1985), ‘Modes of Power: Some Clarifications’, Social Scientist, Vol. 13, No. 2, Feb., pp. 53-60.
Deleuze, Gilles and Felix Guattari (1977), Anti-Oedipus: Capitalism and schizophrenia, trans. Richard Hurley et al.,Viking Press: New York.
Deleuze, Gilles and Felix Guattari (2000), Anti-Oedipus: Capitalism and Schizophrenia, trans. Richard Hurley et al., University of Minnesota Press, Minneapolis, Tenth printing.
Deleuze, Gilles & Michel Foucault (1977), ‘Intellectuals and Power’, in Michel Foucault, Language, Counter-Memory, Practice: Selected Essays and Interviews, edited by Donald F. Bouchard, New York: Cornell University Press.
Foucault, Michel and Gilles Deleuze (1972), “Les Intellectuels et le pouvoir”, L'Arc, no 49.
Foucault, Michel (1980), ‘The Confession of The Flesh: A conversation with Alain Grosrichard et al’, in Michel Foucault, Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings 1972-1977, Edited by COLIN GORDON, New York: Pantheon Books.
Frye, Marilyn (1983), Politics of Reality: Essays in Feminist Theory, Trumansburg, New York: Crossing Press.
Guha, Ranajit (ed.) (1982), Subaltern Studies I: Writing on South Asian history and society, New Delhi: Oxford University Press.
Guha, Ranajit (ed.) (1983), Subaltern Studies II: Writings on South Asian History and Society, New Delhi: Oxford University Press.
Guha, Ranajit (1983), Elementary Aspects of Peasant Insurgency in Colonial India, New Delhi: Oxford University Press.
Guha, Ranajit, and Gayatri Chakravorty Spivak (eds.) (1988), Selected Subaltern Studies, Delhi: Oxford University Press, p. 3-32.
Gramsci, Antonio (1978), 'Some aspects of the Southern question', Selections from Political Writing: 1921-1926, trans. Quintin Hoare, New York: International Publishers.
Grarnsci, Antonio (2000), The Antonio Grarnsci Reader: Selected Writings, 1916-1935, edited by David Forgacs, New York: New York University Press.  
Macherey, Pierre (1978), A Theory of Literary Production, trans. Geoffrey Wall, London: Routledge.
Said, Edward (1983), The World, The Text, The Critic, Cambridge: Harvard University Press.
Said, Edward (1984), 'Permission to narrate', London Review of Books, 16 February.
Spinoza, Benedict (2007), Theological-Political Treatise, edited by Jonathan, Cambridge University Press.
Spivak, Gayatri Chakravorty (1988), "Can the Subaltern Speak?". In Nelson, Cary; Grossberg, Lawrence (eds.). Marxism and the Interpretation of Culture. Basingstoke: Macmillan, pp. 271–313.
Spivak, Gayatri Chakravorty (2000), ‘The New Subaltern: A Silent Interview’, Mapping Subaltern Studies and the Postcolonial, Edited and introduced by Vinayak Chaturvedi, London: Verso, p 324 (324-340).
Spivak, Gayatri Chakravorty (2010), `Can the Subaltern Speak?` in Rosalind Morris (ed), Can the Subaltern Speak?: Reflections on the History of an Idea, Columbia University Press, p 237.
Spivak, Gayatri Chakravorty (2013), `Can the Subaltern Speak?` in Colonial Discourse and Post-Colonial Theory: A reader, Edited by Patrick Williams and Laura Chrisman, London and New York: Routledge, p 66-111.