نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد هنر اسلامی، گرایش مطالعات تطبیقی، دانشکدۀ صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه هنر اسلامی، دانشکدۀ صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

هنر پارچه‌بافی به‌منزلۀ هنری اصیل و سنتی در دورۀ قاجار از اهمیت شایانی برخوردار بوده است. کتاب "هنر پارچه‌بافی دوره‌ی قاجار" که توسط زهره روح فر به رشتۀ تحریر درآمده، به این موضوع می‌پردازد. این کتاب در سال ۱۳۹۱ ﻫ.ش در انتشارات آرمانشهر به چاپ رسیده است. در مقالۀ حاضر به‌ نقد محتوایی و فرمی این کتاب پرداخته می‌شود. مؤلف در این کتاب با نگاه تحلیلی، به معرفی انواع منسوجات دوره‌ی قاجار پرداخته و با طبقه‌بندی پارچه‌ها ویژگی‌های شاخص آن‌ها را برمی‌شمارد. در نقد و تحلیل محتوایی که در این مقاله صورت می‌گیرد، نشان داده می‌شود که نگاه تحلیلی نویسندۀ در توصیف آثار با استناد به منابع دست‌اول است. همچنین رویکرد علمی وی در طبقه‌بندی اصولی از انواع منسوجات این کتاب را در جایگاه یک منبع پژوهشی معتبر در زمینه‌ی هنر صنعت طراحی و تولید پارچه قرار می‌دهد. البته غافل ماندن از برخی بخش‌ها و عدم ارائه مستندات کافی و تحلیل‌های قانع‌کننده در آن‌ها را می‌توان از نقاط منفی کتاب دانست. در بخش تحلیل و نقد فرمی نیز به نقاط ضعف کتاب در خصوص کمبود منابع تصویری، درج تصاویر سیاه‌ وسفید در انتهای کتاب، ایرادات صفحه‌آرایی و ویراستاری در مطالب پرداخته می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critique on the Book “Art of Cloth Weaving in the Qajar Era”

نویسندگان [English]

  • Malieh Salehieh Yazdi 1
  • Zeinab Saber 2

1 Associate Professor, Department of Islamic Art, Faculty of Handicrafts, Isfahan Art University, Isfahan, Iran

2 MA in Islamic Art, Comparative Studies, Faculty of Handicrafts, Isfahan Art University, Isfahan, Iran

چکیده [English]

 
As an original and traditional art in the Qajar era, the art of textile weaving has been of high importance. The book "The Art of Textile Weaving of the Qajar Era", written by Zohreh Rouhfar, addresses this art. The book has been published by Armanshahr Publications in 2012. Therefore, the present paper deals with the content and formal critique of the book. With an analytical view in her book, the author introduces different types of textiles of the Qajar era and mentions their characteristic features by classifying the fabrics. According to the content critique and analysis made by this paper, it is shown that the author adopts an analytical view in describing the works based on primary sources. Moreover, her academic approach to the systematic classification of different types of textiles makes the book a reliable research source in the field of art of the textile design industry. However, ignorance of some headlines and failure to provide sufficient documentation and persuasive analysis can be considered as the weaknesses of the book. Finally, weaknesses of the book, such as the lack of visual resources, the inclusion of black and white images at the end of the book, and flaws in the layout and editing of the content are discussed in the section on formal analysis and critique.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qajar Period
  • Craft
  • Textile Weaving
  • Textile Design
  • Fabric
الوند، احمد (۱۳۵۰). صنعت نساجی ایران از دیرباز تا امروز، تهران: انتشارات پلی‌تکنیک
بلر، شیلا. ام بلوم، جاناتان (۱۳۹۱). هنر و معماری اسلامی، چاپ سوم، ترجمه: اشراقی، اردشیر. تهران: سروش
بلوکباشی، علی (۱۳۹۱). ذیل مقالات دانشنامه ایرانیکا. دانشنامه‌ی ایرانیکا، ترجمه: متین. پیمان، تهران: امیرکبیر
پوپ، آرتور.آکرمن، فیلیپس (۱۳۹۴). سیری در هنر ایران جلد پنجم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
پوپ، آرتور. آکرمن، فیلیپس. شرودر، اریک (۱۳۹۹). شاهکار‌های هنر ایرانی، چاپ هفتم. ترجمه: ناتل خانلری، پرویز. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
دیولافوا، ژان (۱۳۷۶). سفرنامه خاطرات باستان‌شناسی شوش، ترجمه: فره‌وشی، ایرج. تهران: دانشگاه تهران
رضا، عنایت الله (۱۳۹۹). مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، جلد چهارم.
روح فر، زهره (۱۳۹۱). هنر پارچه‌بافی در دوره‌ی قاجار، تهران: آرمانشهر
روح فر، زهره (۱۳۹۷). نگاهی بر پارچه‌بافی دوران اسلامی، تهران: سمت
روح‌فر، زهره (۱۳۷۹). «نقش کهن بر بافته‌ها و سفالینه‌های ری». کتاب ماه هنر. شماره ۲۵ و ۲۶
روح‌فر، زهره (۱۳۷۸). «زری‌بافی در دوره‌ی صفوی- ارتباط هنر نقاشی با نقوش پارچه‌های زربافت». کتاب ماه هنر شماره ۱۷ و ۱۸
روح فر، زهره (۱۳۸۵). «پارچه‌های زندیجی». گلستان هنر. شماره ۳
زرین‌کوب، عبدالحسین (۱۳۸۸). آشنایی با نقد ادبی، تهران: سخن
طالب‌پور، فریده (۱۳۹۶). تاریخ پارچه و نساجی در ایران، تهران: مرکب سپید
قره‌باغی، علی‌اصغر (۱۳۹۷). هنر نقد هنری، تهران: سوره مهر
جمعی از نویسندگان (۱۳۹۱). ذیل مقاله هیئت ویراستاران ایرانیکا. دانشنامه ایرانیکا، ترجمه: متین. پیمان، تهران: امیرکبیر
حسن، زکی محمد (13۷۷). هنر ایران در روزگار اسلامی. ترجمه: اقلیدی محمد ابراهیم، تهران: صدای معاصر.
خدایی، سید مهدی (۱۳۹۱). دانش‌نامه اسلامی
شعار، جعفر (۱۳۹۹). مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی
مونسی سرخه، مریم (۱۳۹۶). پوشاک ایرانیان در عصر قاجار.تهران: مرکب سپید
یاوری، حسین (۱۳۹۲). نساجی سنتی ایران، تهران: سوره مهر