نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه. ایران.

چکیده

بحث در خصوص رابطه دین و دولت یا دین و سیاست در دوران معاصر بیش از هر دوره دیگری بویژه در ارتباط با دین اسلام مطرح شده است. این در حالی است که مسلمانان در بخش اعظم دورانهای تاریخی پس از صدر اسلام، دارای دولتهایی دینی بوده‌اند که یا با وصف اسلامی متصف می‌شده‌اند یا خود را به اسلام منتسب می‌کرده‌اند. با این حال، وجود و استمرار دولتهایی با عناوین یا ظواهر اسلامی در جغرافیای دنیای اسلام و در طول تاریخ جوامع اسلامی،  هرگز نه از دید مسلمانان و نه از منظر اندیشمندان اسلامی به معنای این نبوده است که این دولتها مصداق عینی تام و تمامی از "دولت در اسلام" بوده‌اند. به همین لحاظ، همواره این ضرورت احساس شده است تا دولتهای مسلمانان در طول تاریخ، بعنوان یک امر واقع، با دولت در اسلام، بعنوان یک حقیقت، مورد مقایسه و بررسی تحلیلی – تطبیقی قرار داده شوند تا میزان انطباق یا انحراف این دولتها از دولت معیار اسلامی مشخص شود. در این راستا، مقاله حاضرضمن بررسی و تحلیل کتاب "تاریخ تحول دولت در اسلام" و طرح مباحثی بنیانی در زمینه مبانی، اهداف و عملکردهای دولت پیامبر اسلام، بعنوان دولت معیار اسلامی، تلاش بعمل می‌آورد تا میزان موفقیت اثر مذکور را دردستیابی به هدف مورد نظر آن، مورد سنجش و ارزیابی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of the Islamic State and the Muslim State through Historical Developments

نویسنده [English]

  • Masoud AKHAVAN KAZEMI

Associate Professor, Department of Political Science, Razi University

چکیده [English]

Discussions about the relationship between religion and state or religion and politics in the contemporary era have been discussed more than in any other period, especially in relation to the religion of Islam. However, Muslims in most post-Islamic historical periods have had religious states that were either characterized by Islamic descriptions or attributed themselves to Islam. However, the existence and continuity of states with Islamic titles or appearances in the geography of the Islamic world and throughout the history of Islamic societies have never meant that these states are real and complete examples of “State in Islam”. Therefore, it has always been felt that Muslim states throughout history, as a matter of fact, should be compared with the state in Islam, as a truth, to be compared to the extent to which these states have adapted or deviated from the Islamic standard state. In this regard, the present article, while reviewing and analyzing the book “History of State Transformation in Islam” and raising fundamental issues in the field of principles, goals, and functions of the state of the Prophet of Islam, as a standard Islamic state, tries to evaluate the success of the work in achieving its intended purpose.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic State
  • Muslim State
  • Legitimacy
  • acceptance
  • Caliph
  • Imam
قرآن کریم
نهج البلاغه،امام علی ابن ابیطالب (ع)، ترجمه حسین انصاریان (1388)، قم: دارالعرفان.
ابن ابی‌الحدید. (1404)، شرح نهج البلاغه، قم: مکتبة آیة‌الله نجفی.
ابن‌الاثیر. (1422 ق)، اسدالغابة فی معرفة الصحابة، تحقیق: خلیل‌مأمون شیحا، بیروت: دارالمعرفة.
ابن خلدون. (1362)، مقدمه، ترجمه محمد پروین گنابادی، تهران: مرکز انتشارات علمی و فرهنگی.
ابن قتیبه دینوری، ابی محمد عبدالله مسلم. (1422ق)، الامامه و السیاسه، بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن طقطقی، محمد بن علی طباطبا. (1367)، تاریخ فخری در آداب ملک‌داری و دولتهای اسلامی، ترجمه محمد وحید گلپایگانی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ابن هشام، ابو محمد عبدالملک. (1955م)، السیره النبویه، قاهره: الحلبی.
احمدوند، شجاع. (1394)، تاریخ تحول دولت در اسلام، تا پایان امویان، تهران: نشر نی.
برزگر، ابراهیم. (1383)، تاریخ تحول دولت در اسلام و ایران، تهران: سمت.
البلاذری، ابی الحسن احمد. (1983 م)، فتوح البلدان، چاپ نهم، بیروت: دارالکتب العلمیه.
حسینی دشتی، سید مصطفی. (1379)، معارف و معاریف: دائرة المعارف جامع اسلامی، تهران: مؤسسه فرهنگی آرایه.
شجاعی‌زند، علیرضا. (1376)، "دین و دولت" در: عبدالوهاب فراتی (به کوشش). (1376)، درآمدی بر ریشه‌های انقلاب اسلامی، قم: نشر معارف.
طبری، محمد بن جریر. (بی تا.)، تاریخ الامم و الملوک، بیروت: روائع التراث العربی.
ظریفیان شفیعی، غلامرضا. (1376)، دین و دولت در اسلام، تهران: میراث ملل.
فیرحی، داود. (1382)، نظام‌سیاسی و دولت در اسلام، تهران: سمت.
قادری، حاتم. (1394)، اندیشه‌های سیاسی در اسلام و ایران، تهران: سمت.
قادری، حاتم. (1375)، تحول مبانی مشروعیت خلافت از آغاز تا فروپاشی عباسیان، تهران: بنیان.
معادیخواه، عبدالمجید. (1380)، نخستین قرن از تاریخ اسلام در آئینه نهج البلاغه، قم: نشر معارف.
یعقوبی، احمد ابن ابی یعقوب. (1362)، تاریخ یعقوبی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.