نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار مؤسسۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران

10.30465/crtls.2021.32673.1957

چکیده

آینده تاریخ ایران تا حد زیادی در گرو روایتی است که ما از گذشته آن ارائه می‌کنیم. این روایت می‌تواند رو به آزادی و مسئولیت‌پذیری باشد، و نیز می‌تواند نوعی گذشته‌گرایی را بر ما تحمیل کند که ما را از پیشرفت بازدارد. هر دو روی سکه، حی و حاضر هستند. بسته به اینکه ما چه رویکردی و چه ارزشی را مد نظر داشته باشیم، آینده گذشته ایران نیز متفاوت خواهد بود. من در این مقاله، ضمن بررسی و نقد کتاب «وزارت و دیوان‌سالاری ایرانی در عصر اسلامی» (تالیف صادق سجادی)، با توجه به رویکرد مولف در اعتباربخشی به گذشته، به نقد تاریخ دیوان‌سالاری پرداخته‌ام و ملاحظاتی چند به نحو انتقادی و با رویکرد هرمنیوتیک را بیان کرده‌ام. از نظر من، آینده پیشرفت ایران قبل از هر چیز در گرو تهافت دیوان‌سالاری آن است. این دیوان‌سالاری به جای نظم و کارامدی و شفافیت، به پوشانندگی می‌انجامد. این آینده است که چراغ راه گذشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Iran's Past Future: A Critique on the Book “Iranian Ministry and Bureaucracy (Vezarat & Divansalari) in the Islamic Era”

نویسنده [English]

  • Morteza Bahrani

Associate Professor, Cultural and Social Studies Institute, Tehran, Iran

چکیده [English]

The future of Iran’s history largely depends on narratives we present from its past. The narratives can lead to freedom and responsibility, or they can impose a kind of retrospective on us that prevents us from progressing. Depending on what approach and values we have in mind, Iran's past will also be different. In this article, by reviewing “Iranian Ministry and Bureaucracy (Vezarat & Divansalari) in the Islamic Era” (written by Sadeq Sajjadi), I have critiqued our vicious history with regard to the author's approach to validation of the past, and have expressed some critical arguments in a suspicious hermeneutic method. In my opinion, the future of Iran’s progress is first and foremost dependent on the deconstruction of its bureaucratic (Divansalari) relations. This bureaucracy, instead of order and efficiency, and transparency, leads to obscurity. This is the future that is a searchlight for, and the beacon of the past.

کلیدواژه‌ها [English]

  • History of Iran
  • Bureaucracy (Divansalari)
  • the Past
  • the Future
  • responsibility
ابن خلدون، عبدالرحمن، (1388)، مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادی، تهران: علمی و فرهنگی.
ابن‌اخوه، محمد بن احمدبن قرشی، (1367)، آیین شهرداری در قرن هفتم هجری، (ترجمه معالم القربه فی احکام الحسبه)، ترجمه جعفر شعار، انتشارات علمی فرهنگی.
اسکینر، کوئنتین، (1372)، ماکیاولی، ترجمه عزت‌الله فولادوند، تهران: طرح نو.
انوری، حسن، (1373)، ‌اصطلاحات دیوانی دوره غزنوی و سلجوقی، طهوری، تهران
بحرانی، مرتضی، (1400)، «بازخوانی تاریخ دیوان‌سالارانه و ناصحانه ایرانیان»، در دست انتشار.
بیهقی، ابوالفضل، (1392) تاریخ بیهقی، به کوشش منوچهر دانش‌پژوه، تهران: نشر هیرمند.
تنکابنی، حمید، (1383)، درآمدی بر دیوان‌سالاری در ایران، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
جنیدی جعفری، محمود، (1394)، نظام‌های دیوانی در ایران: از دوران باستان تا سده‌های میانه، تهران، درنویسا.
دکوین، ریموند، (1392) آغاز ستایش علی و شکل‌گیری جهان‌بینی عباسیان، مترجم داریوش بی‌نیاز، انتشارات پویا.
ریکور، پل، (1373) «هرمنیوتیک: احیای معنا یا کاهش توهم»، ترجمه هاله لاجوردی، ارغنون، شماره3.
سجادی، صادق، (1399)، وزارت و دیوان‌سالاری ایرانی در عصر اسلامی، تهران: انتشارات افشار و سخن.
سجادی، صادق و هادی عالم‌زاده (1388)، تاریخ نگاری در اسلام، تهران: سمت.
سجادی، صادق، (1394)، «تاریخ جامع ایران موقعیت تمدن کشور را برای جهان روشن می کند»، در مراسم معرفی کتاب بیست‌جلدی تاریخ جامع ایران، در: https://www.cgie.org.ir/fa/news/49783/ به تاریخ: 1394/3/17 .
سجادی، صادق، (1399)، وزارت و دیوان‌سالاری ایرانی در عصر اسلامی، تهران: انشارات افشار و سخن.
سجادی، صادق، (1397) «ایران و ایرانشهر»: گفت‌وگو، درhttps://www.cgie.org.ir/fa/news/215508/
سعدی شیرازی، مصلح‌الدّین، (1382)، گلستان سعدی، بر اساس نسخه محمد علی فروغی، چاپ اوّل، نشر سرایش، تهران.
قبادیانی، ناصربن خسرو، (1392)، دیوان ناصرخسرو، تهران: نشر ثالث.
لقمان بایمت‌اف، (1385)، اصطلاحات دیوانسالاری در شاهنامه حکیم فردوسی، شاهنامه‌پژوهی، زیر نظر محمدرضا راشد محصل، دفتر نخست.
متز، آدام،(1364)، تمدن اسلام در قرن چهارم هجری، ترجمه علیرضا ذکاوتی، تهران،‌ امیرکبیر.
نیکفر، محمدرضا، (2011) «رهایی از تاریخ»، 08 April 2011 در:
هادی خوش افتخار، (زمستان1383) «بررسی وضعیت دیوانسالاری ایران در عصر آل‌بویه»، نشریه تاریخ پژوهی دانشگاه فردوسی مشهد، ش21.
 
Kearney, Richard, (1999) Poetics of Modernity: Toward a Hermeneutic Imagination, Humanity Books.