نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار اندیشه سیاسی، عضو هیات علمی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران

چکیده

این مقاله به نقد و بررسی کتاب «مفهوم نقد در نهضت­‌های تجددخواه جهان عرب با نگاهی به نظریه­‌های مدرنیته و پسامدرنیته» می‌پردازد. مولف قصد دارد مفهوم و پدیده نقد را به بحث بگذارد اما فراموش می‌کند که نقد یک کنش مدرن است و در نتیجه دچار سنت‌گرایی و پست‌مدرنیسمی می‌شود که یکی مانع نقد است و دیگری مخل نقد. به رغم گزاره‌هایی از کتاب که امید به پیشرفت را تداعی می‌کنند مولف گرفتار گذشته‌گرایی سنت‌گرایانه و دل‌مشغول تفنن‌ پست‌مدرنیستی است. این دو عامل باعث شده است که مولف نقد را مربوط به قلمرو فلسفه آگاهی بداند: گویی اگر اعراب در ذهنیت خود به مرحله نقادی برسند جوامع آنها نیز پیشرفت می‌کند. این تناقضات به ویژه در آن‌جا خود را نشان می‌دهند که مولف در عمل به ارزش‌های مدرن (آزادی، شادی و انسجام) اهمیتی قائل نمی‌شود. هر پژوهشی در باب نقد که قدردان نتایج عملی مدرنیته نباشد، نمی‌تواند پژوهشی جدی و صادقانه تلقی شود. این نکته، محور بررسی کتاب در این مقاله است. من برای اینکه این اختلال در شناخت را به نقد بکشم با روش هرمنیوتیک سوءظن کتاب را مورد بررسی قرار داده‌ام.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Critic's Position: A Critical Review on the Book “The Concept of Criticism in the Modernist Movements in the Arab World”

نویسنده [English]

  • Morteza Bahrani

Associate Professor of Political Thoughts, Faculty Member of the Institute of Cultural and Social Studies, Tehran, Iran

چکیده [English]

The book "The Concept of Criticism in the Modernist Movements in the Arab World" has been reviewed. The most important criticism of this book is that it has inconsistent claims, while the author intends to discuss the criticism, he forgets that criticism is a modern action and therefore suffers from traditionalism and postmodernism. Throughout the book, and in spite of propositions that evoke hope for critique and progress, the author is either caught up in traditionalist retrogression or preoccupied with postmodernist bizarre and pompous gibberish. These two factors have led the author, from another point of view, to consider criticism as matter related to the realm of philosophy of consciousness: as if the Arabs reach a critical stage in their mentality and subjectivity, their societies will also prosper and get progressed. These contradictions are especially evident in the fact that the author does not pay attention to modern values ​​(freedom, happiness, and integrity). Any research on criticism that does not appreciate the practical results of modernity cannot be considered serious and honest research. This is the focus point of this article. In order to critique this cognitive disorder, I have examined the book by the method of hermeneutics of suspicion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Criticism
  • Freedom
  • Modernity
  • Subjectivity
  • Hermeneutics of Suspicion
بحرانی، مرتضی(1401)، (مولف و مترجم) سه مقدمه در باب امکان نقد: بوطیقای مدرنیته، نگاه انتقادی به فرهنگ، (مقالاتی از جی. ام. برنشتاین، نیکولاس کمپریدیس، ریچارد کِرنی، تهران: نشر همان.
بحرانی، مرتضی(1394)، «نوابت در فلسفه فارابی و ابن‌باجه»، پژوهش سیاست نظری، شماره18، پاییز و زمستان.
حیدری، ابراهیم(1381)، تراژدی کربلا: مطالعه جامعه‌شناختی گفتمان شیعه، علی و محمد جواد معموری، انتشارات دارالکتاب اسلامی.
حیدری، ابراهیم(1399)، مفهوم نقد در نهضت های تجددخواه جهان عرب (با نگاهی به نظریه ­های مدرنیته و پسامدرنیته، ترجمه فاروق نجم‌الدین، تهران: نشرعلمی و فرهنگی.
رالز، جان(1388)، نظریه عدالت، ترجمه محمدکمال سروریان و مرتضی بحرانی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
فروید، زیگموند(1400)، تمدن و ملالت‌هایش، ترجمه محمد مبشری، تهران: ماهی.‌
کانت، امانوئل (1370)، «روشنگری چیست؟ در پاسخ یک پرسش»، ترجمه همایون فولادپور، کلک، دی ماه، شماره ۲۲.
کانت، ایمانوئل(1362)، سنجش خرد ناب، ترجمه میرشمس‌الدین ادیب ‌سلطانی، تهران: امیرکبیر‏‫.
کانت، ایمانوئل(1380)، صلح پایدار، ترجمه محمد صبوری، تهران: به‌باوران.
هابرماس، یورگن(1395)، دیالکتیک سکولارسازی درباره عقل و دین: گفتگوی کاردینال یوزف راتزینگر (پاپ بندیکت شانزدهم) و یورگن هابرماس، ویرایش و پیشگفتار: فلورین شولر، مترجم سجاد دهقان‌زاده، نشر پارسه.
هابرماس، یورگن(1400)، شناخت و علاقه‌های انسانی، ترجمه ناصر تقویان، تهران: موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
وبر، ماکس (1371)، اخلاق پروتستان و روح سرمایه‌داری، عبدالمعبود انصاری، سمت.
وِتس، فرانتس یوزف(1393)، درآمدی بر اندیشۀ هانس بلومنبرگ، ترجمۀ فریده فرنودفر و امیر نصری، نشر چشمه.
 
Blumenberg, Hans, (1966) The Legitimacy of the Modern Age. Trans. Robert M. Wallace. Cambridge, MIT Press.
Brentano, F., (1889) THE ORIGIN OF THE KNOWLEDGE OF RIGHT AND WRONG, translated by Cecil Hague.